Erling Haaland, hiện thân của 'tinh thần Janteloven' mà người Na Uy tôn thờ

Để hiểu Haaland, có lẽ cần bắt đầu từ một khái niệm rất đặc biệt trong văn hóa Na Uy: Janteloven.

Janteloven, hay “Luật Jante”, xuất hiện lần đầu trong cuốn tiểu thuyết của nhà văn Aksel Sandemose năm 1933. Đây không phải luật pháp theo nghĩa thông thường mà là một tập hợp những quy tắc xã hội bất thành văn đề cao sự bình đẳng và khiêm tốn.

Triết lý cốt lõi của Janteloven có thể được tóm gọn bằng những câu như: “Đừng nghĩ mình đặc biệt”, “Đừng nghĩ mình giỏi hơn người khác”, hay “Đừng cho rằng mình quan trọng hơn mọi người”.

Trong xã hội Na Uy, việc khoe khoang thành tích hay thể hiện bản thân quá mức thường không được đánh giá cao. Thay vào đó, người ta coi trọng sự giản dị, hòa đồng và ý thức rằng mỗi cá nhân chỉ là một phần của tập thể.

Dù thế giới đã thay đổi rất nhiều, Janteloven vẫn là một phần quan trọng trong bản sắc của người Na Uy hiện đại.

Haaland có lẽ là một trong số ít siêu sao thể thao toàn cầu vẫn giữ được tinh thần Janteloven một cách tự nhiên.

“Tôi là một chàng trai Na Uy. Tôi không nên nghĩ mình là ai đó đặc biệt chỉ vì ghi được nhiều bàn thắng. Tôi vẫn chỉ là Erling. Điều đó sẽ không bao giờ thay đổi”, tiền đạo này từng chia sẻ.

Đó không phải lời nói xã giao.

Sau những mùa giải phá kỷ lục tại Man City, trở thành một trong những cầu thủ nổi tiếng nhất thế giới và kiếm được những khoản thu nhập khổng lồ, Haaland vẫn được đồng đội và giới truyền thông mô tả bằng những từ rất đơn giản: gần gũi, thân thiện và không có cái tôi quá lớn.

HLV Pep Guardiola cùng nhiều cầu thủ Man City từng nhận xét rằng thành công gần như không làm thay đổi Haaland. Anh không đòi hỏi những đặc quyền đặc biệt, không tạo khoảng cách với đồng đội và luôn hòa nhập với tập thể.

Trong phòng thay đồ, Haaland thường xuyên là người tạo ra tiếng cười thay vì bầu không khí căng thẳng của một siêu sao luôn muốn được chú ý.

• 02h00 ngày 27/6: Na Uy vs Pháp

Nhưng sự khiêm tốn không đồng nghĩa với thiếu tham vọng.

Trên sân cỏ, Haaland là hiện thân của sự tàn nhẫn trước khung thành đối phương. Anh sở hữu bản năng ghi bàn đáng sợ, thể chất vượt trội và tâm lý thi đấu gần như không bị ảnh hưởng bởi áp lực.

Một phần trong sức mạnh tinh thần đó đến từ việc anh thường xuyên thiền định. Hình ảnh Haaland ngồi bắt chéo chân theo tư thế hoa sen sau khi ghi bàn đã trở thành thương hiệu quen thuộc của anh trong nhiều năm qua.

Đó không chỉ là màn ăn mừng độc đáo. Nó phản ánh cách tiền đạo người Na Uy duy trì sự tập trung và bình tĩnh giữa môi trường bóng đá đỉnh cao đầy áp lực.

Điều thú vị là khi rời sân đấu, hình ảnh “quái vật ghi bàn” ấy gần như biến mất. Haaland thích những trò đùa với đồng đội, dành thời gian cho gia đình và tận hưởng cuộc sống bình dị thay vì xây dựng hình ảnh xa cách như nhiều siêu sao khác.

• Haaland như Messi, còn Mbappe giống Ronaldo

Niềm tự hào về nguồn cội cũng là một phần quan trọng trong con người Haaland.

Thay vì thể hiện sự giàu có bằng những món đồ xa xỉ gây chú ý, Haaland và cha mình từng chi một khoản tiền lớn để mua một cuốn sử thi Viking quý hiếm từ thế kỷ XVI rồi trao tặng cho thư viện tại quê nhà Bryne.

Hành động đó cho phép cộng đồng địa phương tiếp cận một phần di sản văn hóa chung của họ.

Trong màu áo đội tuyển Na Uy, những màn ăn mừng mang cảm hứng Viking cũng thường xuyên xuất hiện. Tuy nhiên, đó là cách thể hiện niềm tự hào dân tộc hơn là sự tự tôn cá nhân.

Haaland đôi khi cũng biết cách tạo ra những khoảnh khắc khiêu khích đối thủ. Câu nói nổi tiếng “stay humble” (khiêm tốn chút đi!) từng được anh sử dụng đầy mỉa mai trong một số cuộc đối đầu căng thẳng.

Nhưng điều đáng chú ý là khi mọi chuyện không diễn ra theo ý muốn, Haaland cũng sẵn sàng chấp nhận thực tế và nhìn lại chính mình. Đó là biểu hiện của sự tự nhận thức, một phẩm chất ngày càng hiếm trong thế giới bóng đá hiện đại.

Giữa thời đại của mạng xã hội, những thương hiệu cá nhân được xây dựng công phu và cái tôi ngày càng phình to, Haaland trở nên khác biệt chính bởi việc anh từ chối đặt mình lên trên người khác.

Janteloven không khiến Haaland trở nên kém tham vọng hay giới hạn tài năng của anh. Ngược lại, nó giúp tiền đạo người Na Uy chứng minh rằng một cầu thủ hoàn toàn có thể đạt tới đẳng cấp thế giới mà vẫn giữ được sự chân thành, giản dị và bản sắc văn hóa của mình.

Có lẽ vì thế mà Haaland không chỉ là một trong những chân sút xuất sắc nhất thế hệ này. Anh còn là một trong những ngôi sao đáng mến nhất của bóng đá hiện đại – một người Viking ghi bàn như cỗ máy nhưng vẫn sống như một người Na Uy bình thường.