Vozinha: ‘Tôi đã trải qua những giấc mơ điên rồ nhất’

Vozinha (Cười): Gần như bằng 0. Đó là một giấc mơ không thể thực hiện, hoặc cực kỳ xa vời. Tôi dành cả ngày ngoài đường, chơi bóng trên một sân cách nhà 2 dãy phố cùng những người lớn trong khu phố. Ai cũng muốn trở thành cầu thủ chuyên nghiệp nhưng ở Cape Verde không có học viện đào tạo trẻ.

Chỉ có những HLV dạy các kỹ năng cơ bản với nguồn lực rất hạn chế, dù cơ sở vật chất hiện nay đã tốt hơn. Người ta chơi bóng vì đam mê, đôi khi không có cả giày, ở bất cứ nơi nào có thể. Mọi thứ vẫn rất nghiệp dư. Nhưng Mindelo có ý nghĩa đặc biệt với tôi. Đó là một thành phố an toàn, yên bình, nơi mọi người chăm sóc lẫn nhau. Đó là nơi duy nhất tôi muốn trở về nghỉ hè.

(Cười rất tươi). Tuyệt vời. Bố tôi làm trong quân đội, còn mẹ mới 19 tuổi khi sinh tôi. Vì thế, phần lớn thời thơ ấu của tôi do ông bà nuôi dưỡng. Họ luôn ủng hộ, bảo vệ và cho tôi rất nhiều tự do. Họ cũng giúp tôi che giấu nhiều chuyện vì bố muốn tôi tập trung vào việc học thay vì dành cả ngày lông nhông ngoài đường.

Tôi đi học về, để đồ ở nhà rồi ra sân bảo vệ khung thành, bởi tôi đã chơi thủ môn từ khi còn học mẫu giáo. Tôi có kỹ thuật khá tốt nên đôi khi cũng được chơi trên sân, nhưng tôi thường xuyên phải nhận những cú va chạm. Nếu bà cần tôi, bà chỉ việc gọi qua cửa sổ. (Cười). Bà giống như người mẹ thứ hai của tôi.

Bà chăm sóc cả gia đình, vốn khá đông người vì tôi có ba anh em trai và hai chị gái cùng cha khác mẹ. Ông tôi là thợ xây, thường đưa tôi đến sân tập, các trận đấu... Ông rất mê bóng đá. Cùng với bố tôi, ông chủ yếu xem Brazil, Bồ Đào Nha và Benfica, những đội bóng rất được yêu thích ở quê tôi.

Ông là thiên thần hộ mệnh của tôi. Ông luôn động viên tôi, ngay cả khi tôi gục ngã, thất bại.

Sống khiêm nhường, tôn trọng người khác và biết trân trọng những điều giản dị. Không bao giờ bỏ cuộc và phải làm việc thật chăm chỉ, bởi chẳng có gì trong cuộc sống là dễ dàng. Con người tôi hôm nay là nhờ ông bà và bố mẹ, những người luôn ở bên tôi.

(Cười) Tôi chưa bao giờ thích nó. Biệt danh ấy xuất phát từ một người hàng xóm, người thân thiết như thành viên trong gia đình tôi và rất thích trêu chọc người khác. Tôi luôn ghét thất bại, cũng ghét việc để thủng lưới. Khi mọi chuyện diễn ra không như ý, tôi thường trở về nhà trong trạng thái cực kỳ tức giận. Tôi là một người rất hiếu thắng, thích cạnh tranh.

Vì thế, người bạn ấy bắt đầu gọi tôi là “Vozinha”, ám chỉ rằng sau mỗi trận đấu tôi sẽ về khóc lóc với bà. Và chẳng bao lâu sau, mọi người đều bắt chước theo. Khi ký hợp đồng chuyên nghiệp đầu tiên tại Angola vào năm 2012, tôi muốn in tên thật của tôi “Josimar” lên áo đấu, để tưởng nhớ cựu hậu vệ Brazil. Nhưng không may, một thủ môn khác đã có tên như vậy. (Cười). Thế là biệt danh ấy cuối cùng vẫn ở lại với tôi.

Nhìn lại, tôi thấy đó trở thành một niềm tự hào. Giờ đây, tôi coi nó là sự tri ân đẹp nhất dành cho nguồn cội của mình.

