Didier Deschamps không rời ĐT Pháp vì ông không còn xuất sắc. Ông rời đi vì triều đại của mình đã đi đến điểm kết thúc. Hai trận cuối cùng trên băng ghế huấn luyện đã nói lên tất cả. Thất bại trước Tây Ban Nha ở bán kết. Thất bại tiếp trước ĐT Anh trong trận tranh hạng Ba. 8 bàn thua sau 180 phút, nhiều hơn số bàn thua mà Les Bleus phải nhận trong cả hành trình vô địch World Cup 2018 (6).
Đó không phải một sự trùng hợp, mà là dấu hiệu của một chu kỳ đã cạn năng lượng. Trận thua 4-6 trước ĐT Anh sẽ còn được nhắc đến như một trong những màn rượt đuổi tỷ số điên rồ nhất lịch sử World Cup. Nhưng nếu chỉ nhìn vào 10 bàn thắng, người ta sẽ bỏ lỡ điều quan trọng nhất.
Điều đáng nói không nằm ở bảng tỷ số, mà là cách tuyển Pháp bước vào trận đấu cuối cùng dưới thời Deschamps. Hiệp một giống như bản cáo trạng dành cho Les Bleus: không có cường độ, không có sự kết nối, không có tinh thần phản kháng.
ĐT từng nổi tiếng bởi tính kỷ luật và bản lĩnh lại để đối phương dẫn tới bốn bàn chỉ sau 45 phút đầu tiên. Hàng thủ liên tục mở khoảng trống. Tuyến giữa gần như biến mất. Những pha lùi về thiếu quyết liệt, những tình huống tranh chấp hời hợt và những ánh mắt bất lực xuất hiện nhiều hơn những pha bóng tích cực.
Đó có lẽ là hiệp đấu tệ nhất của tuyển Pháp dưới thời Didier Deschamps. Người ta vẫn nói cầu thủ chuyên nghiệp không thi đấu vì HLV, mà vì cả đội bóng. Điều đó đúng.
Nhưng trong trận đấu cuối cùng của một HLV đã gắn bó suốt 14 năm với ĐTQG, NHM hoàn toàn có quyền đặt ra một câu hỏi. Các cầu thủ Pháp đã tri ân Didier Deschamps bằng điều gì?
Nếu câu trả lời là hiệp một bạc nhược đến mức bị Anh dẫn 0-4, đó rõ ràng là một màn chia tay đáng xấu hổ. Bởi Deschamps xứng đáng nhận được nhiều hơn thế.
Suốt 14 năm qua, Deschamps xây dựng một ĐT luôn được nhận diện bằng sự thực dụng, kỷ luật và khả năng vượt khó. Les Bleus không phải lúc nào cũng chơi thứ bóng đá đẹp mắt, nhưng gần như luôn biết cách cạnh tranh ở những giải đấu lớn.
Thế nhưng ở Miami, tất cả những phẩm chất ấy đều biến mất. Điều đáng nói là tuyển Pháp không hề yếu đến mức phải nhận 4 bàn thua chỉ trong một hiệp. Bởi hiệp hai chứng minh điều đó.
Ngay sau giờ nghỉ, Deschamps tung Dayot Upamecano, Ousmane Dembele, Bradley Barcola và Lucas Digne vào sân. Chỉ bốn sự thay đổi nhưng cục diện lập tức đảo chiều. Hàng thủ chắc chắn hơn. Hai biên giàu tốc độ hơn. Cường độ pressing được đẩy lên. ĐT Pháp ghi liền 3 bàn để đưa trận đấu trở lại thế cân bằng hơn.
Đó là minh chứng rõ nhất rằng Deschamps vẫn đọc trận đấu rất tốt. Khả năng điều chỉnh của ông chưa hề mất đi. Chỉ tiếc, điều Deschamps không còn đủ sức thay đổi không phải một trận đấu, mà là cả một tập thể.
Bởi nếu hiệp hai cho thấy ĐT Pháp vẫn còn năng lực, còn động lực, thì hiệp một lại cho thấy họ không còn duy trì được khát vọng như trước. Đó mới là vấn đề lớn nhất.
Một HLV có thể thay đổi chiến thuật, nhưng không HLV nào có thể duy trì mãi động lực của một tập thể trong suốt 14 năm. Nhìn rộng hơn, 2 trận đấu cuối cùng của Deschamps giống như bản tổng kết cho giai đoạn cuối của triều đại Les Bleus.
Thế hệ từng giúp ông vô địch World Cup đã già đi hoặc không còn ở đỉnh cao. Lứa cầu thủ trẻ rất tài năng nhưng chưa tạo được sự gắn kết. Những tin đồn về mâu thuẫn nội bộ xuất hiện ngày càng nhiều sau thất bại trước Tây Ban Nha. Đến trận gặp Anh, những vết nứt ấy gần như hiện rõ trên sân cỏ.
Một đội bóng chỉ thực sự mạnh khi mọi mắt xích cùng chuyển động theo một hướng. ĐT Pháp đã không còn như vậy. Cũng vì thế, thất bại của Deschamps không nằm ở 2 trận thua liên tiếp, mà là cảm giác Les Bleus không còn mang hình ảnh của chính mình.
Điều còn lại sau thất bại trước ĐT Anh không phải là bốn bàn thắng của Mbappe và các đồng đội, cũng không phải trận cầu nhiều bàn thắng bậc nhất lịch sử World Cup. Điều còn lại là hình ảnh Deschamps lặng lẽ rời băng ghế huấn luyện sau 14 năm cống hiến.
Ông không khép lại triều đại bằng một danh hiệu, cũng không khép lại bằng một màn trình diễn xứng đáng với di sản mình để lại. Tất nhiên, thất bại không làm giảm giá trị của Deschamps, mà nó chỉ cho thấy một sự thật rất đơn giản trong bóng đá đỉnh cao.
Không có triều đại nào kéo dài mãi. Sau 14 năm, cỗ máy mang tên Les Bleus đã đến lúc cần một người mở ra chương mới. Và có lẽ, thất bại lớn nhất của Deschamps không phải là trận thua 4-6 trước ĐT Anh, mà là việc ông phải chứng kiến chính ĐT mình gây dựng suốt hơn một thập kỷ đánh mất bản sắc ngay trong ngày chia tay.
“Di sản” của Deschamps
Deschamps khép lại hành trình 185 trận trên cương vị HLV trưởng ĐT Pháp với 120 chiến thắng, đưa Les Bleus giành World Cup 2018, UEFA Nations League 2021, vào chung kết EURO 2016, World Cup 2022 và bán kết World Cup 2026. Ông là HLV thành công nhất lịch sử đội tuyển Pháp xét về thành tích ở các giải đấu lớn. Cái kết buồn tại Miami không thể xóa nhòa di sản ấy, nhưng cũng khẳng định một quy luật bất biến: mọi triều đại huy hoàng rồi cũng phải khép lại.
