Những khoảnh khắc có thể thay đổi tất cả. Từ một trận đấu, một mùa giải, cho đến cả một sự nghiệp. Jose Mourinho đã cần một khoảnh khắc như thế. Ông cần một điều gì đó gần như phép màu để cứu vãn mùa giải đầu tiên trở lại Benfica – nơi ông bắt đầu sự nghiệp cầm quân chuyên nghiệp 26 năm trước. Đó là tình cảnh của đội bóng ngay cả trước khi trận đấu cuối cùng vòng phân hạng Champions League trên sân nhà tiếp đón Real Madrid.
Bị loại khỏi cả hai cúp quốc nội và đang dậm chân ở vị trí thứ ba tại Primeira Liga, cơ hội mong manh lọt vào vòng play-off Champions League tháng tới là hy vọng duy nhất để Benfica vớt vát được một thành tựu hữu hình cho chiến dịch này.
Nhưng họ bắt đầu đêm thi đấu với vị trí thứ 29 trên bảng xếp hạng 36 đội, kém nhóm dự play-off 2 điểm. Điều đó có nghĩa là họ buộc phải thắng Real Madrid và hy vọng một loạt kết quả khác từ các sân cỏ khắp châu Âu ủng hộ mình.
Thật kinh ngạc, hầu như tất cả các kết quả đó đều diễn ra theo ý họ. Nhưng bấy nhiêu vẫn là chưa đủ. Khi trận đấu trôi dần về những phút bù giờ cuối cùng, bỗng nhiên, những cánh tay bắt đầu vung vẩy khắp nơi. Benfica đang dẫn 3-2, nhưng ban huấn luyện của họ vừa mới nhận ra rằng họ cần thêm một bàn thắng nữa để vượt mặt Marseille và chiếm lấy vị trí thứ 24. Đám đông khán giả Lisbon đã nhận ra điều đó vài phút trước. 17 trận đấu khác tại châu Âu đều đã kết thúc, khán giả cố gắng truyền thông tin đó xuống sân, nhưng nó vẫn chưa tới được khu vực kỹ thuật của đội chủ nhà.
Mourinho lúc đó đã thực hiện hết các quyền thay người, bao gồm cả việc rút toàn bộ bộ tứ tấn công ra nghỉ để bảo toàn chiến thắng. Khi cuối cùng cũng biết được sự thật, ông đã nổi trận lôi đình. Chỉ vài phút trước đó, thủ môn Anatoliy Trubin vẫn còn đang tích cực câu giờ. Khi các trợ lý và đồng đội trên ghế dự bị bắt đầu hét lên yêu cầu anh khẩn trương, Trubin trông hoàn toàn ngơ ngác.
Rồi Benfica được hưởng một quả đá phạt bên phần sân đối phương, Mourinho vẫy tay ra hiệu cho Trubin dâng cao, hy vọng vào một phép màu…
Mọi thứ đã không hoàn toàn đi đúng kế hoạch kể từ khi Mourinho được bổ nhiệm lần thứ hai làm HLV Benfica vào tháng 9 năm ngoái. Nhưng những gì xảy ra vào một buổi sáng thứ Bảy bình thường tại sân tập của CLB ở phía nam trung tâm Lisbon không hẳn là về cá nhân ông.
Khoảng 200 người hâm mộ, chủ yếu là thành viên của nhóm ultras "No Name Boys", đã xuất hiện trước cổng sân tập, yêu cầu được vào trong và đòi lời giải thích từ chủ tịch Rui Costa cùng bất kỳ ai trong ban lãnh đạo. Như đã nêu, Benfica đang hụt hơi tại giải quốc nội, bị loại khỏi hai cúp quốc gia và có nguy cơ rời sân chơi châu Âu – tất cả diễn ra với một đội hình đầy rẫy những bản hợp đồng đáng nghi, những lão tướng rệu rã và những cầu thủ trẻ chưa được kiểm chứng.
Rui Costa có thể lập luận rằng họ vừa vô địch quốc gia vào năm 2023 và đoạt Cúp Liên đoàn mùa trước, không thể gọi là "cơn khát danh hiệu", nhưng sự bất mãn của người hâm mộ là rất rõ ràng.
