Triệu Quát (đại tướng nước Triệu, thời Chiến Quốc) giỏi giang, tinh thông binh pháp từ nhỏ, lại là con của danh tướng Triệu Xa, mỗi khi bàn luận việc quân thì tới ông bố cũng phải chào thua. Nhưng Quát càng giỏi, thì Xa càng lo.
Ông dặn vợ trước khi qua đời: hễ sau này nước Triệu mà dùng Triệu Quát thì phải hết sức can ngăn, bằng không thì đất nước sẽ thảm bại vì nó. Lý lẽ của Triệu Xa: cầm quân đánh nhau là đặt cả sinh mạng của chính mình, của ba quân và cả vận mệnh đấy nước, vào cõi chết rồi. Vậy mà Triệu Quát lại xem đấy như trò chơi.
Về sau, vua Triệu trúng kế nước Tần, cử Triệu Quát cầm quân thay cho lão tướng Liêm Pha. Quát ỷ mình giỏi, đến khi ngớ ra được rằng tướng Tần còn giỏi hơn, quân Tần còn mạnh hơn, thì đã quá muộn. Thảm bại ở trận Trường Bình, 40 vạn quân Triệu đều bị tướng Tần Bạch Khởi chôn sống.
Giỏi về lý thuyết như Triệu Quát thì mấy trăm năm sau, nhà Thục Hán thời Tam Quốc cũng có nhân vật Mã Tốc. Cậy mình tinh thông binh pháp, Tốc không chịu nghe lời khuyên của Vương Bình vốn là một viên tướng dày dạn kinh nghiệm trận mạc. Rút cuộc, Mã Tốc bại trận, mất Nhai Đình, làm hỏng luôn cả việc lớn của nước Thục.
Vương Bình thì cũng giống như cha Quát là Triệu Xa ngày xưa: biết… sợ, qua hàng trăm trận vào sinh ra tử. Họ đều là dũng tướng, có thừa can đảm. Họ “biết sợ”, chớ họ không sợ theo cái kiểu hèn nhát.
Ở Việt Nam, giới mộ điệu bóng đá đã liên tục nói về HLV Herve Renard, suốt từ khi đội Saudi Arabia của ông quật đổ ứng cử viên vô địch Argentina, thắng 2-1 ngay trận ra quân tại World Cup 2022. Đấy là một trong những cú bất ngờ lớn nhất trong lịch sử World Cup. Và tất nhiên, dân Việt Nam hào hứng nói về Renard còn vì ông từng dẫn dắt đội Nam Định hồi năm 2003.
Chia tay Nam Định chỉ sau vài tháng làm việc, Renard sau này đưa đội Zambia “vô danh tiểu tốt” lên ngôi vô địch châu Phi 2012, rồi lại đoạt danh hiệu này cùng đội tuyển Bờ Biển Ngà vào năm 2015. Bây giờ, ông là tác giả của cú bất ngờ vĩ đại ở World Cup, như mọi người đã biết. Ông có thực tài? Hẳn nhiên rồi. Nhưng vẫn xin nhắc lại: ông phải rời ghế HLV Nam Định chỉ sau vài tháng. Ông cũng… biết sợ, biết rằng ai cũng có lúc thất bại. Đấy là cái biết của người từng trải.
“Hào khí châu Á” thì đã xuất hiện từ 20 năm trước, khi lần đầu tiên World Cup được tổ chức ở châu Á. Không riêng Hàn Quốc, Nhật Bản, mà Saudi Arabia cũng số ruột thể hiện khả năng. Họ… thua Đức 0-8 ngay trận ra quân. Cách đây 4 năm, Saudi Arabia gặp Nga trong trận khai mạc World Cup 2018. Nga là đội yếu nhất giải (theo bảng xếp hạng FIFA). Và Sau đi Arabia có quyền tự tin. Kết quả: họ thua 0-5.
Saudi Arabia dưới tay HLV Renard rất khác. Trong 10 trận giao hữu liên tiếp trước thềm World Cup, đội này không bao giờ thủng lưới nhiều hơn 1 bàn, cũng không bao giờ ghi được nhiều hơn 1 bàn. Tỳ số chỉ là 1-1, 1-0, 0-0, 0-1. Xin nhắc lại: 10 trận liên tiếp! Renard biết sợ thua và rất có ý thức chuẩn bị mọi cách chỉ để làm sao đừng thủng lưới quá nhiều trước Argentina.
Đấy mới là thành công lớn nhất của Renard. Còn chuyện Argentina đá dở, hoặc Saudi Arabia xuất thần ghi bàn khi có cơ hội, là vấn đề may rủi đi kèm, ai cũng có.