Không nhiều HLV trẻ mới vào nghề, khi được giao quyền dẫn dắt một CLB hàng đầu, lại ưu tiên việc…mua một cái cây. Mikel Arteta thích thú nhoài người ra cửa sổ văn phòng để nhìn ngắm: một cây ô liu Địa Trung Hải đang lớn lên từng ngày trong khu huấn luyện của Arsenal ở phía bắc London.
Nó mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. Arteta không muốn chỉ nói suông khi tiếp quản một CLB đã đi chệch hướng. Ông muốn cho mọi người thấy cần những gì để xây dựng nên một điều gì đó tuyệt vời.
Arteta cũng trồng cây ô liu ở quê nhà Tây Ban Nha. Nhưng tại Anh, ban đầu ông nghi ngờ về khả năng sống sót của chúng ở khí hậu lạnh hơn nên đã tìm đến người làm vườn của CLB, Mick, để xin ý kiến .
“Mạo hiểm đấy, Mikel à,” Mick đáp. Họ vẫn quyết định thử trồng, vì cho rằng rủi ro đó đồng nghĩa với việc họ phải chăm sóc nó cẩn thận hơn. Sau đó, họ tìm được một cây có tuổi đời chính xác bằng với Arsenal, hiện đã 140 tuổi, chọn vị trí tối ưu để trồng và chăm sóc nó hàng ngày. Nếu Arsenal học được điều gì từ Arteta, đó là việc ông sẽ dồn hết tâm huyết vào từng chi tiết nhỏ nhất để tìm ra giải pháp.
Cuộc cách mạng bắt đầu từ cây ô liu
Bước vào mùa giải thứ tám dẫn dắt Arsenal, một đội bóng đang trên đà phục hưng, Arteta đã ký gia hạn hợp đồng đến năm 2031. Để đánh dấu sự kiện này, họ đã chiếu cho ông xem một đoạn phim chứa đầy những thông điệp từ NHM trên khắp thế giới. Điều gây ấn tượng nhất là lòng biết ơn sâu sắc của NHM. Những giọng nói trong phim đều nói về việc Arsenal dưới thời Arteta đã tác động tích cực đến cuộc sống của họ. Những thước phim khiến nhà cầm quân 44 tuổi thực sự nghẹn ngào.
Mùa hè vừa qua, Arsenal đã giành chức vô địch Ngoại hạng Anh sau 22 năm chờ đợi, một quãng thời gian dài đằng đẵng với đầy đau đớn, độc hại và thờ ơ.
Năm 2019, Arteta trở lại CLB nơi ông từng thi đấu và thắp lại ngọn lửa hy vọng. Ông đòi hỏi tham vọng và trách nhiệm, mang đến những ý tưởng sáng tạo và giá trị gia đình, và cuối cùng tất cả đã biến thành chiến thắng. Khi họ chính thức được tuyên bố vô địch vào tháng 5 năm ngoái, một lễ ăn mừng cuồng nhiệt, sống động đến mức nó trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Người hâm mộ ở mọi lứa tuổi, mọi tôn giáo, đã mở cửa nhà, chạy đến sân vận động, ôm nhau, nhảy múa, hát hò, khóc lóc, khui sâm panh, trèo lên cột đèn, đốt pháo hoa.
Đêm đó, Arsenal như thể là trung tâm của vũ trụ thể thao. Vài tuần sau, trong cuộc diễu hành cuối mùa giải, khoảng một triệu người đã đổ ra đường phố London. Trong khi đó, ở những quốc gia xa xôi, các lễ ăn mừng cũng đồng loạt diễn ra, từ một bộ lạc chăn nuôi gia súc bán du mục ở Kenya đến tòa nhà Empire State được thắp sáng màu đỏ-trắng để vinh danh đội bóng.
“Điều đó thật tuyệt vời,” Arteta suy ngẫm. “Những khoảnh khắc đó khiến bạn nhận ra, thực sự, chúng ta có khả năng làm được những gì. Có khả năng khiến mọi người cảm nhận được điều gì đó. Mọi người nói rằng 'các bạn đã thay đổi cuộc đời chúng tôi'. Điều đó có nghĩa là gì? Thay đổi cuộc đời của ai đó? Đó là điều vô cùng quan trọng, bởi vì nó có thể là tốt hoặc không tốt. Vì vậy, nó đi kèm với rất nhiều trách nhiệm. Chúng tôi rất may mắn khi có cơ hội làm điều đó.”