Rui Costa không có mặt sáng hôm đó. Nhưng giám đốc thể thao Mario Branco thì có, và 4 cá nhân đại diện cho nhóm 200 người đã được vào nói chuyện với ông trong phòng họp báo. Giám đốc kỹ thuật Simao Sabrosa sau đó cũng tham gia, và cuối cùng, toàn bộ đám đông được cho phép vào ngồi trên khán đài cạnh sân tập. Tại đó, họ đã được lắng nghe Mourinho cùng một số cầu thủ trụ cột, bao gồm cả đội trưởng Nicolas Otamendi, phát biểu.
Hầu như tất cả những người trong cuộc đều cố gắng giảm nhẹ mức độ nghiêm trọng của sự việc. Không có video, âm thanh hay thậm chí là nội dung cuộc trò chuyện nào bị rò rỉ từ nhóm ultras – những người vốn có nguyên tắc không nói chuyện với truyền thông. CLB đưa ra thông báo mô tả người hâm mộ đã bày tỏ quan điểm một cách "tự phát và hòa bình". Một nguồn tin am hiểu tình hình mô tả đây "không hẳn là một cuộc đối đầu", mà giống như một cuộc trò chuyện văn minh hơn.
Khi được hỏi về việc này trước trận gặp Madrid, Mourinho chỉ viện dẫn thông cáo của Benfica, trong khi Otamendi nói: "Đó không phải là sự phàn nàn, mà là sự ủng hộ dành cho chúng tôi. Người hâm mộ trải qua cảm giác giống như chúng tôi. Họ có quyền đến và ủng hộ, yêu cầu nhiều hơn từ chúng tôi, vì đây là một trong những CLB lớn nhất thế giới. Những yêu cầu luôn quan trọng đối với cầu thủ để họ không thư giãn, để họ tiếp tục trưởng thành và làm việc khi kết quả không như ý".
Mặc dù người hâm mộ không hài lòng với kết quả dưới thời Mourinho, nhưng nỗi bức xúc chính của họ hướng về Rui Costa và cách điều hành Benfica những năm gần đây. Thậm chí khả năng săn lùng tài năng để bán lại vốn là niềm tự hào của họ dường như cũng đã mờ mịt: trong đội hình hiện tại, có một số cầu thủ giỏi, nhưng không có ai đủ để theo bước Enzo Fernandez, Darwin Nunez hay Ruben Dias.
Khi Bruno Lage bị sa thải vào tháng 9, Rui Costa đã "chơi lớn". Ông gọi cho Mourinho. Đây là một "nhiệm vụ dang dở", một sự trở về nhà của vị HLV khởi nghiệp tại Benfica vào tháng 9 năm 2000 nhưng đã rời đi chỉ sau vài tháng. Sau đó, ông đã giành mọi vinh quang với kình địch Porto, sang Chelsea vào mùa hè 2004 và chưa từng làm việc lại tại quê nhà kể từ đó.
Dù cụm từ "Mourinho là thỏi nam châm hút khách" đã trở thành sáo rỗng, nhưng mọi người vẫn bị mê hoặc bởi ông. Có lý do để chúng tôi viết bài báo này, và có lý do để bạn đang đọc nó: liệu điều này có xảy ra nếu người dẫn dắt Benfica chỉ là "một ai đó" bình thường? Không đời nào.
Một ngày trước trận gặp Madrid, một phóng viên của tờ AS (Tây Ban Nha) đi ngang qua ông tại sân tập. "Thưa ngài, mọi người đều đang bàn tán về Mourinho!", phóng viên nói. "Tôi chắc là họ nhầm rồi", Mourinho đáp lại.
Ông vẫn được yêu mến rộng rãi khắp Bồ Đào Nha, ngoại trừ một bộ phận cổ động viên Porto. Có một sự việc kỳ lạ trước khi ông gia nhập Benfica: Sau khi bị Fenerbahce sa thải vào tháng 8 (do CLB Thổ Nhĩ Kỳ bị chính Benfica loại ở vòng sơ loại Champions League), ông đã xuất hiện không báo trước tại một trận đấu của Porto. Với đôi mắt ngấn lệ, ông tận hưởng sự chào đón như một vị anh hùng từ những người hâm mộ mà ông từng mang về chức vô địch Champions League năm 2004.