Rất mạo hiểm. Đó là lý do tôi thường xuyên cãi nhau rất to với bố. Ở giải hạng Nhất Cape Verde, các buổi tập bắt đầu lúc 16 giờ để cầu thủ và HLV có thể đến sân sau khi kết thúc một ngày dài làm việc trên công trường hoặc ngoài đồng ruộng. Nhiều đồng đội của tôi làm những công việc nặng nhọc: thợ điện, thợ thủ công, nông dân... Họ thức dậy từ rất sớm và kết thúc ngày làm việc trong tình trạng kiệt sức.

Ở đội bóng đầu tiên, Ribeira Bote, tôi còn phải xoay xở với việc học trung học, nơi tôi cũng chơi bóng rổ và bóng chuyền. Nhưng tôi chưa bao giờ phải làm công việc thứ hai. Tôi thuộc nhóm “những người may mắn”, được trả đủ để sống bằng bóng đá: từ 100 euro mỗi tháng, mức lương tối thiểu khi đó, lúc mới bắt đầu sự nghiệp, cho đến 450 euro trong những năm tháng tốt đẹp nhất.

Số tiền đó giúp tôi độc lập về tài chính, nhưng không phải giải pháp tốt nhất để có thể yên tâm nghĩ về tương lai. Tôi có một kế hoạch B: học để trở thành kiến trúc sư. Đó cũng là một giấc mơ khác của tôi. Tôi đã suy nghĩ rất lâu về điều đó. Nhưng tôi chưa bao giờ vào đại học vì bóng đá luôn quan trọng hơn tất cả.

Tôi trả các hóa đơn tiền nước, Internet và điện của gia đình. Tôi mua cà phê - thứ tôi nghiện rất nặng - cùng một số nhu yếu phẩm còn thiếu trong nhà. Tôi luôn biết cách quản lý tiền một cách thông minh và tiết kiệm.

(Anh ngập ngừng tìm từ để phân trần). Khi tôi 12 tuổi, ông tôi nghiện rượu. Ông bắt đầu vắng nhà, bỏ những ngày làm việc, mất khách hàng... Điều đó ảnh hưởng đến cuộc sống hằng ngày của chúng tôi. Đôi khi bà không biết ông đang ở đâu và tôi phải đi tìm ông. Tình trạng ấy kéo dài cho đến khi ông qua đời, lúc tôi 21 tuổi.

Bóng đá với tôi luôn lớn hơn một môn thể theo đơn thuần. Bố tôi sang Bồ Đào Nha học tâm lý học và xã hội học, còn mẹ làm giúp việc, nên theo một nghĩa nào đó, tôi trở thành “người đàn ông trụ cột trong nhà”. Người phải mang thức ăn về cho cả đại gia đình.

Tôi nhớ có những lúc trong nhà không còn gì, bà phải đi cầm đồ, để lại những món đồ trang sức bằng vàng ở siêu thị làm vật thế chấp. Đã có những thời điểm rất khó khăn, nhưng tôi chưa bao giờ thiếu thốn bất cứ thứ gì.

Tôi trở thành một thủ lĩnh từ rất sớm. Đó là lý do tôi luôn được chọn làm đội trưởng. Khi còn ở đội U12, tôi thường đến tiệm bánh từ rất sớm để giúp các HLV chuẩn bị bánh sandwich cho tất cả đồng đội. Tôi đến gõ cửa hoặc gọi điện để chắc chắn rằng họ không đến muộn, rồi tập hợp mọi người trước trận đấu. Với tôi, tất cả những điều đó diễn ra rất tự nhiên.

Sau giờ học, vào buổi trưa, tôi tự tập một mình dưới cái nắng gay gắt. Tôi chưa bao giờ thích rượu hay hộp đêm. Tôi luôn đi ngủ sớm và chăm sóc cơ thể. Lối sống này giải thích cho sự nghiệp kéo dài của tôi.

Sự chăm chỉ và nền giáo dục của tôi. Bỏ cuộc không nằm trong DNA của tôi. Tôi chưa bao giờ nghĩ đến chuyện đó. Tôi biết sớm hay muộn thời điểm của mình cũng sẽ đến. Tôi từng hai lần được triệu tập lên đội tuyển khi vẫn còn chơi bóng nghiệp dư tại Cape Verde. Đó là những tín hiệu tích cực.

