Người đội trưởng tưởng như luôn lạnh lùng, gai góc và đầy cá tính cuối cùng đã để cảm xúc vỡ òa sau khi cùng Thụy Sĩ làm nên lịch sử. Lần đầu tiên kể từ năm 1954, đội tuyển quốc gia nước này mới lại góp mặt ở vòng tứ kết World Cup. Và thật trùng hợp, cột mốc vĩ đại ấy đến đúng vào trận đấu thứ 151 của Xhaka trong màu áo đội tuyển quốc gia, một kỷ lục chưa từng có trong lịch sử bóng đá Thụy Sĩ.
Con số 151 không đơn thuần là thống kê. Nó là biểu tượng cho hơn một thập kỷ cống hiến của tiền vệ sinh năm 1992, người đã trải qua mọi cung bậc cảm xúc cùng đội tuyển, từ những thất bại đau đớn đến đỉnh cao vinh quang.
Trước Colombia, Xhaka không có một trận đấu hoàn hảo theo nghĩa thông thường. Anh không ghi bàn, không kiến tạo và cũng không tạo ra những khoảnh khắc hào nhoáng. Nhưng trong một trận cầu mà cả hai đội gần như triệt tiêu lẫn nhau, vai trò của thủ quân Thụy Sĩ lại hiện lên rõ nét hơn bao giờ hết.
Trận đấu kết thúc với tỷ số 0-0 sau 120 phút và tổng chỉ số bàn thắng kỳ vọng (xG) của cả hai đội chỉ ở mức 0,7 – minh chứng cho một thế trận cực kỳ chặt chẽ. Trong bối cảnh đó, khả năng đọc trận đấu và điều tiết nhịp độ của Xhaka trở thành yếu tố sống còn.
Anh liên tục chỉ huy đồng đội giữ cự ly đội hình, hỗ trợ hàng thủ chống lại những pha tấn công của Luis Diaz, James Rodriguez và các mũi nhọn Colombia. Phút 93, khi đối thủ gia tăng sức ép bằng những quả treo bóng nguy hiểm, Xhaka xuất hiện đúng lúc với pha đánh đầu giải nguy quan trọng, giúp Thụy Sĩ bảo toàn tỷ số. Đó là kiểu đóng góp không xuất hiện nhiều trên bảng thống kê nhưng lại vô giá đối với một đội bóng chơi thực dụng và kỷ luật như Thụy Sĩ.
Bản sắc của Xhaka còn được thể hiện qua những pha tranh chấp quyết liệt. Phút 51, anh nhận thẻ vàng sau pha va chạm mạnh với Daniel Munoz. Đó là hình ảnh quen thuộc của tiền vệ Sunderland, người luôn sẵn sàng lao vào những điểm nóng để bảo vệ lợi ích của đội bóng.
Thậm chí, ngay cả khi bỏ lỡ cơ hội ghi bàn ở phút 114 với cú sút vọt xà trong vòng cấm, Xhaka vẫn không để sự tiếc nuối ảnh hưởng đến tâm lý. Khi trận đấu bước vào loạt luân lưu cân não, đội trưởng Thụy Sĩ tiếp tục thể hiện tố chất thủ lĩnh thực sự.
Sau trận đấu, anh tiết lộ: "Ban đầu tôi được xếp đá quả phạt đền thứ ba. Nhưng tôi đã nói với HLV rằng tôi muốn thực hiện đầu tiên và nhận trách nhiệm, bởi đó là điều một đội trưởng nên làm".
Quyết định ấy phản ánh chính xác con người Xhaka. Không trốn tránh áp lực, không né tránh trách nhiệm. Dù thủ môn Camilo Vargas chạm tay vào bóng, cú sút đầy quyết đoán của Xhaka vẫn đi vào lưới, mở đường cho chiến thắng 4-3 của Thụy Sĩ trên chấm luân lưu.
Sau trận đấu, tiền vệ 33 tuổi không giấu được niềm tự hào: "Chúng tôi đã làm nên lịch sử. Đây là cảm giác không thể tin nổi. Ý chí đã chiến thắng. Chúng tôi đã chờ rất lâu để viết nên một câu chuyện như thế này".
HLV Murat Yakin cũng dành những lời ca ngợi đặc biệt cho người đội trưởng: "Cậu ấy đã chiến đấu, chịu đựng và quan trọng cho tới những phút cuối cùng. Xhaka đã nhận trách nhiệm trong loạt luân lưu như một thủ lĩnh thực sự".
Điều khiến chiến tích của Thụy Sĩ trở nên đặc biệt hơn là việc đội bóng này không sở hữu những siêu sao tầm cỡ thế giới như nhiều ứng viên vô địch khác. Thay vào đó, họ thành công nhờ tinh thần tập thể, tính kỷ luật và một thế hệ cầu thủ mà chính Xhaka gọi là "thế hệ đặc biệt".
"Các cầu thủ trẻ đang thúc đẩy chúng tôi mỗi ngày. Nhiệm vụ của những người giàu kinh nghiệm là truyền lại tâm lý rằng ngay cả một quốc gia nhỏ như Thụy Sĩ cũng có thể làm nên những điều lớn lao", anh nói.
Giờ đây, trước mắt Xhaka là thử thách lớn nhất: cuộc đối đầu với Argentina và Lionel Messi ở tứ kết. Thủ quân Thụy Sĩ cho biết: “Đó là một phần thưởng tuyệt vời. Mục tiêu của chúng tôi đã đạt được, nhưng khi bạn vào đến tứ kết, khát khao chiến thắng còn lớn hơn trước. Giờ đây, thử thách lớn nhất là đối đầu với một trong những cầu thủ xuất sắc nhất. Chúng tôi đang tận hưởng trận đấu và sẽ sẵn sàng chiến đấu đến cùng".
"Argentina là một đội bóng tuyệt vời với những cầu thủ xuất sắc, nhưng phải thừa nhận rằng họ có vẻ gặp may mắn trong một vài trận đấu. Có những khoảnh khắc trong trận đấu với Ai Cập đã đặt ra rất nhiều câu hỏi, và mọi người đều nhận thấy điều đó. Tôi cầu mong rằng tất cả những tranh cãi mà họ đã gặp phải sẽ không ảnh hưởng đến trận đấu. Chúng tôi sẽ đánh giá cao sự điều hành công bằng từ tất cả các trọng tài vào ngày hôm đó", anh nói thêm
Dù kết quả trước Argentina ra sao, Xhaka đã kịp ghi tên mình vào lịch sử bóng đá Thụy Sĩ. Sau 151 trận đấu, người đội trưởng ấy không chỉ là cầu thủ khoác áo đội tuyển nhiều nhất mọi thời đại, mà còn là biểu tượng của ý chí, lòng trung thành và khát vọng vươn xa của cả một thế hệ vàng. World Cup 2026 có thể chưa kết thúc với Thụy Sĩ, nhưng với Xhaka, anh đã trở thành huyền thoại bất tử của "Nati" (Biệt danh của ĐT Thụy Sĩ).