Thế rồi, một tuần sau, Mourinho nhận việc tại Benfica, nói những lời hoa mỹ với người hâm mộ mới, nhưng đồng thời làm phật lòng những người mà ông vừa mới vẫy tay chào.
Bất chấp những lời xì xào, Mourinho vẫn đầy nhiệt huyết. Dù vẻ ngoài trước công chúng có thể không thể hiện điều đó, nhưng Mourinho đang dồn toàn lực vào công việc này, thực tế là sống tại sân tập, thậm chí ngủ lại tại đó 3-4 đêm mỗi tuần dù có nhà ở ngay Lisbon.
Ông cũng công khai nhấn mạnh vào các cầu thủ trẻ – điều mà lịch sử không mấy ghi nhận ở Mourinho. Công bằng mà nói, đã có 6 cầu thủ từ học viện ra mắt dưới thời ông và một vài gương mặt triển vọng, tiêu biểu là cầu thủ chạy cánh 19 tuổi người Argentina, Gianluca Prestianni.
Dù vậy, vẫn có những sự hoài nghi chính đáng rằng đây là một sự chuyển dịch triết lý có tính toán, hay chỉ là phản ứng trước tình hình chấn thương và nỗ lực tạo ra sự phấn khích xung quanh một nhóm cầu thủ vốn không mấy nổi bật.
Mourinho tiếp quản một đội hình được xây dựng kỳ lạ, mất đi nhiều trụ cột mùa trước – bao gồm Angel Di Maria, Kerem Akturkoglu, Alvaro Carreras, Florentino Luis – và hầu hết được thay thế bằng những cái tên gây thất vọng. Chấn thương của Dodi Lukebakio, Bruma và Alexander Bah càng làm cạn kiệt nguồn lực. Benfica cũng không có cầu thủ chạy cánh thực thụ nào, vì vậy ông phải ứng biến, nhào nặn một vài cầu thủ trẻ và tiền vệ trung tâm để lấp vào chỗ trống.
Một vài điểm sáng hiếm hoi gồm tiền đạo người Hy Lạp, Vangelis Pavlidis (đã ghi 27 bàn mùa này), cùng cặp trung vệ Antonio Silva và Tomas Araujo – những người có thể bị các CLB giàu có hơn chèo kéo vào mùa hè. Dù vậy, bạn chưa thể gọi nhiệm kỳ của Mourinho là một thành công. Ít nhất là chưa!
Hai lần bị loại khỏi cúp quốc nội diễn ra trong hai trận liên tiếp chỉ trong một tuần đầu tháng 1, một cú "đấm kép" tưởng chừng đã đánh sập hoàn toàn mùa giải. Benfica thực tế vẫn bất bại tại giải vô địch, nhưng đã hòa quá nhiều (6 trong 19 trận) để có cơ hội thực tế tranh ngôi vương. Thành tích phòng ngự của họ rất tốt và các con số tấn công ổn định, nhưng lối đá thường không mấy đẹp mắt.
Những điều này nghe thật quen thuộc, và còn một vài thứ khác nữa. Mourinho vẫn là "Jose của ngày xưa" ở nhiều khía cạnh. Thỉnh thoảng, ông sẽ nói hoặc làm điều gì đó khiến bạn phải nghĩ: "À đúng rồi, chính là ông ấy. Tôi nhớ gã này".
Sau khi Benfica thua 1-3 ngay trên sân nhà trước Braga ở bán kết Cúp Liên đoàn vào ngày 7 tháng 1, Mourinho bắt toàn đội phải ngủ lại sân tập. Trong bóng đá Ý, họ gọi đó là ritiro, một việc xảy ra khá thường xuyên. Tùy vào góc nhìn, đó có thể là một phương pháp hợp lý để thúc đẩy tinh thần đoàn kết, hoặc là một hình phạt kiểu "cấm túc".
Thực tế, đã có kế hoạch cho các cầu thủ ở lại đó bất kể kết quả trận đấu, nhưng Mourinho nói rõ rằng một phần động lực là để các cầu thủ "thấm" kết quả và suy ngẫm về màn trình diễn của mình. "Tôi hy vọng các cầu thủ sẽ ngủ ngon như tôi – nghĩa là họ sẽ chẳng ngủ được chút nào", ông nói. (7 ngày sau, Benfica thua 0-1 trước Porto ở tứ kết Cúp quốc gia Bồ Đào Nha).
