Cái thở phào của Bồ Đào Nha

Messi chơi trận cuối cùng cho Argentina hôm 6/10, trong chiến thắng 3-0 trước Benin. Cầu thủ 39 tuổi ghi một bàn, kiến tạo hai bàn còn lại để khép lại 21 năm lừng lẫy với 208 lần ra sân, 126 bàn thắng cho Albiceleste. 

Tròn một tháng sau, đến lượt Cristiano Ronaldo tuyên bố từ giã đội tuyển Bồ Đào Nha ngay trước thềm đợt tập trung tháng 11. Tiền đạo của Al Nassr rời đi với tư cách cầu thủ giữ kỷ lục thế giới về số lần khoác áo đội tuyển và số bàn thắng quốc tế: 234 trận, 146 bàn. 

Một người ra đi để lại nỗi tiếc nuối. Người còn lại để lại một câu hỏi khác: liệu Bồ Đào Nha có chơi tốt hơn khi không còn phải dành một vị trí đặc biệt cho lão tướng 41 tuổi?

Argentina mất đi linh hồn

Với Argentina, Messi là linh hồn là ngọn hải đăng. Anh là nơi bắt đầu của những đợt tấn công, người quyết định khi nào cần tăng tốc và cũng là cầu thủ có thể mở khóa một hàng thủ bằng một đường chuyền mà đồng đội khác khó nhìn thấy.

Tại World Cup 2026, vai trò bao trùm của Messi vẫn hiện rõ. Anh ghi 8 trong 18 bàn của Argentina và tham gia vào 99 trong tổng số 113 cơ hội ghi bàn của Albiceleste. Các đồng đội sẵn sàng làm phần việc nặng nhọc, giữ cự ly và di chuyển để đưa bóng đến chân đội trưởng. Đó là cách cả tập thể vận hành quanh một cầu thủ có khả năng tạo ra khác biệt mà không ai khác sở hữu. 

Argentina vẫn có Lautaro Martinez, Julian Alvarez, Enzo Fernandez hay những gương mặt trẻ như Nicolas Paz. Họ đủ sức giúp đội bóng duy trì chất lượng. Nhưng tìm người ghi bàn thay Messi khác xa tìm người thay được vai trò của anh. Không ai trong số đó có thể một mình vừa tổ chức lối chơi, vừa kéo giãn hàng thủ đối phương, vừa tung ra đường chuyền quyết định ở thời điểm ngặt nghèo.

Lionel Scaloni sẽ phải tìm một cách chơi mới. Argentina vẫn có thể chiến thắng, thậm chí tiếp tục là ứng viên vô địch. Nhưng họ sẽ không còn một lối thoát đặc biệt mỗi khi thế trận bế tắc. Mất Messi, Argentina mất đi cầu thủ có thể biến một trận đấu bình thường thành trận đấu của riêng mình. Thẳng thắn mà nói, Argentina mất Messi là mất phép màu.

Bồ Đào Nha thở dễ hơn

Câu chuyện của Bồ Đào Nha khác hẳn. Ronaldo là huyền thoại, là người đưa Selecao đến những danh hiệu lớn và giữ kỷ lục ghi bàn quốc tế. Nhưng những gì anh từng mang lại không thể mặc nhiên trở thành lý do để Bồ Đào Nha tiếp tục xây dựng lối chơi quanh mình.

Ở tuổi 41, Ronaldo vẫn có thể ghi bàn, nhưng khả năng di chuyển, pressing và tham gia vào lối chơi chung không còn như trước. Bồ Đào Nha đôi khi “buộc” phải đưa bóng đến vị trí của tiền đạo đội trưởng bất luận có nhiều giải pháp tốt hơn. Đó là cách chơi có thể phát huy sở trường của Ronaldo, nhưng cũng đặt ra giới hạn cho những cầu thủ xung quanh.

Những con số phần nào cho thấy điều đó. Trong 9 năm vừa qua, Bồ Đào Nha thắng 66% số trận không có Ronaldo, so với 63% khi cầu thủ này góp mặt. Họ ghi trung bình 2,7 bàn mỗi trận khi thiếu CR7, trong khi con số này giảm xuống 2,1 khi có đội trưởng trên sân. Dĩ nhiên, đó không phải bằng chứng Ronaldo khiến Bồ Đào Nha chơi kém đi. Nhưng ít nhất, nó cho thấy Bồ Đào Nha không hề bất lực khi thiếu huyền thoại 41 tuổi.

 
Họ vẫn còn Bruno Fernandes, Joao Neves, Vitinha, Rafael Leao, Pedro Neto, Joao Felix và Goncalo Ramos. Đó là một tập thể đủ chất lượng để chia sẻ trách nhiệm ghi bàn, sáng tạo và dẫn dắt hàng công. Không cần một người thay thế Ronaldo theo nghĩa đen. Bồ Đào Nha cần trao quyền quyết định cho nhiều người hơn, thay vì mặc định mọi con đường đều phải dẫn đến số 7. 

Ronaldo xứng đáng được tiễn biệt như một trong những cầu thủ vĩ đại nhất lịch sử bóng đá Bồ Đào Nha. Nhưng lời cảm ơn dành cho quá khứ không đồng nghĩa với việc phải níu kéo một vai trò đã đến lúc thay đổi. Sự ra đi của anh có thể khiến người hâm mộ hụt hẫng, song cũng giúp Bồ Đào Nha bước vào một giai đoạn mới mà không còn phải cân nhắc quá nhiều quanh vị trí của một huyền thoại.

Argentina sẽ phải học cách sống thiếu Messi. Bồ Đào Nha thì có cơ hội học cách chơi bóng mà không cần Ronaldo. Một bên mất đi người khó thay thế nhất; bên kia có thể vừa trút được gánh nặng của một cái bóng quá lớn.

Đó là khác biệt đáng kể nhất giữa hai cuộc chia tay: Argentina mất đi linh hồn bất diệt còn Bồ Đào Nha đã đến lúc mở trang sử mới với nhiều tia sáng hy vọng.