Quyết định mở rộng quy mô giải đấu lên 48 đội của FIFA đã mang lại cơ hội lịch sử cho châu Á. 9 đội bóng tham dự - gồm Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, Iran, Saudi Arabia, Qatar, Iraq, Jordan và Uzbekistan - là một kỷ lục của giải đấu.
Nhưng họ xuất hiện với số lượng lớn không phải để làm phồng thêm kho điểm cho các nền bóng đá khác. Các đại diện AFC đang chứng minh họ đến Bắc Mỹ là để cạnh tranh sòng phẳng với phần còn lại.
Khởi đầu như mơ
Nhìn vào loạt trận mở màn, sự tự tin và hiệu quả là điều có thể thấy rõ trong lối chơi của các đội bóng châu Á. Họ không chỉ giành điểm, mà cách họ giành điểm trước các ông lớn châu Âu và các khu vực khác đã khẳng định một vị thế mới:
- Hàn Quốc (Bảng A): Bản lĩnh của "Chiến binh Taegeuk" được khẳng định bằng màn lội ngược dòng ngoạn mục để hạ gục Cộng hòa Séc với tỷ số 2-1.
- Australia (Bảng D): "Chuột túi" trình diễn một lối chơi thực dụng và khoa học khi đánh bại Thổ Nhĩ Kỳ 2-0.
- Nhật Bản (Bảng F): Trận hòa quân hành 2-2 trước Hà Lan - nơi "Samurai Xanh" hai lần bị dẫn trước nhưng đều kiên cường gỡ hòa - là một bữa tiệc bóng đá đỉnh cao về mặt chiến thuật.
- Qatar (Bảng B): Nhà đương kim vô địch châu Á giật lại 1 điểm quý giá trước Thụy Sĩ bằng bàn gỡ hòa kịch tính ở những phút cuối, sau khi đã phòng ngự kiên cường suốt 90 phút.
Cùng với việc Saudi Arabia (1-1 vs Uruguay) và Iran (2-2 vs New Zealand) đều có điểm trong ngày ra quân, AFC đang sở hữu một khởi đầu tập thể mạnh mẽ nhất từ trước đến nay tại một kỳ World Cup.
Bí quyết thành công
Sự thăng hoa này của các đại diện AFC không phải là một hiện tượng nhất thời, mà là kết quả của một biểu đồ tăng trưởng có định hướng rõ ràng trong nhiều năm qua.
Một số lý do phổ biến mà chúng ta có thể kể ra ngay đây:
1. "Chất xám" từ châu Âu và chiều sâu đội hình
Chưa bao giờ bóng đá châu Á sở hữu lực lượng "đánh thuê" tại các giải đấu đỉnh cao châu Âu hùng hậu đến thế. Hãy nhìn vào Nhật Bản: khoảng 88% đội hình của họ đang chinh chiến tại nước ngoài, và đội hình xuất phát trước Hà Lan gồm 100% cầu thủ đang chơi bóng ở châu Âu.
Những cái tên như Takefusa Kubo (Real Sociedad), Daichi Kamada (Crystal Palace) hay Ritsu Doan (Eintracht Frankfurt) mang tư duy chơi bóng đỉnh cao, thể lực dồi dào và bản lĩnh trận mạc về phục vụ quốc gia. Điều này giúp các HLV sở hữu chiều sâu đội hình lý tưởng để xoay tua mà không sợ suy giảm chất lượng.
Tương tự, Hàn Quốc sở hữu một Lee Kang-in đầy sáng tạo bên cạnh người đàn anh kỳ cựu Son Heung-min, trong khi Australia cũng tận dụng triệt để bộ khung là các cầu thủ đang chơi bóng tại lục địa già.
2. Tư duy chiến thuật hiện đại
Các đội bóng AFC đã rũ bỏ lối đá chịu trận, phòng ngự co cụm kiểu cũ. Thay vào đó là hệ thống pressing tầm cao, chuyển trạng thái nhanh và sơ đồ linh hoạt. Nhật Bản dưới sự chèo lái của Hajime Moriyasu cực kỳ biến ảo với sơ đồ 3-4-2-1, bóp nghẹt đối thủ bằng sự cơ động của hàng tiền vệ. Australia dưới thời Tony Popovic lại mang một bộ mặt “lỳ lợm”, cực kỳ thực dụng và kỷ luật thép.