Ông vẫn, nói một cách nhẹ nhàng nhất, cực kỳ để tâm đến cách mình được khắc họa trên truyền thông Bồ Đào Nha. Sau khi Benfica gượng dậy từ thất bại trước Porto bằng chiến thắng 2-0 trên sân Rio Ave ba ngày sau đó, Mourinho được các phóng viên hỏi về cách sử dụng các cầu thủ chạy cánh, ai nên đá số 10 và liệu những tranh luận công khai có ảnh hưởng đến cách ông tiếp cận trận đấu hay không.
Mourinho đẩy sự "mỉa mai" lên mức tối đa và trả lời: "Bạn phải đi hỏi những người đang bàn tán ấy. Tôi chẳng hiểu gì về chiến thuật và sự vận động cả. Những người hay nói về chuyện này là những người biết rất nhiều. Tốt nhất là nói chuyện với họ. Tôi hiểu rất ít về nó".
Một mặt, có lẽ bạn không thể trách một người đàn ông bảo vệ quan điểm của mình. Nhưng mặt khác: Tại sao phải bận tâm? Ông ta được lợi gì từ những việc đó? Nhưng đó là bản tính của ông ấy. Ông vừa bước sang tuổi 63 vào tuần trước. Nếu đến giờ ông ấy vẫn chưa thay đổi, thì ông ấy sẽ không bao giờ thay đổi.
Những người thân cận nhấn mạnh rằng Mourinho có hợp đồng đến mùa hè năm 2027 và không nhìn xa hơn mùa giải này. Nhưng không thể phớt lờ "hình bóng" của đội tuyển quốc gia Bồ Đào Nha – công việc mà ông luôn khao khát. Hợp đồng của Roberto Martinez sẽ kết thúc sau World Cup vào tháng 7, và dù không có gì đảm bảo Martinez sẽ rời đi, đó sẽ là thời điểm tự nhiên để thực hiện sự thay đổi, bất kể kết quả của Bồ Đào Nha tại giải đấu đó ra sao.
Một yếu tố làm mọi thứ phức tạp hơn là điều khoản kỳ lạ trong hợp đồng của Mourinho tại Benfica. Có một điều khoản phá vỡ hợp đồng từ cả hai phía, quy định rằng đôi bên có thể quyết định đường ai nấy đi, nhưng họ phải đưa ra quyết định trong vòng 10 ngày kể từ khi mùa giải kết thúc. Điều đó sẽ diễn ra trước khi World Cup bắt đầu vào đầu tháng 6, vì vậy rất khó để ông đưa ra quyết định dựa trên tình trạng của Martinez.
Tuy nhiên, với việc người đại diện là Jorge Mendes – một "thực thể" của giới bóng đá giống như trong phim Mission: Impossible mới nhất, người tồn tại ở khắp mọi nơi hơn là một cá thể đơn thuần – nếu Mourinho thực sự muốn chiếc ghế đội tuyển Bồ Đào Nha, ông ấy sẽ có được nó. Nhưng hiện tại, tất cả sự tập trung là dành cho Benfica và việc kéo mùa giải này trở lại từ bờ vực thẳm.
Mourinho rõ ràng vẫn rất giỏi trong việc dự đoán diễn biến trận đấu, một điều mà các cầu thủ trong những ngày hoàng kim tại Chelsea hay Inter thường nhớ lại với sự kinh ngạc là cách ông giải thích tỉ mỉ một trận đấu sắp tới sẽ diễn ra như thế nào, và nó đã diễn ra đúng như ông tiên đoán. Sự khác biệt hiện nay là hoặc ông không còn có thể tác động đến trận đấu theo cách cũ, hoặc ông không có đủ nguồn lực để làm điều đó.
