Obdulio Varela, thủ lĩnh vĩ đại nhất lịch sử Uruguay

Khi nhắc đến trận chung kết World Cup 1950, người ta thường nhớ đến Alcides Ghiggia, tác giả bàn thắng khiến sân Maracana chết lặng. Song với Uruguay, linh hồn của chiến thắng ấy là Obdulio Varela, người đội trưởng đã kéo cả đội tuyển đến đỉnh cao bằng tinh thần thép và cá tính không thể khuất phục.

Varela là tiền vệ phòng ngự cổ điển: mạnh mẽ, quyết liệt, giàu thể lực và luôn hiện diện ở những điểm nóng. Ông không chỉ đánh chặn mà còn điều phối lối chơi, kết nối tuyến dưới với tuyến trên và sở hữu những cú sút xa uy lực. Nhưng phẩm chất lớn nhất của Varela không nằm ở đôi chân, mà ở khả năng lãnh đạo. Ông là chỗ dựa tuyệt đối cho đồng đội và là biểu tượng của tinh thần chiến đấu Uruguay.

Sinh năm 1917 tại Montevideo, Varela trưởng thành trên những sân đất bụi bặm của thủ đô Uruguay. Ông bắt đầu chơi bóng ở vị trí trung vệ, rồi nhanh chóng gây chú ý bởi lối đá máu lửa. Sau khi khoác áo Montevideo Wanderers, sự nghiệp của ông thực sự bùng nổ khi gia nhập Penarol năm 1943. Tại đây, Varela trở thành đội trưởng và dẫn dắt CLB tới nhiều danh hiệu.

Tính cách thủ lĩnh của ông sớm bộc lộ. Sau một chiến thắng lớn trước River Plate năm 1945, lãnh đạo Penarol thưởng toàn đội 250 peso mỗi người nhưng dành riêng cho Varela 500 peso. Ông từ chối và nói nếu mình xứng đáng nhận 500 thì tất cả đồng đội cũng xứng đáng như vậy. Nếu họ chỉ đáng 250, ông cũng thế.

Chính con người ấy bước vào trận đấu lớn nhất lịch sử bóng đá Uruguay ngày 16/7/1950. Trận quyết định của vòng chung kết World Cup diễn ra tại Maracana giữa chủ nhà Brazil và Uruguay. Brazil chỉ cần hòa là vô địch, còn Uruguay buộc phải thắng.

Mọi thứ đều nghiêng về Brazil. Họ đã hủy diệt Thụy Điển 7-1 và Tây Ban Nha 6-1 trước đó. Báo chí nước chủ nhà đăng sẵn trang nhất chúc mừng nhà vô địch. Giới chức, chính trị gia, người hâm mộ đều xem chiến thắng chỉ còn là thủ tục. Trong khi đó, Uruguay là quốc gia nhỏ bé, kẹp giữa hai gã khổng lồ Brazil và Argentina, quen sống với tinh thần "garra" - lì lợm và chiến đấu đến cùng.

Varela biến sự ngạo mạn của Brazil thành nhiên liệu tinh thần cho đồng đội. Sáng ngày diễn ra trận đấu, lãnh sự Uruguay tại Rio mang tới khách sạn đội tuyển 20 tờ báo có dòng tít: "Đây là những nhà vô địch thế giới". Varela cầm toàn bộ số báo vào nhà vệ sinh, trải quanh bồn tiểu và bảo đồng đội vào đó "thể hiện suy nghĩ của mình". Không cần thêm bài diễn văn nào nữa.

Ra sân trước khoảng 200.000 khán giả tại Maracana là áp lực khủng khiếp. Varela hiểu điều đó. Trong đường hầm, ông dặn đồng đội: "Cứ bình tĩnh bước ra. Đừng nhìn lên khán đài. Trận đấu diễn ra dưới sân". Đó là cách ông giúp cả đội tránh bị nuốt chửng bởi sức ép khủng khiếp từ khán đài.