Để hiểu được tầm ảnh hưởng của Arsenal dưới thời Arteta, cần phải quay trở lại thời điểm ban đầu. Là một cựu thủ quân của Pháo thủ, trong buổi phỏng vấn để trở thành HLV trưởng ở tuổi 37, Arteta không hề ảo tưởng về trọng trách nặng nề. CLB cần một cuộc cải tổ lớn. Họ cần một người có khả năng gánh vác tất cả các vấn đề và đưa CLB tiến lên một tầm cao mới. Stan và Josh Kroenke, những ông chủ người Mỹ, đã đồng ý với tư duy đổi mới của ông về một cuộc cách mạng văn hóa.
Những gì Arteta làm trong ngày đầu tiên đã khiến mọi người kinh ngạc. Ông đã "phá tan" mọi thứ theo nghĩa bóng. Arteta đi đến căn phòng lớn nhất trong khu phức hợp huấn luyện, thường được sử dụng làm trung tâm đào tạo, và biến nó thành một mớ hỗn độn. "Tôi chỉ đơn giản là phá hủy văn phòng và vứt mọi thứ xuống sàn - máy tính, máy tính xách tay, dây cáp. Sau đó, tôi tập hợp tất cả mọi người vào."
“Tôi nói, 'Nghe này, đây là những gì tôi nghe được. Tôi không biết liệu nó có đúng hay không. Nhưng từ rất nhiều người khác nhau, họ đều có chung cảm nhận rằng họ muốn làm việc cho đội bóng này. Tôi ở đây để giúp các bạn tận hưởng công việc, cuộc sống và niềm đam mê mà tất cả chúng ta cùng chia sẻ. Nếu các bạn muốn tôi giúp đỡ, các bạn có hai phút để sắp xếp mọi thứ và ít nhất là sẵn sàng làm việc cùng nhau'. Và tôi rời đi.”
Vị HLV người Tây Ban Nha bước ra ngoài và đóng cửa lại.
“Đó lẽ ra đã có thể là dấu chấm hết cho sự nghiệp huấn luyện của tôi. Nếu mọi chuyện cứ tiếp diễn như thế, có lẽ tôi đã bị sa thải rồi!” Arteta nói, bật cười.
“Hai phút sau tôi quay lại và mọi thứ thật hoàn hảo. Mọi người đều im lặng, mắt mở to và sẵn sàng lắng nghe. Tôi nói, 'Đây mới chỉ là khởi đầu. Đây là điều chúng ta phải làm mỗi ngày. Bất cứ điều gì chúng ta muốn đạt được, chúng ta đều phải làm cùng nhau. Tôi không thể làm một mình. Vấn đề chúng ta đang gặp phải sâu xa hơn thế nhiều, nhưng cơ hội thì vô hạn'.”
Nhiệm vụ của ông là thống nhất tất cả mọi người, từ chủ sở hữu đến nhân viên cho tới các cầu thủ, và giành lại sự ủng hộ của những NHM đã chán ngấy sự tầm thường. Arteta nhớ lại: “Tôi đã nói, 'Nếu chúng ta có thể kết nối những điều đó, chúng ta có thể tạo ra một con quái vật'”. Đó quả là một màn giới thiệu ấn tượng về phương pháp và nguyên tắc của ông.
Arteta quả thực có tố chất của người thổi sáo dẫn dụ chuột. Không phải ai cũng muốn, hoặc cảm thấy có thể, nhảy theo điệu nhạc của vị HLV trẻ tuổi. Họ trở nên dễ hoài nghi và từ bỏ. Nhưng đa số lại thấy điều đó rất hấp dẫn. Arteta tỏa ra nguồn năng lượng mạnh mẽ, và ông cố gắng truyền cảm hứng cho mọi người cống hiến hết mình.
“Vào ngày tôi nhận lời đảm nhận cơ hội tuyệt vời này, tôi đã quyết định sẽ cống hiến cả cuộc đời, tâm hồn, tất cả kiến thức và khả năng tốt nhất của mình để hiện thực hóa một giấc mơ - kết nối CLB bóng đá này từ trên xuống dưới. Sau đó, tôi đã tự hứa với bản thân. Tôi cần tận hưởng hành trình và sẽ sống trọn vẹn từng khoảnh khắc. Bởi vì tôi không biết nó sẽ khó khăn đến mức nào, tôi không có kinh nghiệm, tôi chưa từng làm điều đó trước đây. Tôi phải luôn tỉnh táo, tò mò và cứ tiến từng bước một.”