Dù vậy, ngay cả Mourinho cũng không thể đoán trước được cuộc đối đầu với Real Madrid sẽ diễn ra như thế nào. Ông đã cam kết "đóng cửa" trận đấu (tập trung phòng ngự) thì tiếng hét vang lên rằng Benfica thực tế cần thêm một bàn thắng nữa. Trubin – "anh chàng to lớn", như cách Mourinho gọi sau đó – được lệnh dâng cao. Ở giai đoạn đó, Real đã mất hai cầu thủ vì thẻ đỏ, nên hàng thủ của họ mỏng đi, nhưng đừng giả vờ rằng đây là một nước đi chiến thuật thông minh tận dụng điểm yếu của đối thủ: Đó đơn thuần là sự tuyệt vọng mà bất kỳ HLV nào cũng sẽ làm. Chỉ là lần này, một cách kinh ngạc, nó đã thành công.
Trubin bật cao, bóng tìm đến trán anh như được dẫn đường bởi một tia laser định mệnh, và anh đánh đầu hạ gục người đồng nghiệp Thibaut Courtois. Mọi người bắt đầu chạy về các hướng khác nhau. Mourinho lao dọc đường biên, những ngón tay đâm vào không trung, ôm chầm lấy một cậu bé nhặt bóng trong niềm vui sướng vỡ òa.
Đó là một khoảnh khắc kỳ quái nảy sinh từ sự tuyệt vọng và sự nhận ra tức thời, nhưng cũng là những gì Benfica xứng đáng nhận được. Mourinho đã nói với hậu vệ Dean Huijsen của Real (người từng làm việc với ông tại Roma) rằng đội khách đã may mắn khi trận đấu chỉ kết thúc với tỷ số 4-2. Và ông đã đúng: Xét trên mọi phương diện, đây là màn trình diễn tốt nhất của Benfica dưới thời ông.
Vậy tiếp theo sẽ là gì? Kết quả bốc thăm đã đưa Benfica tái đấu ngay lập tức với Real Madrid ở hai lượt trận play-off. Liệu trận đấu vừa qua chỉ là một khoảnh khắc vinh quang đơn độc, hay là chất xúc tác cho một điều gì đó lớn lao hơn? Nó sẽ có ý nghĩa gì đối với phần còn lại của mùa giải? Nó có ý nghĩa gì đối với cá nhân Mourinho?
Những khoảnh khắc có thể thay đổi tất cả. Trận đấu, mùa giải, sự nghiệp. Và cả những chương cuối cùng. Biết đâu khoảnh khắc này sẽ thay đổi điều gì đó cho Mourinho!
Thứ Jose Mourinho ghét nhất trong cuộc đời này là gì? Trở thành một người "tử tế" hay trở thành một "con rối" cho người ta thao túng? Có lẽ là cả hai!
Không chỉ là nói bóng gió, Jose từng khẳng định rằng Ole Gunnar Solskjaer đang trở thành “một con rối” tại MU thời điểm chiến lược gia người Na Uy kế nhiệm ông tại Old Trafford. Khởi đầu đầy hứa hẹn của Solskjaer đã bị đổ bể sau khi MU để thua 6 trong số 10 trận đấu, ngay sau quyết định bổ nhiệm chính thức ông bằng một bản hợp đồng ba năm.
Mourinho khẳng định ông không hề ngạc nhiên trước sự sa sút của đội bóng cũ - đỉnh điểm là thất bại trên sân nhà trước Cardiff trong ngày cuối cùng của mùa giải - và đã tung một cú "đá xoáy" đầy ẩn ý nhắm vào “người tử tế” đã thay thế vị trí của mình.
“Thông thường, các cầu thủ có thể cảm thấy một sự xói mòn nhất định, đặc biệt là khi bạn đòi hỏi ở họ quá nhiều", Mourinho chia sẻ với tờ L’Equipe. “Khi tôi nói rằng mùa giải thứ hai [khi MU về nhì sau Man City] là một thành tựu tuyệt vời, tôi nói vậy bởi vì tiềm năng và các mục tiêu đã được hoàn thành".
"Tôi đã thực sự vắt kiệt họ, như vắt một quả cam, để đạt được những mục tiêu đó. Khi bạn sở hữu một nhóm cầu thủ chuyên nghiệp, đầy tham vọng, chăm chỉ và tài năng, hoạt động trong một CLB có cấu trúc tốt, bạn sẽ không gặp phải sự xói mòn đó. Nhưng khi bạn gần như đơn độc, theo nghĩa là không có sự hỗ trợ sát sao từ phía CLB, trong khi một số cầu thủ lại có xu hướng chống đối HLV, thì ai sẽ là 'người tử tế' đây? Tôi không muốn làm một người tử tế, bởi vì người tử tế, sau ba tháng, sẽ trở thành một con rối và điều đó thường không kết thúc tốt đẹp".