Brazil nhập cuộc ào ạt như dự đoán, nhưng Uruguay đứng vững. Varela bắt đầu tác động đến trận đấu theo cách riêng. Khi hậu vệ Bigode liên tục phạm lỗi để ngăn Ghiggia, Varela lao đến giả vờ xoa đầu đối thủ rồi bất ngờ tát mạnh vào tai anh ta. Bigode choáng váng, còn Varela bước đi như vừa thắng một trận chiến nhỏ. Ông đã gieo áp lực tâm lý lên mắt xích yếu nhất hàng thủ Brazil.

Đầu hiệp hai, Brazil mở tỷ số khiến Maracana bùng nổ. Nhưng một lần nữa, Varela xuất hiện. Ông ôm bóng đi chậm rãi tới trọng tài, phản đối một lỗi việt vị không hề tồn tại, thậm chí đòi phiên dịch vào sân để tranh cãi với trọng tài người Anh.

Mục đích rất rõ ràng: kéo dài thời gian, làm nguội không khí cuồng nhiệt và giúp đồng đội lấy lại bình tĩnh. Khi trận đấu chuẩn bị tiếp tục, tiếng reo hò đã chuyển thành tiếng la ó sốt ruột. Varela quay sang đồng đội và nói: "Cứ để họ hét. Năm phút nữa sân này sẽ như nghĩa địa, và chỉ còn tiếng của tôi".

Ông đã đúng.

Không lâu sau, chính Varela mở đầu pha bóng dẫn đến bàn gỡ hòa của Juan Schiaffino, sau khi chuyền cho Ghiggia bên cánh phải. Chín phút trước khi hết giờ, ông lại đưa bóng sang cánh phải cho Ghiggia. Tiền đạo này vượt qua Bigode rồi sút vào góc gần, ghi bàn thắng nổi tiếng nhất lịch sử Uruguay.

Maracana câm lặng. Brazil chìm trong bi kịch thể thao lớn nhất của họ. Chủ tịch FIFA, Jules Rimet, kể lại rằng sự im lặng sau trận "ghê rợn đến mức khó chịu đựng". Ông phải lặng lẽ trao cúp cho Varela giữa hỗn loạn, còn bài phát biểu chuẩn bị sẵn để ca ngợi Brazil không bao giờ được dùng tới.

Varela khiêm tốn sau chiến thắng. Ông nói Uruguay có thể thua Brazil 99 lần nếu đá lại, và trận đấu ấy được thắng bằng tinh thần chứ không phải kỹ năng. Song lịch sử hiểu rõ hơn ai hết: không có Varela, Uruguay khó lòng tạo nên kỳ tích ấy.

Điều trớ trêu là các quan chức liên đoàn Uruguay sau đó tự nhận công lao, phát huy chương vàng cho chính mình, còn cầu thủ chỉ nhận huy chương bạc cùng khoản tiền nhỏ. Varela dùng tiền thưởng mua một chiếc Ford đời 1931 rồi bị trộm mất chỉ một tuần sau.

Đêm vô địch, bất chấp lời can ngăn, ông ra quán bar tại Rio uống rượu cùng những người Brazil đang đau khổ. Varela nói ông buồn vì nỗi đau mà họ phải chịu. Ông nghĩ nếu bị nhận ra có thể bị đánh, nhưng ngược lại, người Brazil ôm lấy Varela và uống cùng ông đến sáng.

Sau đó, Varela tiếp tục chơi cho Penarol, dự World Cup 1954 rồi giải nghệ năm 1955, cũng tại Maracana, nơi ghi dấu thời khắc vĩ đại nhất đời mình. Ông sống giản dị đến khi qua đời năm 1996, không giàu có như nhiều ngôi sao hiện đại.

Nhưng tại Uruguay, Obdulio Varela mãi là người hùng tối thượng, vị thủ lĩnh đã giúp một quốc gia nhỏ bé đánh bại cả thế giới bằng ý chí không thể bẻ gãy.