Khi thành công không chỉ đến từ người thầy
Bóng đá Đông Nam Á từng chứng kiến nhiều HLV Hàn Quốc đến thử sức. Họ mang theo nền tảng chuyên môn, tư duy chiến thuật, tính kỷ luật và phương pháp huấn luyện của một trong những nền bóng đá phát triển nhất châu Á. Thế nhưng, không phải ai cũng tìm thấy thành công như HLV Park Hang Seo hay ông Kim Sang Sik tại Việt Nam.
HLV Shin Tae Yong tạo ra những bước tiến đáng kể cho Indonesia, đặc biệt ở các giải đấu châu lục, nhưng chưa thể đưa ĐTQG nước này lên ngôi vô địch Đông Nam Á. Chiến lược gia Kim Pan Gon giúp Malaysia tìm lại sức cạnh tranh và giành quyền tham dự Asian Cup, song cũng chưa thể mang về một danh hiệu lớn.
Ở Việt Nam, câu chuyện lại khác. HLV Park Hang Seo mở ra một giai đoạn thành công với chức vô địch AFF Cup 2018, hai HCV SEA Games 2019 và 2021, và những chiến tích đáng nhớ tại đấu trường châu Á. Sau đó, ông Kim Sang Sik tiếp tục đưa ĐT Việt Nam lên ngôi tại ASEAN Cup 2024 và 2026, HCV SEA Games 2025, vô địch U23 Đông Nam Á 2025.
Hai con người, hai giai đoạn, những phương pháp huấn luyện có sự khác biệt, nhưng cùng tìm thấy thành công trong một môi trường bóng đá.
Điều gì tạo nên sự khác biệt ấy? Sẽ quá đơn giản nếu cho rằng các HLV Hàn Quốc hiểu cầu thủ Việt Nam hơn cầu thủ Indonesia hay Malaysia. Cũng không thể giải thích mọi chuyện chỉ bằng tài năng của người cầm quân. Bởi bóng đá hiện đại đã chứng minh rằng một HLV giỏi chưa chắc thành công nếu không có môi trường phù hợp. Ở Việt Nam, các HLV Hàn Quốc có một lợi thế đặc biệt: phía sau họ là cả một hệ thống bóng đá sẵn sàng chung tay vì thành công của đội tuyển.
Khi cả nền bóng đá cùng vào cuộc
Có một đặc điểm đáng chú ý trong cách bóng đá Việt Nam chuẩn bị cho những giải đấu quan trọng. Đó là việc huy động nguồn lực từ nhiều phía, từ VFF, cơ quan quản lý thể thao đến các câu lạc bộ (CLB) và đơn vị tổ chức giải, nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho ĐTQG.
Khi ĐT Việt Nam cần thời gian chuẩn bị, lịch thi đấu quốc nội có thể được điều chỉnh, thậm chí tạm dừng. Các HLV Thái Lan, Indonesia, Malaysia thường nhìn sang Việt Nam với nỗi “thèm khát” lớn khi quỹ thời gian chuẩn bị ngắn, quân không tập hợp được đầy đủ do các giải quốc nội vẫn tiếp diễn trong thời điểm giải đấu khu vực diễn ra. Khi HLV cần những trận đấu cọ xát chất lượng, VFF tìm kiếm đối thủ, xây dựng kế hoạch giao hữu và tổ chức các chuyến tập huấn nước ngoài. Khi đội tuyển cần lực lượng tốt nhất, các CLB phối hợp trong việc bố trí và bàn giao cầu thủ.
Những công việc ấy nghe có vẻ bình thường, nhưng thực tế không hề đơn giản. Trong bóng đá chuyên nghiệp, lợi ích của CLB và ĐTQG không phải lúc nào cũng trùng khớp. CLB cần cầu thủ để cạnh tranh thành tích, cần lịch thi đấu ổn định để duy trì phong độ và bảo đảm hoạt động kinh doanh. Đội tuyển lại cần thời gian tập trung, cần sự đồng bộ về chiến thuật và cần những cầu thủ tốt nhất ở trạng thái sẵn sàng.
Bởi vậy, mỗi lần lịch thi đấu được điều chỉnh, mỗi lần cầu thủ được tạo điều kiện lên tuyển sớm đều có sự chia sẻ lợi ích và trách nhiệm của nhiều bên. Điều đáng nói là bóng đá Việt Nam đã nhiều lần tạo ra được sự đồng thuận ấy.