Ông nói thêm: “Tôi đã nói cách đây 9 hay 10 tháng rằng sau khi giành được 8 chức vô địch quốc gia, việc cán đích ở vị trí thứ hai với MU có thể là thành tựu lớn nhất của tôi. Bây giờ thì mọi người đã hiểu. Về MU, tôi chỉ muốn nói hai điều: Một là thời gian đã trả lời tất cả. Hai là những vấn đề ở đó vẫn còn nguyên".
Nhưng liệu với một người có tư duy cảnh giác và đề phòng, Mourinho có bao giờ trở thành "con rối" hay không? Chắc chắn ông sẽ là nói không, nhưng sự thật thì không chắc!
Khi Mourinho được bổ nhiệm tại Benfica, các câu hỏi dành cho Rui Costa chủ yếu xoay quanh ý tưởng rằng đây thực chất là một nước đi PR để giúp ông trong cuộc bầu cử chủ tịch sắp tới. Rui Costa phủ nhận điều này, nhưng nếu đó là một nước đi PR, nó đã thành công: Ông thắng cử vào tháng 11 với 65,89% số phiếu.
Điều này khớp với một tiền lệ: Lý do lớn khiến Fenerbahce dốc toàn lực vì Mourinho vào năm 2024 là vì chủ tịch Ali Koc khi đó đang mất dần uy tín và cần một cú hích cho chiến dịch bầu cử của mình. Nó đã hiệu quả khi đó... hoặc ít nhất là trong ngắn hạn: Koc tái đắc cử mùa hè năm đó nhưng cuối cùng cũng bị lật đổ vào tháng 9 năm ngoái, không lâu sau khi Mourinho bị sa thải.
Ở một khía cạnh nào đó, thật đáng buồn khi nghĩ về một người có sự nghiệp như Mourinho giờ đây giống như một "tấm biển quảng cáo di động", một HLV vẫn còn đủ sức hút để vực dậy tham vọng chính trị của các vị chủ tịch đang lung lay, nhưng không còn được các ông lớn thực sự cân nhắc như trước.
Với riêng trường hợp tại Benfica, Mourinho thực sự đã tìm ra một sếp "hợp cạ", chí ít là về mặt "hắc ám". Hãy nói một chút về Rui Costa và bối cảnh ông trở thành chủ tịch của Benfica. Rui Costa, lúc đó là phó chủ tịch, lên làm chủ tịch tạm quyền sau khi Luis Filipe Vieira, người đứng đầu CLB trong 18 năm, bị bắt và quản thúc tại gia.
Costa sau đó đã giành chiến thắng thuyết phục trong cuộc bầu cử chủ tịch với 84.48% số phiếu, thể hiện sự tin tưởng của người hâm mộ. Tuy nhiên, cuộc điều tra mở rộng không chỉ nhắm vào Vieira mà còn bao gồm các thành viên hội đồng quản trị từ năm 2016-2020, kéo theo sự liên đới của Rui Costa, người từng giữ chức giám đốc thể thao.
Các công tố viên đã điều tra các cáo buộc về việc dàn xếp trận đấu liên quan đến Benfica, gây ra một scandal lớn tại bóng đá Bồ Đào Nha. Bên cạnh các vấn đề pháp lý, Rui Costa cũng đối mặt với các khó khăn về tài chính, dẫn đến việc phải từ chối các bản hợp đồng bom tấn như Joao Felix do mức lương và phí chuyển nhượng quá cao.
Nhưng sau tất cả những điều đó, Rui Costa vẫn tại vị, và còn vừa tái đắc cử, một phần nhờ vào "quân bài" Mourinho. Vậy ai là người thông minh ở đây? Trong một ngành công nghiệp thực dụng, chẳng ai có thể đứng ngoài "chuỗi thức ăn", dù đó có là một huyền thoại. Mourinho vẫn có thể tự huyễn hoặc về hào quang của mình, nhưng nhiều người chỉ coi đó là thứ ánh sáng có điều hướng mà thôi!
