Cụ thể, với cách FIFA và Hội đồng Luật bóng đá quốc tế (IFAB) xây dựng quy định mới, đây có thể xem là đòn đánh trực diện vào một trong những thứ vũ khí nguy hiểm nhất mà bóng đá Anh đang sở hữu: các bài dàn xếp bóng chết với những pha chặn người được tổ chức cực kỳ tinh vi.
Nguyên nhân xuất phát từ một tình huống trong trận giao hữu giữa ĐT Anh và Uruguay. Trước khi quả phạt góc được thực hiện, Adam Wharton đã chủ động cản đường di chuyển của trung vệ Jose Maria Gimenez, tạo khoảng trống để đồng đội dứt điểm thành bàn. Bàn thắng vẫn được công nhận ở thời điểm đó, nhưng theo đánh giá của Trưởng ban trọng tài FIFA Pierluigi Collina, đây là một tình huống “hoàn toàn không công bằng” và đáng lẽ không nên tồn tại trong bóng đá.
Điều đáng chú ý nằm ở chỗ FIFA không đơn thuần chỉ trích một pha bóng cụ thể, mà đang muốn loại bỏ cả một xu hướng chiến thuật đã phát triển mạnh trong nhiều năm gần đây.
Bóng đá hiện đại ngày càng chứng kiến các đội bóng tận dụng những pha “block” (ngăn cản theo khối đội hình) giống như trong bóng rổ. Một cầu thủ không tranh bóng trực tiếp nhưng chủ động chắn đường, khóa hướng di chuyển hoặc tạo va chạm để đồng đội có lợi thế trong pha không chiến.
Trên lý thuyết, đó là những tiểu xảo rất khó phát hiện. Nhưng với FIFA, ranh giới giữa một pha tranh chấp hợp lệ và một hành động cản người có chủ đích cần được xác định rõ ràng hơn.
Đó là lý do VAR được trao thêm quyền can thiệp những tình huống này. Nếu đội tấn công phạm lỗi trước khi bóng được đưa vào cuộc, nhưng hành vi đó trực tiếp dẫn tới bàn thắng, trọng tài hoàn toàn có thể xem lại băng hình và hủy bàn thắng sau khi kiểm tra.
Nếu chỉ nhìn ở góc độ luật lệ, đây là một thay đổi bình thường. Nhưng nếu nhìn từ phía ĐT Anh, tác động của nó lớn hơn rất nhiều.
Trong nhiều năm qua, các tình huống cố định luôn là một phần quan trọng trong bản sắc chiến thuật của Tam sư. Từ thời Gareth Southgate cho đến hiện tại dưới thời Thomas Tuchel, bóng chết vẫn là phương án tạo đột biến đặc biệt hiệu quả.
Tại World Cup 2018, 9 trong số 12 bàn thắng của Anh đến từ các tình huống cố định hoặc phạt đền. Đây là tỷ lệ cực cao đối với một ĐT vào tới bán kết. Chính giải đấu đó đã đưa khái niệm “Love Train” (cụm cầu thủ xếp theo hàng dọc hoặc ngang) trở nên nổi tiếng, khi các cầu thủ Anh liên tục sử dụng những màn di chuyển tập thể và đổi vị trí phức tạp trong vòng cấm để phá vỡ hệ thống kèm người của đối phương, khai thác tối đa các tình huống đá phạt góc.
Sau đó, những bài đánh bóng chết tiếp tục được phát triển. Không ít bàn thắng của ĐT Anh trong các giải đấu lớn đến từ việc tạo ra khoảng trống bằng những pha chạy cắt mặt, chặn người hoặc kéo giãn hệ thống phòng ngự đối phương.
Tuchel là một HLV đặc biệt coi trọng chi tiết chiến thuật. Trong suốt sự nghiệp tại Dortmund, PSG, Chelsea hay Bayern Munich, ông luôn dành nhiều thời gian cho các bài dàn xếp cá pha bóng cố định. Những pha di chuyển không bóng nhằm tạo lợi thế vị trí là một phần không thể thiếu trong hệ thống của chiến lược gia người Đức. Vì vậy, quy định mới của FIFA chắc chắn sẽ buộc Tam sư phải điều chỉnh.
Mối lo còn nằm ở một chi tiết khác. Theo tiết lộ từ FIFA, các trọng tài sẽ được cảnh báo trước về những ĐT thường xuyên sử dụng dạng chiến thuật này. Nói cách khác, các trọng tài không bước vào sân với trạng thái hoàn toàn trung lập về mặt chiến thuật. Họ sẽ chủ động quan sát những đội có tiền sử sử dụng các pha block hoặc va chạm trước tình huống cố định. Và ĐT Anh rõ ràng nằm trong nhóm bị chú ý đặc biệt.
Điều đó đồng nghĩa mọi pha chặn người trong vòng cấm của Tam sư tại World Cup 2026 sẽ bị soi kỹ hơn trước đây rất nhiều. Những tình huống vốn có thể bị bỏ qua ở quá khứ giờ hoàn toàn có khả năng trở thành đối tượng để VAR can thiệp.
Tất nhiên, không thể nói rằng FIFA đang nhắm riêng vào Anh. Luật mới áp dụng cho tất cả các ĐT. Tuy nhiên, việc chính FIFA sử dụng một bàn thắng của Tam sư làm ví dụ minh họa cho thấy họ xem đây là một trong những trường hợp điển hình nhất cần xử lý.
World Cup luôn được quyết định bởi những chi tiết nhỏ. Một bàn thắng từ phạt góc, một pha đánh đầu ở phút cuối hay một tình huống cố định trong trận đấu loại trực tiếp có thể thay đổi cả số phận giải đấu. Khi FIFA siết chặt luật chơi ở lĩnh vực này, ĐT Anh không mất đi toàn bộ sức mạnh, nhưng chắc chắn mất đi một phần lợi thế mà mình đã dày công xây dựng suốt nhiều năm qua.
Và với một ĐT luôn xem bóng chết là vũ khí chiến lược, đó không phải tổn thất nhỏ trước ngày World Cup 2026 khởi tranh.