Tinh thần đó vô cùng cần thiết khi đại dịch toàn cầu bùng phát chỉ vài tuần sau đó. Arteta phải thật tháo vát, làm quen với mọi người - ban đầu là qua mạng xã hội - và sau đó là trong môi trường bóng đá khép kín, trước khi cuộc sống trở lại bình thường.
Arsenal là một trường hợp nghiên cứu thú vị về cách tái thiết một tổ chức thể thao đã bị đổ vỡ. Khi tập đoàn Kroenke Sports and Entertainment (KSE) chọn Arteta, họ đã nhìn thấy tiềm năng của một HLV giỏi nhất. Nhưng họ cần cho người này thời gian và sự hỗ trợ tài chính để tạo ra những thay đổi đáng kể. Họ đã xây dựng một mối quan hệ tin tưởng hai chiều. Điều đó đã giúp con tàu vững vàng vượt qua những cơn bão không thể tránh khỏi.
Biến Arsenal thành một “con quái vật”
Arteta đã phát triển một phong cách quản lý độc đáo. Ông giỏi tất cả các khía cạnh kỹ thuật và chiến thuật của công tác huấn luyện. Nhưng điểm đặc biệt của nhà cầm quân người Tây Ban Nha là niềm đam mê những ý tưởng mới mẻ để giữ cho mọi thứ luôn tươi mới.
Thể thao đỉnh cao thường bị ràng buộc bởi các quy trình và sự lặp đi lặp lại, dẫn đến sự nhàm chán. Arteta luôn tìm kiếm những ý tưởng đột phá để xóa bỏ điều đó. Những ý tưởng này đến từ nhiều nguồn khác nhau: một chú chó Labrador màu sô cô la tên Win, được huấn luyện làm chó trị liệu, sống tại sân tập và lan tỏa sự ấm áp. Âm nhạc đã trở thành một phần quan trọng trong văn hóa đội bóng, với những bài hát ý nghĩa gắn kết mọi người. Arteta nổi tiếng với việc sử dụng ảo thuật gia, trò chơi, những câu khẩu hiệu và đưa những chuyên gia trong các lĩnh vực khác vào phòng thay đồ.
“Sự sáng tạo bắt nguồn từ chính công việc chúng tôi làm, đặc biệt là từ việc luôn để ý đến cảm xúc của mọi người: Các cầu thủ đang cảm thấy thế nào? Họ cần gì? Họ đang tìm kiếm điều gì? Chúng tôi đã làm việc cùng nhau suốt bảy năm. Tôi thích cảm giác mỗi khi họ bước vào tòa nhà và tự hỏi: ‘Hôm nay sẽ có điều gì đặc biệt?’”
Nhà cầm quân sinh năm 1982 rất quan tâm đến các cầu thủ của mình, đến cảm xúc của họ. Điều đó mang đến những thách thức riêng. Một mặt, Arteta muốn tạo dựng tinh thần đoàn kết như một gia đình; mặt khác, ông phải thật quyết đoán.
“Tôi đã học được điều đó khi làm cha,” ông nói. “Chúng ta không bao giờ quên rằng có hai mặt, mặt con người và mặt chuyên nghiệp. Mikel, với tư cách là một con người, sẽ cố gắng chăm sóc các cầu thủ như con ruột của mình. Nhưng Mikel với tư cách là huấn luyện viên có trách nhiệm giành chiến thắng trong các trận đấu bóng đá. Tôi phải đưa ra sân những cầu thủ sẽ giúp chúng ta làm được điều đó.”
Vinh quang Premier League, vết sẹo Champions League
Để hiểu rõ hơn về tư duy quyết đoán của Arteta, hãy thử đặt ông trước một câu hỏi khó, buộc phải chọn một trong hai. Nếu được sống lại một trận cầu quan trọng, ông sẽ chọn chiến thắng giòn giã 3-0 trước Real Madrid ở Champions League hay chiến thắng sít sao 1-0 trên sân West Ham - trận đấu nghẹt thở mà nếu không thắng Arsenal có nguy cơ vuột mất cơ hội vô địch Premier League?
“Trận đấu với West Ham,” Arteta trả lời, ánh mắt ánh lên niềm tự hào.
Thật sự?
“Đúng vậy. Đó là bóng đá ở cấp độ cao nhất, nơi cả một hành trình hay một khoảnh khắc có thể thay đổi cuộc đời của rất nhiều người. Mọi thứ có thể rẽ theo bất kỳ hướng nào. Bạn chỉ biết cầu nguyện, bởi hiểu rằng nếu mọi chuyện đi sai hướng, cơ hội ấy có thể biến mất mãi mãi.”
