Kịch tính cuối trận tại Hampden Park lớn tới mức cú xe đạp chổng ngược tuyệt đẹp của McTominay suýt bị lãng quên. Nó thậm chí không chắc là bàn thắng đẹp nhất đêm ấy. Nhưng nó là pha lập công mở ra một đêm hỗn loạn và vinh quang.
Những cú xe đạp kiểu đó chúng ta từng thấy rồi - gợi nhớ đến Gareth Bale trong trận chung kết Champions League 2018 gặp Liverpool, hay Jude Bellingham cho tuyển Anh trước Slovakia tại EURO năm ngoái. Khi họ ghi những bàn thắng ấy, cả hai đều là ngôi sao của Real Madrid. Với Scotland, McTominay chính là dạng Galactico tương tự - ngôi sao lớn nhất, nguồn cảm hứng lớn nhất.
Trong bầu không khí căng đầy cảm xúc ở Glasgow, Scotland cần một khoảnh khắc để lấy lại bình tĩnh, và bàn thắng ấy chính là đáp án. Nhưng cách nó đến đã khiến cả khán đài như muốn nổ tung. Dù vậy, McTominay vẫn quay lại, ra dấu bình tĩnh với đồng đội. "Tôi lo được mà", dường như anh nói vậy. Một cái đầu lạnh giữa hỗn loạn, cảm giác của một người từng trải, như thể anh biết điều gì sẽ xảy ra vài phút sau đó.
Đó là thứ khí chất dẫn dắt cả đội vượt qua nghịch cảnh: một đội có thể thua Hy Lạp và sống sót nhờ món quà từ Belarus, rồi vài ngày sau đánh bại Đan Mạch. Một đội có thể mất trung vệ khi khởi động và mất luôn cầu thủ chạy cánh hay nhất chỉ sau vài phút, nhưng vẫn trụ lại. Một đội phải dùng thủ môn… 42 tuổi, song vẫn có đủ hỏa lực tấn công để cân bằng mọi sự bất lợi.
Và dù Scotland có một đội trưởng đã giành mọi danh hiệu - Andy Robertson, cùng một biểu tượng được yêu mến như John McGinn, thì chẳng còn nghi ngờ gì nữa, McTominay chính là gương mặt đại diện của họ.
Điều đẹp đẽ ở hành trình McTominay là anh lớn lên cùng đội tuyển. Sự trỗi dậy của Scotland trùng khớp với sự dịch chuyển của cựu tiền vệ MU trên sân, ngày càng tiến cao hơn và gây sát thương nhiều hơn.
Giờ nghĩ lại thật khó tin. Tại giải đấu lớn đầu tiên của Scotland sau 23 năm - EURO 2020 - cầu thủ hiện là mối đe dọa bàn thắng lớn nhất cho cả CLB lẫn ĐTQG từng chơi ở vị trí... trung vệ. Scotland khi đó chưa đủ tầm cho sân khấu lớn, và McTominay cũng không thuộc về hàng thủ. Sang EURO 2024, anh nguy hiểm hơn, nhưng vẫn chưa đạt tầm thế giới và Scotland lại sớm dừng bước.
Còn bây giờ, khi Scotland bước ra sân khấu lớn nhất là World Cup, và họ làm điều đó đúng lúc McTominay đạt phong độ cao nhất đời. Cả đội tuyển và cá nhân anh đều đến được phiên bản hoàn chỉnh nhất của mình.
Sự đa năng từng khiến McTominay bị hiểu sai suốt thời gian dài. Ở MU, anh bị xem như người "gánh nước", tiền vệ đánh chặn, kẻ làm công việc thầm lặng để người khác ghi bàn. Nhưng tại Napoli và Scotland, anh đang làm điều hoàn toàn khác - đột phá, ghi bàn, định đoạt trận đấu.
Nhiều người cho rằng bước ngoặt lớn của McTominay đến từ việc rời MU để sang Napoli. Nhưng có một bước ngoặt khác, ít được biết đến hơn và thật hợp lý khi người tạo ra nó lại là HLV Steve Clarke.
Đầu năm 2023, 18 tháng trước lúc rời MU, McTominay chạm đáy sự nghiệp. Cầu thủ này ít được thi đấu trong mùa đầu tiên của Ten Hag và trong kỳ tập trung tháng 3, anh đã có một cuộc nói chuyện riêng với Clarke. "Ông ấy nói tôi trông không vui, trông chẳng còn cười. Và tôi nghĩ: 'Có lẽ ông ấy đúng'", McTominay chia sẻ.
Anh về nhà, nói chuyện với bố mẹ và bạn gái. Họ đều nói một điều: hãy tận hưởng bóng đá trở lại. Vài ngày sau, anh thoải mái hơn và bùng nổ.
Trận đầu tiên sau cuộc nói chuyện ấy, McTominay ghi cú đúp vào lưới Cyprus. Ba ngày sau, lại ghi hai bàn vào lưới Tây Ban Nha trong một đêm lịch sử ở Hampden. Chỉ sau vài trận, anh có 6 bàn trong 5 trận và đưa Scotland đến EURO.
Phong độ ấy giúp McTominay lấy lại suất ở MU, được phép dâng cao nhiều hơn trong mùa thứ hai của Ten Hag. Rồi tới Napoli, nơi anh có chỗ đứng ở vị trí tiền vệ tấn công và thoát khỏi cái bóng của Bruno Fernandes hay trước đó là Paul Pogba.
Giờ Scotland có một người cứu rỗi, một thủ lĩnh sẵn sàng đưa họ vào kỳ World Cup lớn nhất. Và với những gì McTominay đã làm trong 12-18 tháng qua, thật khó đặt giới hạn nào cho anh ở VCK World Cup sắp tới.