Bên cạnh đó, sự chuyên nghiệp hóa mạnh mẽ của các giải nội địa như J.League, K League hay sự vươn lên của Saudi Pro League đã nâng cao nền tảng thể lực và tư duy chơi bóng của các nội binh. Họ không còn bỡ ngỡ theo kiểu “star-struck” khi đối mặt với các siêu sao hàng đầu nữa.
Chiến lược đầu tư vào đào tạo trẻ, nâng cao chất lượng huấn luyện viên… mà các quốc gia châu Á kiên trì theo đuổi nhiều năm qua cũng đã mang tới trái ngọt.
3. Điểm tựa tâm lý: Không còn biết sợ
Chiến thắng địa chấn của Saudi Arabia trước Argentina hay màn lật đổ Đức và Tây Ban Nha của Nhật Bản tại Qatar 2022 không còn là những câu chuyện cổ tích xa vời. Nó đã trở thành điểm tựa niềm tin. Khi bước vào World Cup 2026, các cầu thủ châu Á chơi bóng với sự tôn trọng đối thủ nhưng tuyệt đối không còn sự rụt rè, e sợ.
Ngoài ra, cũng không thể không nhắc tới yếu tố thể thức. Việc World Cup mở rộng lên 48 đội (12 bảng, lấy 2 đội đầu bảng và 8 đội xếp thứ 3 có thành tích tốt nhất) vô hình trung tạo ra một "tấm lưới an toàn". Áp lực tâm lý được giải tỏa, giúp các đội bóng vốn bị đánh giá cửa dưới dễ dàng thi triển lối chơi phóng khoáng và đột phá hơn.
Mỗi người mỗi vẻ
Nhật Bản - "Samurai" toàn diện: Được đánh giá là ngọn cờ đầu của châu Á. Lối chơi kỹ thuật, thanh thoát kết hợp với kỷ luật tạo nên một tập thể cực kỳ khó chịu, đủ khả năng thách thức bất kỳ đại gia nào để hướng tới tấm vé vào tứ kết, thậm chí xa hơn.
Hàn Quốc - Ý chí thép: Ở kỳ World Cup thứ 4 của mình, Son Heung-min dù đã chuyển sang MLS chơi bóng nhưng vẫn là thủ lĩnh tinh thần tối cao. Khả năng lội ngược dòng và sự bùng nổ trong hiệp hai là thứ vũ khí tối thượng của "Taegeuk Warriors".
Australia - Sức trẻ và thực dụng: Một tập thể trẻ trung, giàu thể lực và cực kỳ sỏi đời. Bàn thắng của ngôi sao trẻ Irankunda vào lưới Thổ Nhĩ Kỳ là lời khẳng định cho một thế hệ mới sẵn sàng trừng phạt sai lầm của đối thủ bằng sự sắc bén và hiệu quả, bên cạnh vũ khí bóng bổng và cố định quen thuộc.
Iran, Saudi Arabia, và Qatar: Cả ba đội tuyển này đều đặt trọng tâm lối chơi vào một hàng phòng ngự có tổ chức tốt, cường độ hoạt động cao, thể lực và sự lì lợm. Họ đều là những tập thể rất khó bị bẻ gãy, trong khi đủ khả năng giành được những điểm số quan trọng nhờ lối chơi đồng đội chất lượng và những pha phản công sắc bén. Kinh nghiệm của Iran và chất lượng đào tạo ngày càng được nâng cao của Qatar cũng là những yếu tố quan trọng.
Kỳ vòng nào cho chặng đường tiếp theo?
Khoảng cách trình độ giữa bóng đá vùng trũng và các trục quyền lực truyền thống (Châu Âu - Nam Mỹ) đang được thu hẹp nhanh hơn bao giờ hết. Start-up nào cũng cần một khởi đầu tốt, và các đội bóng AFC đã làm được phần khó nhất: Khẳng định năng lực ngay từ vạch xuất phát.
Dù chặng đường phía trước tại Bắc Mỹ còn rất dài và đầy cạm bẫy, nhưng với những gì đã trình diễn, người hâm mộ châu Á hoàn toàn có thể tin tưởng vào một chương mới của lịch sử.
Nhật Bản, Hàn Quốc hay Australia giờ đây không chỉ hướng tới mục tiêu vượt qua vòng bảng; họ đang nắm trong tay thiên thời, địa lợi và nhân hòa để trở thành những "ngựa ô" đích thực, trực tiếp định đoạt cục diện của World Cup 2026.
