Arsenal đã mất điểm ở nhiều trận trong năm 2026, nhưng chỉ có 3 lần họ thực sự bị đánh bại theo cách gần như không thể tranh cãi, đó là trước Man City ở chung kết Cúp Liên đoàn, trước Bournemouth tại Emirates hồi tháng 4 và mới nhất là thất bại 0-3 trước Brighton. Có một điểm chung đáng chú ý giữa ba đối thủ ấy: họ không ngần ngại bước lên phần sân của Arsenal và gây sức ép ngay từ quá trình triển khai bóng đầu tiên.
Đây là chi tiết quan trọng, bởi Arsenal vốn rất thoải mái khi đối thủ chọn lùi sâu. Những ngày còn thường xuyên phải đối mặt với các khối phòng ngự dày đặc, Pháo thủ từng bị chỉ trích vì không đủ sắc bén trước những hàng thủ co cụm. Song theo thời gian, Arsenal đã học cách biến chính kịch bản đó thành lợi thế của mình. Đối thủ càng lùi thấp, họ càng có nhiều bóng, nhiều thời gian kiểm soát nhịp độ và nhiều cơ hội để liên tục dồn ép.
Thậm chí, Arsenal còn muốn trận đấu diễn ra theo cách ấy. Khi đối phương dựng một hàng thủ thấp, Arteta có thể để đội bóng chiếm lĩnh không gian, kiểm soát thế trận, kéo đối thủ về gần vòng cấm và liên tục tạo ra những đợt tấn công cùng các tình huống cố định. Napoli từng chọn cách dựng cả đội trước vòng cấm tại Champions League và cuối cùng vẫn may mắn chỉ thua 0-1, sau khi Arsenal tung ra 26 cú sút.
Brighton thì làm điều ngược lại. Họ không cho Arsenal tận hưởng cảm giác kiểm soát quen thuộc, mà biến trận đấu thành một cuộc đối đầu về cường độ và khả năng xử lý bóng dưới áp lực. Nhưng liệu Brighton đã thực sự tìm ra công thức để đánh bại Arsenal?
Có lẽ đúng hơn nếu nói Brighton đã chỉ ra một vấn đề mà phần còn lại của Ngoại hạng Anh có thể khai thác. Điều đáng chú ý không nằm ở việc mọi đội bóng đều phải sao chép chính xác cách Brighton chơi, mà ở việc Arsenal rõ ràng gặp nhiều khó khăn hơn khi đối thủ không cho họ thời gian và không gian để kiểm soát giai đoạn đầu của quá trình lên bóng.
Man City đã chứng minh điều ấy theo một cách khác ở chung kết Cúp Liên đoàn mùa trước. Man xanh sử dụng cấu trúc 4-2-4 khi không có bóng, không nhất thiết phải lao vào Arsenal ở mọi thời điểm như Brighton, song các tiền đạo chủ động khóa những đường chuyền vào khu trung tuyến và để thủ thành Kepa cùng các trung vệ Arsenal có thể giữ bóng mà không tìm được những lựa chọn dễ dàng phía trước.
Vì thế, Arsenal gặp khó khăn khi muốn xuyên qua lớp phòng ngự đầu tiên. Đó là một dạng pressing khác Brighton, nhưng cùng hướng tới một mục tiêu: khiến Arsenal không thể dễ dàng đưa bóng đến nơi họ muốn.
Các con số càng củng cố cho nhận định đó. Brighton giành được 15 lần đoạt bóng ở khu vực cao trước Arsenal, gần gấp đôi bất kỳ đối thủ nào khác trong nhóm trận được xem xét. Arsenal cũng từng để đối phương giành bóng từ 7 lần trở lên ở những khu vực này trong 7 trận tại Premier League năm nay. Trong những trận đó, Pháo thủ thắng 2, hòa 1 và thua 3. Khi Arsenal để mất bóng ở khu vực nguy hiểm ấy không quá 6 lần, thành tích của họ tốt hơn rất nhiều: thắng 15, hòa 3 và chỉ thua 2.
Tất nhiên, đây không phải một phát hiện mang tính tuyệt đối. Đội bóng xử lý bóng kém trong phần sân nhà đương nhiên sẽ có nhiều nguy cơ mất điểm hơn. Nhưng nó vẫn cho thấy một mối liên hệ đáng lưu tâm: Arsenal càng "sạch sẽ" trong giai đoạn triển khai bóng đầu tiên, cơ hội giành kết quả tốt càng cao.