Và trong mọi trường hợp, tôi sẽ không có gì phải hối tiếc, bởi tôi có thể tự nhủ rằng mình đã làm tất cả để biến giấc mơ thành hiện thực.

(Cười). Tôi đã nắm lấy những cơ hội hiếm hoi xuất hiện. Nhưng trước đó, sau 3 năm ở Angola - một đất nước có thể không phải nơi khiến người ta mơ mộng nhiều nhất nhưng trình độ bóng đá rất đáng chú ý - tôi trở lại khoác áo CS Mindelense ở Cape Verde trong vài tháng đầu năm 2015.

Vì thế, khi lời đề nghị từ Zimbru Chisinau của Moldova đến, tôi không do dự một giây. Tôi ra đi ngay trước trận chung kết giải VĐQG. Khi xuất thân từ Mindelo, bạn không thể từ chối châu Âu. Ngay cả khi đó là những giải đấu nhỏ.

(Gật đầu). Trở ngại đầu tiên là việc xin visa, thứ mà nhiều quốc gia từ chối cấp cho chúng tôi, ngay cả khi đã có thỏa thuận với một CLB. Sau đó, rất ít tuyển trạch viên và người đại diện đến đây. Ở thời của tôi, chúng tôi thậm chí không có những video tổng hợp để giới thiệu bản thân.

Trước World Cup, dù có tài năng đến đâu, chúng tôi đơn giản là không được coi trọng. Chúng tôi chẳng là ai cả. Vì vậy, con đường “đơn giản” nhất khi đó là bắt đầu từ giải hạng Tư hoặc hạng Năm của Bồ Đào Nha, quốc gia có chung ngôn ngữ và lịch sử với Cape Verde.

Tôi mất vị trí tại CLB, GD Chaves ở giải hạng Nhì Bồ Đào Nha, vài tháng trước đó vì tôi lên tuyển vào tháng 11 để thi đấu hai trận giao hữu với Iran và Ai Cập, bất chấp sự phản đối của HLV Filipe Martins.

Tôi không được thi đấu trở lại cho đến khi HLV mới Vitor Martins đến và trao lại vị trí chính thức cho tôi vào cuối tháng Hai. Trong thâm tâm, tôi cảm nhận rằng một điều gì đó lớn lao sắp xảy ra. Tôi đang thực hiện một sứ mệnh. Không gì có thể khiến tôi chệch khỏi nguyên tắc của mình.

Tôi chỉ có một nỗi ám ảnh: làm việc, làm việc, làm việc... (Anh lặp lại 8 lần). Tôi đẩy cơ thể mình đến giới hạn. Mục tiêu là sẵn sàng cho World Cup. Tôi hoàn toàn bị cuốn vào điều đó.

Điều đó không ảnh hưởng đến tôi. Tôi tin chắc World Cup sẽ mang đến những cơ hội lớn hơn. Tôi đặc biệt nghĩ đến Saudi Arabia, một giải pháp “dễ dàng” theo nghĩa đây là giải đấu trả lương rất cao và không quan tâm đến tuổi tác cầu thủ. Tôi hình dung mình sẽ nhận được hợp đồng lớn nhất sự nghiệp trong khi vẫn được chơi bóng ở đẳng cấp cao.

Nhưng tôi muốn nhấn mạnh rằng mục tiêu đầu tiên của tôi là khiến đất nước mình hạnh phúc và tự hào. Tôi muốn cho thấy sự kiên cường của người dân Cape Verde, một đất nước nhỏ bé, nơi cơ hội rất hiếm nhưng tài năng thì ở khắp nơi, không chỉ trong bóng đá.

Tôi sẽ không nói đến mức đó. Nhưng tôi nhanh chóng cảm nhận rằng chúng tôi không thể thua, dù không có nhiều bóng, chỉ 29% thời lượng kiểm soát. Chúng tôi đoàn kết, quyết tâm và tổ chức tốt. Sẵn sàng “chết” vì nhau. Về cá nhân, tôi rất bình tĩnh và tập trung. Tôi tin vào khả năng của mình.