HLV Park Hang Seo từng tận dụng rất tốt những đợt tập trung dài để hoàn thiện hệ thống chiến thuật, tạo ra sự gắn kết và hình thành một tập thể có tính tổ chức cao. Ông Kim Sang Sik cũng được hưởng lợi từ cơ chế phối hợp ấy trong quá trình tái thiết đội tuyển, lựa chọn nhân sự và xây dựng phương án thi đấu.
Tài năng của HLV là điều kiện cần. Nhưng sự vận hành hiệu quả của cả hệ thống mới giúp những ý tưởng trên sa bàn có cơ hội trở thành sức mạnh thực tế.
Dấu ấn đặc biệt của VFF nhiệm kỳ vừa qua
Nếu nhìn rộng hơn những chiếc cúp, có thể thấy một trong những dấu ấn đáng ghi nhận của VFF nhiệm kỳ vừa qua chính là khả năng quy tụ sự đồng lòng của các thành phần trong nền bóng đá. Đó không chỉ là câu chuyện tổ chức một giải đấu, ký hợp đồng với một HLV hay xây dựng kế hoạch tập huấn. Quan trọng hơn, VFF đã thể hiện vai trò kết nối, điều phối và tìm kiếm tiếng nói chung giữa những chủ thể có lợi ích khác nhau.
Một nền bóng đá không chỉ có ĐTQG. Nó còn có các CLB, hệ thống giải chuyên nghiệp, các trung tâm đào tạo, các nhà tài trợ, đơn vị tổ chức thi đấu và những cơ quan quản lý. Mỗi chủ thể có trách nhiệm, mục tiêu và áp lực riêng. Để tất cả cùng hướng đến một mục tiêu chung, không thể chỉ dựa vào những mệnh lệnh hành chính.
Điều cần thiết là sự thấu hiểu, khả năng dung hòa lợi ích và niềm tin vào giá trị của thành công chung. Dấu ấn của VFF không chỉ nằm ở việc tạo điều kiện cho đội tuyển chiến thắng, mà còn ở khả năng kết nối những lợi ích khác nhau, quy tụ sự đồng lòng và biến trách nhiệm của từng thành phần thành sức mạnh của cả nền bóng đá.
Khi V.League phải điều chỉnh lịch thi đấu, các CLB chịu những tác động nhất định. Khi cầu thủ được triệu tập, HLV ở CLB phải thay đổi kế hoạch chuyên môn. Khi nguồn lực được ưu tiên cho đội tuyển, những mục tiêu khác đôi khi cần được cân đối lại.
Sự đồng thuận vì thế không phải là điều hiển nhiên. Nó cần quá trình trao đổi, phối hợp và những quyết định có tính đến lợi ích tổng thể. Đây là khía cạnh quản trị rất đáng được nhấn mạnh. Bởi quản trị bóng đá không chỉ là điều hành một tổ chức. Đó còn là khả năng kết nối các tổ chức, dung hòa những mối quan hệ và tạo dựng sự tin tưởng để tất cả có thể cùng hành động.
Trong nhiệm kỳ vừa qua, bên cạnh những vấn đề còn phải tiếp tục hoàn thiện, khả năng thúc đẩy sự phối hợp giữa các thành phần của bóng đá Việt Nam là một đóng góp quan trọng của VFF.
Vì sao Indonesia và Malaysia khác Việt Nam?
Hãy nhìn sang những nền bóng đá khác trong khu vực để thấy lợi thế mà các HLV Hàn Quốc có được tại Việt Nam. HLV Shin Tae Yong không phải thiếu năng lực. Ông từng dẫn dắt Hàn Quốc tại World Cup 2018, giúp Indonesia tiến vào vòng knock-out Asian Cup 2023 và đưa U23 Indonesia lọt vào bán kết U23 châu Á 2024. Đó là những thành tích đáng ghi nhận.
Tuy nhiên, môi trường làm việc tại Indonesia có những đặc thù riêng. Nhiều tuyển thủ thi đấu ở nước ngoài, việc triệu tập chịu ảnh hưởng của lịch thi đấu quốc tế, trong khi quá trình xây dựng đội hình còn gắn với chính sách sử dụng cầu thủ nhập tịch và cầu thủ gốc Indonesia. Malaysia cũng có những khó khăn riêng trong việc huy động lực lượng và cân đối lợi ích giữa đội tuyển với các CLB.
