70 năm bóng dài, phép toán sai của ông tổ ngành thống kê bóng đá

Ngọc Trung Ngọc Trung
Từ 21:44 ngày 17-03-2020
Cách đây tròn 70 năm, có một trận đấu và một con người đã thay đổi hoàn toàn bóng đá Anh, đáng tiếc là theo chiều hướng tiêu cực.

Tổ ngành thống kê bóng đá

Thời điểm hiện tại, thống kê là một phần không thể tách rời của bóng đá. Thậm chí giới chuyên môn ví von bóng đá đương đại là kỷ nguyên Opta, hãng thống kê thành lập vào năm 1996 và ra mắt quy trình thu thập dữ liệu thời gian thực trong bóng đá vào năm 2006.

Sự ra đời của Opta dẫn đến sự dịch chuyển của dòng chảy phương pháp huấn luyện. Những chiến lược gia kiểu cũ, dẫn dắt dựa trên quan sát và đánh giá, dần lỗi thời. Tiêu biểu là trường hợp Arsene Wenger. Thay vào đó là những nhà cầm quân ứng dụng thống kê vào tuyển dụng và đấu pháp. Điển hình như Jose Mourinho, Pep Guardiola hay Juergen Klopp.

Ngược dòng thời gian, người được công nhận sáng lập công nghệ thu thập và phân tích dữ liệu, hay nói cách khác là ông tổ ngành thống kê, trong bóng đá là Charles Reep. Đối với bóng đá, đã có một thời những con số hoàn toàn xa lạ, trừ tỷ số. Nhưng đối với các kế toán, số liệu là thứ gắn bó suốt đời.

Và Charles Reep trước khi bước chân vào thế giới bóng đá, là kế toàn của Không lực Hoàng gia Anh (RAF). Người đàn ông này sinh năm 1904 tại thị trấn nhỏ có tên Torpoint, Cornwall, tây nam nước Anh. Ông gia nhập RAF năm 24 tuổi, từng tham gia Thế chiến II đương đầu Phát xít Đức và làm đến chức Biên Đội trưởng (hàm Trung Úy).

Từ nhỏ, Reep là một người hâm mộ nhiệt thành của đội bóng địa phương Plymouth Argyle và thường xuyên đến sân Home Park cổ vũ. Tuy nhiên, khi gia nhập RAF, ông phải chuyển đến sinh sống tại thủ đô London, nơi chàng Trung úy không quân được tận hưởng bóng đá đỉnh cao qua các trận cầu của Tottenham và Arsrenal.

Năm 1933, Charles Jones, thủ quân Arsenal đến doanh trại không quân để trò chuyện với Reep về chủ đề tấn công biên đang được đội bóng thành London áp dụng, trong đó nhấn mạnh yếu tố các cầu thủ leo biên phải luân chuyển bóng nhanh nhất có thể trên sân.

Thống kê của Reep từ nửa thế kỷ trước, thời điểm thống kê còn rất xa lạ với bóng đá

Cuộc nói chuyện này đã truyền cảm hứng sâu sắc cho Reep và sau đó ông trở thành tín đồ cuồng nhiệt của Herbert Chapman, HLV của Arsenal, người đã định nghĩa lối chơi tấn công của bóng đá Anh thông qua sơ đồ WM. Đó chính là khởi đầu cho niềm đam mê bóng đá của Reep để sau này ông áp dụng trên toàn quốc. 

Đáng tiếc, vị kế toán của Không lực Hoàng gia Anh, ông tổ ngành thống kê trong bóng đá lại có một phép tính sai kinh điển, gây hệ lụy khiến nền bóng đá nước nhà tụt hậu đến vài mươi năm sau.

70 năm bóng dài, sai lầm của tổ ngành thống kê bóng đá

Ngoài việc được xem là tổ ngành thống kê bóng đá, Reep còn là người sáng tạo ra lối chơi bóng dài (long-ball), lối chơi trở thành đặc trưng của bóng đá Anh suốt mấy mươi năm sau và đáng tiếc, lại khiến các đội bóng xứ sở sương mù tụt hậu. Trong đó, Reep để lại một kết luận kinh điển: “Không có dấu hiệu nào cho thấy chuyền bóng nhiều đem lại chiến thắng”.

Chẳng cần những phân tích cao siêu, cho đến tận bây giờ, không khó để nhận ra việc chuyền bóng quan trọng như thế nào trong bóng đá. Thậm chí đã có cả một nền bóng đá thống trị thế giới bằng lối chơi gọi là tiqui-taca chỉ cách đây 10 năm. Và kết luận sai của Reep đến từ một phép tính sai, cách đây tròn 70 năm.

Ngày 18/3/1950, Reep đến sân theo dõi trận đấu giữa Swindon Town và Bristol Rovers tại County Ground. Ông nhanh chóng thất vọng với lối chơi chậm chạp và những pha phối hợp tấn công thiếu hiệu quả của Swindon trong hiệp 1. Vì vậy, Reep lấy sổ ra và thực hiện kỹ năng số của một kế toán viên.