(Xúc động). Tôi thấy cả cuộc đời mình hiện lên trước mắt. Tôi nghĩ về ông bà, những người đã qua đời vài năm trước. Tôi nghĩ về mẹ, người không kịp xin visa để sang Mỹ (trận đấu diễn ra tại Atlanta ngày 15/6). Tôi nghĩ về cả gia đình. Về những người tôi bắt đầu chơi bóng cùng ngoài đường. Về những thử thách đã trải qua...

Khi còn trẻ, nhiều người nói rằng tôi có tố chất nhưng chiều cao khiêm tốn sẽ là một vấn đề. Nhờ Chúa, tôi tăng thêm vài centimet chỉ trong một thời gian ngắn khi 17 tuổi. (Anh cao 1m90).

Tôi từng bị chậm trả lương, ngồi dự bị, trải qua những giai đoạn nghi ngờ bản thân... Tôi từng bị loại khỏi đội tuyển mà không được giải thích, đến mức nghĩ rằng mình sẽ không bao giờ được gọi lại. Nhưng tôi vẫn kiên trì. Tôi đã làm việc cả đời cho khoảnh khắc ấy. Tất cả những cảm xúc đó cùng lúc ùa về. Tôi cảm thấy một sức nặng khổng lồ được trút khỏi vai mình.

(Thở dài). Tôi biết ơn, nhưng đó cũng là điều cực kỳ khó đối phó. Tôi có tinh thần rất mạnh mẽ, nhưng không ai sẵn sàng cho việc trở nên nổi tiếng chỉ sau một đêm. Tôi phải tắt thông báo trên điện thoại. Mỗi ngày thức dậy, tôi có hơn 300 tin nhắn trên WhatsApp vì mọi người nhanh chóng tìm được số điện thoại của tôi.

Những người thân của tôi cũng bị người lạ liên hệ để tìm cách nói chuyện với tôi, phỏng vấn tôi. Rất nhiều người có ý đồ xấu nhận ra cơ hội kiếm tiền từ tôi.

Đó là tinh thần. Không ai tin vào chúng tôi, nhưng mục tiêu của chúng tôi là vượt qua vòng bảng. Trong phòng thay đồ, chúng tôi biết rằng mọi thứ đều có thể xảy ra nếu chiến đấu vì nhau. Chúng tôi không sợ bất kỳ ai.

Trước Argentina, chúng tôi tin chắc mình sẽ đi tiếp, dù phải đá hiệp phụ hay sút luân lưu. Đáng tiếc, cuối cùng chúng tôi vẫn thua, nhưng đứng vững cho đến giây cuối cùng. Cảm xúc đầu tiên là nỗi buồn, nhưng ngày hôm nay chỉ còn lại niềm tự hào và sự hài lòng vì đã cống hiến tất cả. Bởi chúng tôi đã cho thế giới thấy Cape Verde là một đội bóng lớn. World Cup đó là khoảnh khắc đẹp nhất cuộc đời tôi.

(Gương mặt anh bừng sáng). Chúng tôi trở về đúng ngày Quốc khánh, ngày 5/7, sau một hành trình dài và kiệt sức. Nhưng khi nhìn thấy tất cả những con người ở sân bay, những đứa trẻ, người lớn tuổi, tình yêu và niềm vui trong ánh mắt họ...

Đó là những hình ảnh sẽ mãi mãi khắc sâu trong tâm trí tôi. Chúng tôi đã đoàn kết cả một đất nước và chạm đến trái tim của mọi người trên khắp hành tinh. Không thể diễn tả bằng lời. Tôi chưa bao giờ tưởng tượng mình có thể trải qua điều đó. Tôi đã vượt qua những giấc mơ điên rồ nhất của mình.

(Lảng tránh câu hỏi). Cả đội tuyển đã đưa Cape Verde lên bản đồ bóng đá. (Những thành tích tốt nhất trước đó của họ là vào tứ kết AFCON năm 2013 và 2023). Tôi không phải người duy nhất. Không còn ai không biết chúng tôi là ai nữa. Chúng tôi đã cho thấy sức mạnh của người dân Cape Verde và tôi hy vọng hành trình tại World Cup sẽ mở ra những cánh cửa cho các thế hệ tiếp theo.

(Cười lớn). Mọi thứ hoàn toàn nằm ngoài dự đoán. Tôi chỉ chuẩn bị để có một kỳ World Cup tuyệt vời. Tôi biết cuộc đời mình sẽ thay đổi, nhưng không nghĩ đến mức này.