“Ngày hôm đó, khi về nhà, tôi nói: ‘Chúng ta sẽ vô địch. Đây là năm của chúng ta. Mọi chuyện xảy ra đều có lý do. Và chúng ta sẽ làm được.’”
Giành chức vô địch Premier League là một bước ngoặt lớn. "Đó không chỉ là một chiếc cúp. Đó là một khoảnh khắc mà chúng tôi sẽ nhớ mãi suốt đời", vị thuyền trưởng Arsenal khẳng định.
Chức vô địch càng trở nên đặc biệt vì Arsenal đã vượt qua đối thủ khổng lồ Man City. Đó chính là đội bóng cũ của Arteta với một HLV bậc thầy mà ông từng học hỏi rất nhiều, Pep Guardiola.
Bóng đá Anh đã rơi vào hỗn loạn kể từ khi Man City bị kết tội vi phạm gần như tất cả các cáo buộc về sai phạm tài chính của Premier League trong suốt một thập kỷ thành công của họ. Việc Arteta có những cảm xúc lẫn lộn là điều dễ hiểu. Ông quen biết nhiều người ở Man City. Ông từng làm việc ở Etihad. Gần đây, Man City lại trở thành rào cản đáng ngại của Arsenal. Hai lần trong ba năm Arsenal về nhì, Man City đều vượt qua họ. Và điều đó khiến Arteta rất đau lòng.
Niềm vui đăng quang Ngoại hạng Anh nhanh chóng nhường chỗ cho nỗi đau khi Arsenal thất bại trước PSG ở chung kết Champions League sau loạt sút luân lưu cay đắng. Đó chính là mặt còn lại của bóng đá đỉnh cao, nơi ranh giới giữa vinh quang và thất vọng đôi khi mong manh đến vậy.
Huấn luyện viên cũ của Arteta, Arsene Wenger, từng gọi những thất bại đau đớn nhất là “vết sẹo trong tim tôi”. Arteta cũng có cảm nhận tương tự: “Tôi vẫn còn vết sẹo đó, như Arsene nói. Tôi vẫn còn chất độc đó trong huyết quản. Nó phải ở đó vì đó là lúc bạn học hỏi và đó có lẽ sẽ là động lực rất lớn cho tôi và mọi người.”
“Đây mới chỉ là khởi đầu”
Cuộc cách mạng của Arteta tại Arsenal vẫn chưa hoàn tất. Mọi khía cạnh trong hành trình ấy vẫn khiến ông háo hức và muốn tiếp tục khám phá.
“Trên phạm vi toàn cầu, với sự ủng hộ của người hâm mộ? Tuyệt vời. Chúng ta sẽ xây dựng ba đội hình tiếp theo như thế nào? Tuyệt vời. Luật chơi sẽ thay đổi chúng ta ra sao, và làm thế nào để chúng ta luôn đi trước đón đầu để tận dụng lợi thế? Tuyệt vời. Nhưng điều này sẽ xảy ra nếu mỗi ngày chúng ta chăm sóc những gì mình đã xây dựng. Chúng ta làm cho nó tốt hơn một chút, giống như phần mềm liên tục được nâng cấp. Thời điểm dừng lại là vô tận.”
Được đại diện cho những giá trị của Arsenal có ý nghĩa đặc biệt với Arteta. “Đó là đẳng cấp, là cách ứng xử, là sự rạng rỡ, là tâm hồn. Có điều gì đó rất khó diễn tả bằng lời, nhưng Arsenal có một sức hút đặc biệt. CLB này mang một nguồn năng lượng cuốn bạn vào, thấm vào bạn, níu bạn ở lại và rồi trở thành một phần trong con người bạn.”
Và giờ Arteta đã thực sự thuộc về nơi này. “Tôi cảm thấy vẫn còn rất nhiều việc phải làm. Đây mới chỉ là khởi đầu.”
Trên đường ra sân tập, các cầu thủ Arsenal thường chạy ngang qua cây ô liu. Nó nổi bật giữa khung cảnh nước Anh. Nhưng nếu bất cứ ai, dù theo nghĩa đen hay nghĩa bóng, động chạm đến dù chỉ một chiếc lá, họ sẽ phải ra đi. Tại Arsenal, việc bảo vệ những gì họ đang nỗ lực đạt được là trách nhiệm của tất cả mọi người.
Đăng ký nhận tin tức từ Tạp chí Bóng đá