Không thể khẳng định các liên đoàn bóng đá này thiếu sự hỗ trợ cho đội tuyển. Nhưng có thể thấy điều kiện tổ chức, mức độ chủ động về thời gian chuẩn bị và khả năng tập hợp lực lượng không hoàn toàn giống nhau.
Đây là một khác biệt đáng suy ngẫm.Cùng là những HLV được đào tạo trong môi trường bóng đá Hàn Quốc, nhưng kết quả có thể rất khác nhau tùy thuộc vào hệ thống mà họ làm việc. Ở Việt Nam, việc các bên cùng ưu tiên cho đội tuyển trong những giai đoạn quan trọng đã tạo ra một lợi thế đáng kể. Đó là lợi thế không thể đo đếm đơn thuần bằng trình độ cầu thủ hay giá trị đội hình.
Từ thành công trước mắt đến nền tảng lâu dài
Tất nhiên, việc ưu tiên ĐTQG không có nghĩa bóng đá Việt Nam có thể liên tục hy sinh lịch thi đấu V.League. Một nền bóng đá mạnh phải có giải VĐQG phát triển, các CLB chuyên nghiệp và hệ thống đào tạo trẻ bền vững.Chính vì thế, giá trị lớn nhất trong cách vận hành của VFF không nên chỉ được nhìn nhận qua những lần điều chỉnh lịch thi đấu hay những đợt tập trung kéo dài. Điều quan trọng hơn là khả năng tìm ra sự cân bằng giữa những mục tiêu khác nhau.
Đội tuyển cần thành tích, nhưng CLB cũng cần phát triển.Các giải đấu chuyên nghiệp cần ổn định, nhưng lợi ích quốc gia trong những thời điểm quan trọng cũng cần được ưu tiên. Hài hòa những yêu cầu ấy mới là bài toán quản trị lâu dài.
Nếu tiếp tục phát huy được tinh thần đồng thuận, đồng thời từng bước chuyên nghiệp hóa việc tổ chức thi đấu và chuẩn bị cho đội tuyển, bóng đá Việt Nam sẽ có một nền tảng vững chắc hơn để phát triển. Bởi sự đồng lòng chỉ thực sự có giá trị bền vững khi các bên không chỉ cùng chia sẻ trách nhiệm, mà còn cùng được hưởng lợi từ sự phát triển chung.
Đằng sau người chiến thắng là cả một hệ thống
Người hâm mộ có lý do để cảm ơn ông Park Hang Seo và HLV Kim Sang Sik. Họ đã mang đến những danh hiệu, những cảm xúc và những thời khắc đáng nhớ cho bóng đá Việt Nam. Nhưng sẽ chưa đầy đủ nếu mọi thành công chỉ được quy về tài năng của những nhà cầm quân Hàn Quốc.
Phía sau họ còn có VFF với vai trò tổ chức và điều phối, có sự hỗ trợ của cơ quan quản lý thể thao, có những CLB chấp nhận chia sẻ quyền lợi, có các bộ phận chuyên môn và hậu cần âm thầm đóng góp cho hành trình của đội tuyển. Đặc biệt, trong nhiệm kỳ vừa qua, VFF đã để lại một dấu ấn đáng ghi nhận khi góp phần quy tụ những nguồn lực ấy, tạo dựng sự đồng thuận và thúc đẩy các thành phần của bóng đá Việt Nam cùng hướng về mục tiêu chung.
Không phải HLV Hàn Quốc chỉ có thể thành công ở Việt Nam nhưng Việt Nam đã cho thấy mình có khả năng tạo ra một môi trường thuận lợi để những HLV ấy phát huy năng lực. Một HLV giỏi có thể tạo ra một đội bóng chiến thắng nhưng để những chiến thắng trở thành thành quả của cả một nền bóng đá, cần nhiều hơn tài năng của một cá nhân; Cần một hệ thống biết vận hành, một tổ chức biết kết nối, những mối quan hệ được hài hòa và trên hết là sự đồng lòng vì lợi ích chung.
Đó không chỉ là lời giải cho thành công của những HLV Hàn Quốc tại Việt Nam. Đó còn là một trong những giá trị đáng ghi nhận nhất mà bóng đá Việt Nam cần tiếp tục phát huy. Bởi sau cùng, những chiếc cúp thuộc về đội tuyển, nhưng nền tảng tạo nên những chiếc cúp ấy phải thuộc về cả nền bóng đá.