Rất nhiều đội bóng đã liên hệ với tôi: từ Nga, Saudi Arabia, Bồ Đào Nha đến Mexico... Tôi chọn Colo-Colo của Chile vì muốn chơi cho một CLB lớn, nơi cạnh tranh những danh hiệu quan trọng.

Nhiều người sẽ nói rằng điều đó không công bằng, và ở một khía cạnh nào đó, tôi cũng cảm thấy như vậy. Khi biết tin, tôi đã nghĩ đó là một trò đùa. Tôi nói vậy vì tôi vô cùng tôn trọng tất cả những thủ môn lớn đang thi đấu tại những giải vô địch hàng đầu và cho những đội bóng mạnh nhất thế giới.

Tôi chủ yếu xem đây là một phần thưởng mới dành cho Cape Verde. Ở thời điểm này của sự nghiệp và cuộc đời, đó là một món quà của vũ trụ. Vì vậy, xin cảm ơn những người đã đưa tôi vào danh sách đó.

(Do dự). Tất cả họ đều xứng đáng giành chiến thắng. Quá khó để chọn một người duy nhất.

Thần tượng đầu tiên của tôi là Michel Preud'homme (người Bỉ) vì khi ấy tôi 8 tuổi, tại World Cup 1994 ở Mỹ, ông ấy đã thi đấu xuất sắc. Ông cũng từng chơi cho Benfica, đội bóng tôi luôn yêu thích.

Sau này, tôi ngưỡng mộ (Gianluigi) Buffon, người gần như không có đối thủ trên vạch cầu môn, và (Edwin) Van der Sar, bởi ông ấy thực hiện những điều điên rồ bằng đôi chân, giống như tôi thời trẻ.

(Thở dài). Tôi không thể đi đâu mà không bị nhận ra. Điều đó đáng trân trọng, nhưng đôi khi cũng quá sức. Mọi người muốn thể hiện tình yêu và sự tôn trọng, nhưng không phải lúc nào cũng nghĩ đến cảm nhận của tôi. Họ tiến đến mà không hỏi trước. Họ cứ tiếp tục. Họ quay phim tôi ngay cả khi tôi đang ăn.

Tôi muốn làm hài lòng tất cả mọi người nhưng điều đó là không thể. Tôi nghĩ rồi mọi chuyện sẽ dịu xuống. Tôi nhớ cuộc sống trước đây của mình: sự riêng tư, yên bình, vô danh... Tôi luôn cảm thấy mình bị theo dõi. Rất khó để thích nghi với điều đó. Nhưng phải nhìn vào mặt tích cực của tình hình. Khi bước ra sân, nơi vẫn là ưu tiên hàng đầu của tôi, tôi quên hết mọi thứ. Tôi hạnh phúc.

Tôi cảm thấy mình có thể chơi thêm 2 hoặc 3 năm nữa mà không gặp vấn đề gì. (Anh đã ký hợp đồng 6 tháng, kèm điều khoản gia hạn thêm một năm với Colo-Colo). Tôi vẫn còn những giấc mơ, chẳng hạn như giành quyền tham dự AFCON tiếp theo (trong bảng đấu gồm Mali, Rwanda và Liberia), diễn ra năm 2027 tại Kenya, Tanzania và Uganda.

Tôi từng quyết định World Cup sẽ là giải đấu cuối cùng của mình, nhưng HLV trưởng mới (Humberto Bettencourt) đã đề nghị tôi tiếp tục. Động lực và niềm đam mê vẫn còn đó.

Sau này, tôi muốn mở một học viện dành cho các thủ môn tại Cape Verde, thuyết phục mọi người đầu tư vào đất nước để giúp đỡ những người nghèo nhất… Chắc chắn tôi sẽ vẫn gắn bó với thế giới bóng đá.

Hãy làm chính xác tất cả những gì tôi đã làm. Giữ sự khiêm nhường, kỷ luật, làm việc chăm chỉ và không bao giờ bỏ cuộc.

Họ sẽ nói với tôi: “Chúng ta yêu con, chúng ta rất tự hào về con và về người đàn ông mà con đã trở thành, con yêu của chúng ta”.