Từ chạy cánh dạt vào trung tâm
Khi ra mắt Barca năm 2003 ở tuổi 16, Messi là một cầu thủ chạy cánh phải điển hình. Anh sở hữu tốc độ, khả năng rê bóng siêu hạng và thường xuyên cắt vào trung lộ bằng cái chân trái ma thuật. Thời điểm ấy, Barca vẫn là đội bóng của Ronaldinho. Nhưng ngay từ những buổi tập đầu tiên, siêu sao người Brazil đã nhận ra điều đặc biệt ở cậu nhóc người Argentina.
Và khi Ronaldinho dần bước qua thời kỳ đỉnh cao, Barca bắt đầu xây dựng lối chơi xoay quanh Messi. Bước ngoặt lớn nhất đến dưới thời Pep Guardiola. Ngày 2/5/2009 tại sân Santiago Bernabeu, Guardiola đưa ra một quyết định làm thay đổi lịch sử bóng đá hiện đại. Ông kéo Messi khỏi hành lang phải và bố trí anh đá như một “số 9 ảo”.
Thay vì đứng cao như một trung phong truyền thống, Messi liên tục lùi xuống giữa các tuyến. Các trung vệ Real Madrid rơi vào tình thế tiến thoái lưỡng nan. Nếu theo kèm, họ sẽ bỏ lại khoảng trống phía sau. Nếu đứng yên, Messi có quá nhiều không gian để xoay sở. Kết quả là Barca hủy diệt Real Madrid với tỷ số 6-2.
Từ đó, Messi trở thành cơn ác mộng chiến thuật của mọi đối thủ. Với Xavi, Andres Iniesta và Yaya Toure hỗ trợ phía sau, cùng Thierry Henry và Samuel Eto'o kéo giãn hàng phòng ngự, anh được trao quyền tự do tuyệt đối. Không còn đơn thuần là một cầu thủ chạy cánh, Messi trở thành trung tâm của cả hệ thống.
Giai đoạn từ năm 2011 đến 2013 chứng kiến một trong những thời kỳ thống trị khủng khiếp nhất lịch sử bóng đá. Chỉ trong 69 trận La Liga, Messi ghi tới 96 bàn thắng. Quả Bóng Vàng gần như trở thành tài sản riêng của anh. Nhưng điều quan trọng hơn là Messi bắt đầu hiểu bóng đá theo cách hoàn toàn khác.
Chính anh từng thừa nhận rằng Guardiola giúp mình hiểu về không gian, cách kiểm soát bóng và vận hành trận đấu. Từ một nghệ sĩ thiên bẩm, Messi trở thành một bộ óc chiến thuật.
“Enganche” và thủ lĩnh kiểu mới
Bóng đá không đứng yên và Messi cũng vậy. Sau khi Xavi rời Barcelona năm 2015 rồi Iniesta chia tay đội bóng vài năm sau đó, hệ thống hoàn hảo từng phục vụ Messi không còn tồn tại. Lúc này, anh không chỉ phải ghi bàn mà còn phải sáng tạo, điều phối và dẫn dắt toàn bộ đội bóng. Và Messi tiếp tục thay đổi.
Từ một “số 9 ảo”, anh trở thành một “enganche”, mẫu số 10 cổ điển của bóng đá Nam Mỹ. Anh lùi sâu hơn, tham gia vào quá trình tổ chức lối chơi và trở thành cầu nối giữa tuyến giữa với hàng công.
Các pha kiến tạo bắt đầu xuất hiện nhiều ngang ngửa bàn thắng. Mùa giải 2019/20 là minh chứng rõ nhất khi Messi ghi 25 bàn nhưng đồng thời tạo ra tới 22 kiến tạo tại La Liga. Anh vừa là người kiến tạo, vừa là người kết thúc.
Ngay cả khi chuyển sang PSG, xu hướng này vẫn tiếp tục. Mùa giải đầu tiên tại Pháp, Messi ghi 11 bàn nhưng có tới 15 kiến tạo. Lần đầu tiên trong sự nghiệp cấp CLB, số kiến tạo vượt qua số bàn thắng.
Song song với quá trình tiến hóa chiến thuật là sự trưởng thành về mặt tinh thần. Messi trở thành đội trưởng Argentina từ năm 2011 nhưng những năm tiếp theo lại là chuỗi thất bại đau đớn. Chung kết World Cup 2014 thua Đức. Chung kết Copa America 2015 thua Chile. Chung kết Copa America 2016 tiếp tục thua Chile trên chấm luân lưu.
Áp lực từ cả một dân tộc đè nặng lên vai anh. Sau thất bại năm 2016, Messi từng tuyên bố chia tay đội tuyển quốc gia. Nhưng rồi anh trở lạ và đã thay đổi tất cả. Messi không còn cố gắng chứng minh mình là “Maradona mới”. Anh không còn bị ám ảnh bởi những danh hiệu còn thiếu. Anh trở thành một thủ lĩnh thực thụ.
Chức vô địch Copa America 2021 là bước ngoặt giải phóng mọi áp lực. Argentina đánh bại Brazil ngay tại Maracana để chấm dứt 28 năm chờ đợi danh hiệu lớn. Từ đó, Messi bước vào World Cup 2022 với tâm thế hoàn toàn khác.
NHM vẫn được thấy những khoảnh khắc thiên tài như pha bứt tốc vượt qua Josko Gvardiol trước Croatia hay những đường chuyền chính xác như một tiền vệ kiến thiết đẳng cấp thế giới trong trận chung kết gặp Pháp. Đó là sự kết hợp hoàn hảo của mọi phiên bản Messi từng tồn tại.
Chạy ít vẫn nguy hiểm
Sau khi gia nhập Inter Miami, Messi càng ít chạy hơn. Các nhà phê bình từng dùng điều đó để chỉ trích anh. Nhưng ngày nay, nó lại là dấu hiệu của sự thông minh. Messi không đi bộ vì không thể chạy. Anh đi bộ để quan sát.
Trong khi phần lớn cầu thủ bị cuốn theo nhịp độ trận đấu, Messi dành thời gian đọc trận đấu. Anh liên tục quét không gian, xác định vị trí đồng đội, nhận diện khoảng trống và tính toán tình huống tiếp theo.
Việc tiết kiệm năng lượng cho phép anh bùng nổ đúng thời điểm cần thiết nhất. Một pha di chuyển ngắn. Một cú chạm bóng. Một đường chuyền xuyên tuyến. Một khoảnh khắc xuất thần.
Đó là lý do dù không còn sở hữu tốc độ như thời trẻ, Messi vẫn là trung tâm trong lối chơi của Inter Miami và Argentina. Ở tuổi 39, anh không còn thắng đối thủ bằng đôi chân. Anh thắng bằng bộ não.
“Messi càng chạm bóng nhiều thì đội càng mạnh”
HLV Frank Rijkaard từng nói một câu đơn giản nhưng phản ánh chính xác bản chất của siêu sao người Argentina khi hai người còn làm việc chung tại Barca: “Messi càng chạm bóng nhiều thì đội càng mạnh”.
