Đêm qua, Indonesia đã viết lên một câu chuyện lịch sử dành riêng cho họ và cả bóng đá Đông Nam Á. Trong trận gặp Singapore ở lượt đấu đầu tiên bảng A, hạng 1 FIFA ASEAN Cup 2026, HLV John Herdman sử dụng đội hình xuất phát gồm 11 cầu thủ sinh ra ở nước ngoài. Trong số này, 10 người mang quốc tịch Indonesia thông qua quá trình nhập tịch. Ngoại lệ là Elkan Baggott, người lựa chọn trở thành công dân Indonesia trước tuổi 21.
Việc Indonesia ra sân với đội hình xuất phát không có bất kỳ cầu thủ nào sinh ra tại xứ Vạn đảo là điều chưa từng xảy ra trong lịch sử đội tuyển. Và đây cũng là lần đầu trong lịch sử bóng đá Đông Nam Á, một đội tuyển sử dụng 11 cầu thủ đá chính không sinh ra ở trong nước.
Rất nhiều CĐV Indonesia cảm thấy ngạc nhiên với quyết định của HLV người Anh. Họ cho rằng cách làm này khiến bóng đá Indonesia mất đi bản sắc, còn những cầu thủ được sinh ra và trưởng thành ở bản địa sẽ trở thành “người thừa” trong chính đội tuyển của mình. Họ lên tập trung ĐTQG chỉ để đủ danh sách, hoặc trở thành một “công cụ” phục vụ cho những mục đích khác nhau.
Thực ra, đây vốn là câu chuyện đã rất cũ với bóng đá xứ Vạn đảo.
Khi cựu HLV Patrick Kluivert còn dẫn dắt, có thời điểm Indonesia tung ra sân 11 cầu thủ nhập tịch. Điều đó từng dấy lên những tranh cãi dữ dội, đến mức người ta gọi đội tuyển Indonesia là “Hà Lan 2.0”.
Nhưng bóng đá có những hệ quy chiếu rất đặc biệt. Văn hóa bóng đá của từng quốc gia lại khó lòng gộp vào một hệ quy chiếu duy nhất. Sự “sao chép” trong bóng đá, nếu có, vẫn tồn tại. Nhưng để áp dụng và thành công thì chỉ mang tính tương đối. Vì thế, người ta mới từng gọi vui Nhật Bản là “Brazil châu Á”, hay Bồ Đào Nha là “Brazil của châu Âu”…
Sau tất cả, mọi công thức, mọi phương cách có được chấp nhận hay không vẫn phụ thuộc vào người hâm mộ, phụ thuộc vào cảm hứng mà bóng đá mang đến cho họ. Và người ta cũng đúc kết ra một công thức tương đối: Sự tận hiến và thành tích sẽ tạo ra tình yêu, sự mến mộ từ số đông.
Herdman đang cố gắng tạo ra điều đó.
Ông khẳng định rằng ở Indonesia không có cầu thủ sinh ra ở trong hay ngoài nước, mà chỉ có cầu thủ Indonesia. Chừng nào họ còn chạy, còn chiến đấu, còn cống hiến thì hãy cứ gọi họ là những người Indonesia. Còn khi họ không chạy, không chiến đấu, không cống hiến nữa, lúc ấy nói gì cũng được.
Đấy là cách Herdman lựa chọn để trả lời cho những tranh luận về bản sắc.
Sau Indonesia và Malaysia, có lẽ Việt Nam là đội tuyển được bàn tán nhiều nhất ở Đông Nam Á. Đã có những lời bỉ bôi khi HLV Kim Sang Sik gọi lên nhiều cầu thủ nhập tịch. Những ý kiến trái chiều là điều không thể tránh khỏi. Và chúng ta có lẽ cũng đang “dần quen” với điều đó.
