Có một nghịch lý từng nhiều năm giày vò bóng đá Argentina. Đội tuyển này sở hữu cầu thủ xuất sắc nhất thế giới suốt hơn một thập kỷ, nhưng lại liên tục thất bại ở những thời khắc quyết định.
Lionel Messi là thiên tài không ai tranh cãi, nhưng thiên tài ấy từng nhiều lần rời sân với đôi vai nặng trĩu bởi kỳ vọng của cả một dân tộc.
Cho tới khi Lionel Scaloni xuất hiện và thay đổi tất cả.
Scaloni chưa bao giờ cố gắng giải thích Messi. Chính ông từng thừa nhận: "Thật khó để diễn tả. Chúng tôi được chứng kiến điều đó mỗi ngày. Chừng nào cậu ấy còn muốn chơi, cậu ấy vẫn sẽ là người giỏi nhất."
Đó không phải lời tâng bốc. Đó là sự thấu hiểu.
Trong khi cả thế giới chỉ chăm chăm nhìn vào những khoảnh khắc kỳ diệu của Messi, Scaloni hiểu rằng công việc của một HLV không phải là yêu cầu thiên tài tạo ra phép màu mỗi trận đấu. Công việc của ông là xây dựng một tập thể để thiên tài ấy được chơi thứ bóng đá tự nhiên nhất.
Những người tiền nhiệm hoặc quá phụ thuộc vào Messi, đặt lên vai anh quá nhiều trách nhiệm. Hoặc không thể tạo ra không gian để anh tỏa sáng. Mỗi thất bại lại kéo theo những câu hỏi: "Tại sao Messi không thể vô địch cùng Argentina?"
Scaloni nhìn vấn đề theo hướng ngược lại.
Ông không hỏi Messi phải làm gì cho Argentina, mà hỏi Argentina phải làm gì để Messi trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình.
Từ đó, một hệ thống hoàn toàn mới được hình thành.
Các tiền vệ liên tục di chuyển để tạo khoảng trống. Những pha hoán đổi vị trí diễn ra nhịp nhàng. Cả đội pressing như một khối thống nhất. Hàng thủ sẵn sàng chịu đựng để các cầu thủ phía trên được tự do sáng tạo. Mọi mắt xích đều phục vụ cho một mục tiêu: giúp Messi nhận bóng trong những khu vực nguy hiểm nhất, với ít áp lực nhất và nhiều lựa chọn nhất.
Điều quan trọng là Argentina không còn phụ thuộc hoàn toàn vào Messi.
Khi đối thủ khóa chặt anh, vẫn còn những Julian Alvarez, Alexis Mac Allister, Rodrigo De Paul, Enzo Fernandez hay Lautaro Martínez sẵn sàng tạo ra khác biệt. Khi Messi lùi sâu, cả hệ thống tự động điều chỉnh để bù đắp khoảng trống. Khi anh tăng tốc, mọi đồng đội đều hiểu mình phải di chuyển về đâu.
Messi không còn phải gồng gánh cả đội. Anh chỉ cần là chính mình. Và thế là đủ.
Đó là sự khác biệt lớn nhất giữa Scaloni và những HLV trước đó.
Scaloni cũng thay đổi văn hóa của đội tuyển Argentina. Ông xây dựng một tập thể khiêm tốn, đoàn kết và giàu tinh thần hy sinh. Không còn những cái tôi đối đầu nhau. Không còn cảm giác Messi đứng tách biệt khỏi phần còn lại. Đội tuyển Argentina dưới thời Scaloni thắng cùng nhau, phòng ngự cùng nhau, chịu đựng cùng nhau và ăn mừng cùng nhau.
Hào quang của Messi không còn là ánh sáng của một cá nhân cô độc. Nó trở thành nguồn năng lượng lan tỏa cho cả tập thể.
Những danh hiệu sau đó đến như một hệ quả tất yếu: Copa América 2021, Finalissima 2022, World Cup 2022 và thêm một chức vô địch Nam Mỹ nữa. Chỉ trong vài năm ngắn ngủi, Messi đi từ người bị hoài nghi nhiều nhất lịch sử bóng đá Argentina trở thành biểu tượng vĩ đại nhất của quốc gia.
Tất nhiên, Messi vẫn là Messi. Không ai có thể tạo ra tài năng ấy ngoài chính anh.
Nhưng bóng đá chưa bao giờ là môn thể thao của một người.
Ngay cả thiên tài vĩ đại nhất cũng cần một kiến trúc sư biết cách biến tài năng cá nhân thành sức mạnh tập thể. Scaloni chính là người đã làm được điều đó.
Ông không tìm cách tỏa sáng hơn Messi. Ông lùi lại phía sau để ánh sáng của Messi chiếu rọi cả đội tuyển.
Có lẽ vì thế mà Scaloni hiếm khi được nhắc đến đầu tiên khi nói về kỷ nguyên vàng của Argentina. Người ta nhớ những pha đi bóng, những chiếc cúp và những giọt nước mắt của Messi nhiều hơn.
Nhưng nếu nhìn sâu hơn vào hành trình ấy, sẽ thấy một sự thật rất đáng suy ngẫm.
Messi đã chinh phục bóng đá thế giới bằng tài năng của mình. Còn Scaloni là người tạo ra môi trường để tài năng ấy được giải phóng hoàn toàn.
Nếu không có Lionel Scaloni, thế giới vẫn sẽ nhớ đến Lionel Messi như một thiên tài.
Nhưng chưa chắc đã nhớ đến anh như một huyền thoại trọn vẹn.
