VIDEO: Thần Rùa Ali 33 dự đoá trận Pháp vs Anh
Thomas Tuchel cho rằng khả năng kiểm soát bóng "không nằm trong DNA của người Anh". Đó là một phát biểu gây chú ý, nhưng cũng đặt ra câu hỏi lớn hơn: liệu bóng đá thật sự có cái gọi là "DNA dân tộc", hay đó chỉ là cách dễ nhất để giải thích một thất bại khó nuốt?
Nếu DNA quyết định cách chơi bóng, mọi cuộc cải tổ đều trở nên vô nghĩa. Một cầu thủ sinh ra đã không biết giữ bóng thì dù được đào tạo bao lâu cũng không thể thay đổi. Nhưng thực tế của bóng đá hiện đại lại chứng minh điều ngược lại.
Sau thất bại tại World Cup 2010, bóng đá Anh không ngồi than thân trách phận. Premier League và FA đã chi hàng chục triệu bảng để cải tổ đào tạo trẻ, từ học viện, cơ sở vật chất đến chương trình huấn luyện. Mục tiêu rất rõ ràng: tạo ra những cầu thủ giỏi hơn về kỹ thuật, tư duy và khả năng kiểm soát trận đấu.
Thành quả không hề nhỏ. Jude Bellingham trưởng thành trong hệ thống ấy. Elliot Anderson cũng vậy. Xa hơn nữa là Jamal Musiala, Michael Olise, Florin Balogun hay Antonee Robinson, những cầu thủ được đào tạo tại Anh trước khi khoác áo đội tuyển quốc gia khác.
Thật khó để vừa khẳng định hệ thống đào tạo Anh đủ sức sản sinh những cầu thủ kỹ thuật cho cả châu Âu, vừa nói người Anh "bẩm sinh" không biết giữ bóng. Hai lập luận ấy không thể cùng đúng.
Vấn đề của ĐT Anh trước Argentina cũng không nằm ở vài đường chuyền hỏng. Điều đáng nói là họ đánh mất chính mình đúng vào thời điểm quan trọng nhất. Đó không phải câu chuyện của gene di truyền, mà là câu chuyện của tâm lý, chiến thuật và cách một tập thể phản ứng dưới áp lực.
Thực tế, ĐT Anh không thiếu cầu thủ biết cầm bóng. Ngay cả những người bị Tuchel loại khỏi danh sách như Phil Foden, Cole Palmer hay Trent Alexander-Arnold cũng đều nổi tiếng với khả năng kiểm soát và triển khai lối chơi. Chất lượng nhân sự không phải lời giải thích thuyết phục.
Điều ĐT Anh thiếu là một bản sắc đủ rõ để mọi cầu thủ cùng bám vào khi trận đấu trở nên hỗn loạn.
Argentina là ví dụ ngược lại. Họ không sở hữu đội hình hoàn hảo. Leandro Paredes đã qua thời kỳ đỉnh cao ở châu Âu. Gonzalo Montiel từng chật vật ở cấp CLB. Giuliano Simeone chưa phải siêu sao. Nhưng khi khoác áo đội tuyển, ai cũng biết mình phải chơi như thế nào.
Đó là khác biệt giữa một đội bóng có bản sắc và một đội bóng chỉ có nhiều cầu thủ giỏi.
Bản sắc không khiến bạn thắng mọi trận đấu. Nhưng nó giúp đội bóng không đánh mất chính mình khi đối thủ bắt đầu gây sức ép. Argentina biết lúc nào cần tăng tốc, lúc nào cần kéo chậm nhịp độ, lúc nào phải biến trận đấu thành cuộc chiến về tinh thần. Đó là thứ ĐT Anh chưa thể hiện được.
Có lẽ vì vậy mà việc đổ lỗi cho DNA nghe giống một sự bất lực hơn là một lời giải thích. Khi HLV nói cầu thủ không có tố chất bẩm sinh để chơi theo cách ông mong muốn, cũng đồng nghĩa ông thừa nhận mình chưa xây dựng được lối chơi đủ rõ để tập thể vận hành ổn định.
Khái niệm "DNA bóng đá" từng rất phổ biến. Người ta nói Brazil sinh ra để đá đẹp, Đức sinh ra để kỷ luật, còn Anh gắn với bóng dài và sức mạnh. Nhưng bóng đá ngày nay đã xóa nhòa những khuôn mẫu ấy. Brazil có thể chơi thực dụng. Argentina vô địch bằng sự lì lợm. Tây Ban Nha pressing quyết liệt hơn bao giờ hết.
Phong cách không còn được quyết định bởi nơi bạn sinh ra. Nó được tạo nên bởi hệ thống đào tạo, triết lý huấn luyện và sự kiên định theo đuổi một bản sắc.
Đó cũng là lý do Tây Ban Nha và Argentina bước vào trận chung kết World Cup với những HLV trưởng thành từ chính hệ thống của họ. Không phải những "phù thủy" chiến thuật, càng không phải những bản hợp đồng triệu bảng, mà là những người hiểu rất rõ mình muốn đội bóng chơi thứ bóng đá nào.
Vì thế, điều ĐT Anh cần sau thất bại không phải là tìm kiếm một DNA mới. Họ cần tìm lại bản sắc từng được vun đắp suốt hơn một thập kỷ cải tổ. Một đội tuyển có thể thua vì đối thủ mạnh hơn. Nhưng sẽ rất nguy hiểm nếu bắt đầu tin rằng thất bại là điều đã được viết sẵn trong gene của mình.
Bóng đá không có gene biết chuyền hỏng. Chỉ có những đội bóng chưa tìm được cách chơi khiến cầu thủ tự tin giữ bóng đến phút cuối cùng.