Ở đây, Việt Nam đang đi trên một con đường đã được lựa chọn. Con đường ấy phù hợp với quan điểm và tính đặc thù của văn hóa bóng đá Việt Nam. Chúng tôi từng đề cập đến câu chuyện tương lai bóng đá Việt Nam sẽ được tiếp nối từ những đứa con mang dòng máu Việt Nam và cả những cầu thủ gốc ngoại.
Điều đó bắt đầu từ những câu chuyện rất nhỏ, rất đời. Như hai cậu con trai của Xuân Son đặt tay lên ngực áo, hát Quốc ca Việt Nam. Như Hoàng Hên đã định cư và nói tiếng Việt ngày càng sành sỏi hơn. Đấy không chỉ là câu chuyện của một cầu thủ, mà còn là câu chuyện về sự kết nối, về cảm giác thuộc về một đội tuyển, một đất nước.
Bóng đá đang ở trong một thế giới phẳng. Bóng đá cũng đang có những trào lưu mang tính thời cuộc và cân bằng. Các cầu thủ có quyền đưa ra lựa chọn cho riêng mình khi khoác lên chiếc áo ĐTQG, miễn sao lựa chọn ấy có tính pháp lý và được đất nước sở tại chấp nhận.
Việt Nam không tham gia một “cuộc chạy đua” theo kiểu ai nhập tịch nhiều hơn thì người đó mạnh hơn. Chúng ta có tính toán, có lộ trình. Điều đó được cụ thể hóa bằng sự xuất hiện của những Việt kiều trẻ, như một thứ của để dành cho tương lai. Tất nhiên, HLV Kim Sang Sik là người chịu áp lực lớn hơn tất cả.
Áp lực bắt đầu từ những “thói quen” chiến thắng mà bóng đá Việt Nam có được trong những năm qua. Áp lực phải làm mới đội tuyển, nâng tầm đội tuyển và mang về những chiến thắng tiếp theo. Khi đã quen với chiến thắng, người ta không còn dễ dàng chấp nhận những kết quả… bình thường.
Dân chơi trên mạng xã hội vẫn hay nói vui: “Kim Sang Sik có Dark Magic” – tạm dịch là HLV Kim Sang Sik có “ma thuật đen”, bắt nguồn từ chiếc áo đen mà ông thường xuyên mặc khi ra sân. Có thể chỉ là một câu chuyện vui. Nhưng đôi khi bóng đá cần những câu chuyện như thế để tạo ra niềm tin.
Như đã nói, AFF Cup 2026 và FIFA ASEAN Cup 2026 là hai giải đấu hoàn toàn khác nhau. Sự khác biệt lớn nhất chính là chất lượng các ĐTQG tham dự, khi những đội bóng đều có xu hướng đưa những cầu thủ giỏi nhất vào cuộc chơi.
Cứ nhìn Indonesia đá với một đội hình “châu Âu”, đủ để hiểu họ tham vọng và mạnh đến mức nào. Malaysia cũng gom những cầu thủ nhập tịch và cầu thủ nội tốt nhất để hướng tới những mục tiêu rõ ràng. Khó có thể nói họ đến đây để cưỡi ngựa xem hoa.
Vậy bạn chờ gì ở HLV Kim Sang Sik và Dark Magic?
Có lẽ, nhiều người vẫn chờ … ma thuật đen. Nhưng trước khi chờ phép thuật, hãy chờ một ĐT Việt Nam chiến đấu đến giọt sức cuối cùng. Chờ những đôi chân không ngừng chạy, chờ những cái đầu không ngừng nghĩ và những trái tim không ngừng đập vì màu cờ sắc áo.
Còn ngai vàng? Đấy lại là một câu chuyện khác. Bởi bóng đá chưa bao giờ vận hành theo những kịch bảnđược viết sẵn. Ngai vàng FIFA ASEAN Cup 2026 thuộc về ai, rồi đây sẽ được quyết định bằng những gì xảy ra trên sân, chứ không phải ngồi chờ những phép thuật cao siêu.
Đăng ký nhận tin tức từ Tạp chí Bóng đá