Trận đấu thay đổi lịch sử bóng đá Anh cách đây tròn 70 năm

Ông bắt đầu ghi lại các hành động đơn giản, vị trí trên sân và chuỗi đường chuyền. Cuối cùng, Reep ghi nhận Swindon thực hiện tổng cộng 147 nỗ lực tấn công trong hiệp 2 nhưng chỉ giành chiến thắng với tỷ số tối thiểu 1-0. Sử dụng phép ngoại suy đơn giản, Reep ước tính một trận đấu có khoảng 280 nỗ lực tấn công và trung bình chỉ có 2 bàn thắng được ghi. 

Như vậy, tỷ lệ thành bàn của mỗi nỗ lực tấn công chỉ vỏn vẹn 0,71%, do đó chỉ cần đôi chút cải thiện để tăng số lượng bàn thắng trung bình mỗi trận từ 2 lên 3 bàn. Vì vậy, những năm tiếp theo, Reep kiên trì theo đuổi việc thu thập và phân tích số liệu trong bóng đá chuyên nghiệp. Mỗi mùa, Reep theo dõi khoảng 40 trận và mỗi trận mất 80 giờ đồng hồ để thống kê.

Những phân tích của Reep đã giúp các đội bóng giành dành được thành công trước mắt, chẳng hạn như Birmingham, Wolverhampton hay Wimbledon. Do đó, các triết lý của ông được nhân rộng. Trong đó nổi tiếng nhất là kết luận 85% số bàn thắng đến từ các chuỗi chuyền bóng dưới 3 đường. 

Đồng nghĩa, Reep đưa ra quan điểm phản đối việc kiểm soát bóng và chỉ cần những pha phối hơn từ 3 đường chuyền trở xuống để ghi bàn. Sai lầm của ông là cố định tỷ lệ phần trăm các bàn thắng được tạo ra bởi các chuỗi đường chuyền có độ dài khác nhau. 

Hơn nữa, quả thực các bàn thắng thường đến trong những tình huống giữ bóng trong thời gian ngắn, nhưng bóng đá về cơ bản là cuộc chơi của những thời gian ngắn kiểm soát bóng, với hai đội luân phiên cầm bóng và bước ngoặt ở thời khắc đoạt lại bóng. Nên nhớ, chuyển trạng thái giữa phòng ngự và tấn công chính là thời điểm hàng phòng ngự mỏng manh nhất.

Việc ít để mất bóng, tức cầm bóng nhiều, không nằm ngoài mục đích hạn chế thời khắc mỏng manh ấy. Ngược lại, xác suất ghi bàn tỷ lệ thuận với tỷ lệ chuyền bóng thành công (chính xác và có ý đồ, không phải chuyền qua chuyền lại). Đơn giản, có một mối giao hảo giữa kiểm soát bóng và sút bóng, công việc kết thúc chu trình ghi bàn.

Thế nên, quan điểm của Reep hoàn toàn sai và bóng đá Anh tụt hậu cùng thứ bóng dài suốt cho đến những năm 1990.

XEM THÊM

10 tài năng bóng đá đáng kỳ vọng nhất thế hệ 2002

Ly kỳ chuyện những ngôi sao của Vũ Hán bị mắc kẹt ở châu Âu

Ighalo, Moses và những hợp đồng cho mượn khổ vì Covid-19

Nguồn: Bongdaplus
Ký tự còn lại 500

* Đăng nhập hoặc Đăng ký tài khoản để bình luận và chia sẻ nhanh hơn

10/7
Aston Villa
02:15
Manchester United
11/7
Norwich City
18:30
West Ham United
Watford
18:30
Newcastle
Liverpool
21:00
Burnley
Sheffield United
23:30
Chelsea FC
12/7
Brighton & Hove Albion
02:00
Manchester City
Wolves
18:00
Everton
Aston Villa
20:15
Crystal Palace
Tottenham Hotspur
22:30
Arsenal
13/7
AFC Bournemouth
01:00
Leicester City
14/7
Manchester United
02:00
Southampton
15/7
Chelsea FC
02:15
Norwich City
16/7
Burnley
00:00
Wolves
Manchester City
00:00
AFC Bournemouth
Newcastle
00:00
Tottenham Hotspur
Arsenal
02:15
Liverpool
17/7
Everton
00:00
Aston Villa
Leicester City
00:00
Sheffield United
Crystal Palace
02:15
Manchester United
Southampton
02:15
Brighton & Hove Albion
18/7
West Ham United
02:00
Watford
Norwich City
23:30
Burnley
19/7
AFC Bournemouth
20:00
Southampton
Tottenham Hotspur
22:00
Leicester City
21/7
Brighton & Hove Albion
00:00
Newcastle
Sheffield United
00:00
Everton
Wolves
02:15
Crystal Palace
22/7
Watford
00:00
Manchester City
Aston Villa
02:15
Arsenal
23/7
Manchester United
00:00
West Ham United
Liverpool
02:15
Chelsea FC
26/7
Arsenal
22:00
Watford
Burnley
22:00
Brighton & Hove Albion
Chelsea FC
22:00
Wolves
Crystal Palace
22:00
Tottenham Hotspur
Everton
22:00
AFC Bournemouth
Leicester City
22:00
Manchester United
Manchester City
22:00
Norwich City
Newcastle
22:00
Liverpool
Southampton
22:00
Sheffield United
West Ham United
22:00
Aston Villa
18/6
Aston Villa
0 - 0
Sheffield United
Manchester City
3 - 0
Arsenal
20/6
Norwich City
0 - 3
Southampton
Tottenham Hotspur
1 - 1
Manchester United
Watford
1 - 1
Leicester City
Brighton & Hove Albion
2 - 1
Arsenal
West Ham United
0 - 2
Wolves
21/6
AFC Bournemouth
0 - 2
Crystal Palace
Newcastle
3 - 0
Sheffield United
Aston Villa
1 - 2
Chelsea FC
22/6
Everton
0 - 0
Liverpool
23/6
Manchester City
5 - 0
Burnley
24/6
Leicester City
0 - 0
Brighton & Hove Albion
Tottenham Hotspur
2 - 0
West Ham United
25/6
Manchester United
3 - 0
Sheffield United
Newcastle
1 - 1
Aston Villa
Norwich City
0 - 1
Everton
Wolves
1 - 0
AFC Bournemouth
Liverpool
4 - 0
Crystal Palace
26/6
Burnley
1 - 0
Watford
Southampton
0 - 2
Arsenal
Chelsea FC
2 - 1
Manchester City
27/6
Aston Villa
0 - 1
Wolves
28/6
Watford
1 - 3
Southampton
30/6
Crystal Palace
0 - 1
Burnley
1/7
Brighton & Hove Albion
0 - 3
Manchester United
2/7
Arsenal
4 - 0
Norwich City
AFC Bournemouth
1 - 4
Newcastle
Everton
2 - 1
Leicester City
West Ham United
3 - 2
Chelsea FC
3/7
Sheffield United
3 - 1
Tottenham Hotspur
Manchester City
4 - 0
Liverpool
4/7
Norwich City
0 - 1
Brighton & Hove Albion
Leicester City
3 - 0
Crystal Palace
Manchester United
5 - 2
AFC Bournemouth
Wolves
0 - 2
Arsenal
5/7
Chelsea FC
3 - 0
Watford
Burnley
1 - 1
Sheffield United
Newcastle
2 - 2
West Ham United
Liverpool
2 - 0
Aston Villa
6/7
Southampton
1 - 0
Manchester City
7/7
Tottenham Hotspur
1 - 0
Everton
8/7
Crystal Palace
2 - 3
Chelsea FC
Watford
2 - 1
Norwich City
Arsenal
1 - 1
Leicester City
9/7
Manchester City
5 - 0
Newcastle
Sheffield United
1 - 0
Wolves
West Ham United
0 - 1
Burnley
Brighton & Hove Albion
1 - 3
Liverpool
10/7
AFC Bournemouth
0 - 0
Tottenham Hotspur
Everton
1 - 1
Southampton
Aston Villa
0 - 3
Manchester United
TT
Đội bóng
Trận
+/-
Điểm
1
Liverpool
34
49
92
2
Manchester City
34
52
69
3
Chelsea FC
34
17
60
4
Leicester City
34
32
59
5
Manchester United
33
23
55
6
Wolves
34
8
52
7
Sheffield United
34
2
51
8
Arsenal
34
8
50
9
Burnley
34
-8
49
10
Tottenham Hotspur
33
8
48
11
Everton
33
-8
44
12
Southampton
33
-13
43
13
Newcastle
34
-15
43
14
Crystal Palace
34
-13
42
15
Brighton & Hove Albion
34
-11
36
16
West Ham United
34
-19
31
17
Watford
34
-22
31
18
Aston Villa
33
-26
27
19
AFC Bournemouth
33
-27
27
20
Norwich City
34
-37
21
Thông tin Toà soạn

Tạp chí Điện tử Bóng Đá

Tổng Biên tập:
Nguyễn Văn Phú
Phó tổng Biên tập:
Nguyễn Tùng Điển Thạc Thị Thanh Thảo Nguyễn Hà Thanh Nguyễn Trung Kiên
Địa chỉ liên hệ
Tầng 6+7 tòa nhà Licogi 13
Số 164 đường Khuất Duy Tiến, quận Thanh Xuân, Hà Nội

Điện thoại: (84.24)35541188 - (84.24)35541199
Fax: (84.24)35539898
Email: toasoan@bongdaplus.vn
 

Liên hệ Quảng cáo

Điện thoại: 0989197425
Email: quangcao@bongdaplus.vn

x