Một thống kê khác còn cho thấy điều tương tự. Theo định nghĩa của Opta, một "pressed sequence" là một đợt lên bóng bắt đầu ở 1/3 sân nhà, kết thúc trước vạch giữa sân và chỉ kéo dài tối đa 3 đường chuyền. Nói cách khác, càng có nhiều chuỗi như vậy trước Arsenal, họ càng gặp khó trong việc đưa bóng vượt qua áp lực.
Khi đối thủ tạo ra không quá 7 pressed sequences, Arsenal thắng 11 trận và chỉ hòa 1. Nhưng khi con số này từ 8 trở lên, họ thắng 6, hòa 3 và thua 5. Brighton cũng là đội đẩy Arsenal lùi sâu nhất theo điểm xuất phát trung bình của các đợt lên bóng sống. Con số của họ tại Amex là 49,1 mét, trong khi Man City đứng thứ 2 với 43 mét ở chung kết Cúp Liên đoàn.
Tuy nhiên, pressing luôn là một trò chơi của rủi ro và phần thưởng. Đội bóng dâng cao có thể chiếm lĩnh lãnh thổ, đoạt bóng ở vị trí nguy hiểm và tạo ra cơ hội ngay lập tức. Nhưng nếu Arsenal thoát được lớp pressing đầu tiên, đối thủ cũng có thể để lại một khoảng không khổng lồ phía sau hàng tiền vệ.
Chính vì vậy, không phải đội bóng nào cũng có đủ con người để bắt chước Brighton. Điều quan trọng hơn là Arsenal hiện không sở hữu sức mạnh tấn công đủ lớn để khiến mọi đội phải sợ hãi khi mạo hiểm dâng cao. Họ đã có Kai Havertz, Martin Odegaard và Bukayo Saka trở lại, trong khi Christos Tzolis đem lại thêm phương án bên cánh trái. Dù vậy, hệ thống tấn công hiện tại vẫn thiếu phần nào sức mạnh cơ bắp và tốc độ để lập tức trừng phạt một hàng phòng ngự đã dâng lên quá cao.
Đó là lý do sự có mặt của Noni Madueke có thể trở nên đáng chú ý hơn, dù phong độ của cầu thủ này chưa thực sự ổn định. Arsenal cũng đã chia tay Gabriel Martinelli, một trong những cầu thủ có tốc độ đủ để biến khoảng trống sau lưng hàng thủ thành vũ khí trực tiếp. Nếu đối phương không quá sợ khoảng không phía sau vạch giữa sân, họ sẽ có thêm lý do để đánh cược.
Brighton, Bournemouth và Man City đều đặt Arsenal trước một thử thách rất cụ thể song theo những cách khác nhau. Một đội đẩy cao pressing theo kiểu một kèm một với cường độ dữ dội, một đội khác khiến Arsenal khó chịu bằng khả năng gây áp lực và còn Man City lựa chọn cấu trúc phòng ngự có tính toán để khóa các đường chuyền vào giữa sân. Mẫu số chung là họ không để Arsenal được chơi một trận đấu thoải mái theo cách Arteta mong muốn.
Đó cũng là xu hướng ngày càng rõ ở Premier League. Brentford trước Chelsea và Sunderland trước Man City cuối tuần qua tiếp tục cho thấy nhiều đội bóng đang sẵn sàng đối đầu trực diện hơn với những CLB mạnh, thay vì chỉ lùi sâu bảo vệ vòng cấm. Khi các trận đấu ngày càng trở thành những cuộc đấu tay đôi, những đội như Arsenal buộc phải chính xác hơn rất nhiều trong từng đường chuyền.
Mùa trước, Arsenal trung bình chỉ hoàn thành 396,7 đường chuyền mỗi trận, mức thấp nhất của một nhà vô địch Premier League kể từ Leicester mùa 2015/16. Liverpool của Arne Slot cũng đã cho thấy dấu hiệu tương tự ở mùa giải trước. Kiểm soát trận đấu đang trở thành một nhiệm vụ khó hơn bao giờ hết.
Bởi vậy, rất có thể sẽ có những đội đến Emirates với ý định bắt chước Brighton rồi cuối cùng phải nhận 4 hoặc 5 bàn thua. Arsenal vẫn có chất lượng đủ lớn để phá vỡ một hệ thống pressing nếu họ xử lý bóng đủ tốt, đặc biệt với những lựa chọn như Bruno Guimarães, Myles Lewis-Skelly và một Odegaard hoàn toàn khỏe mạnh.
Nhưng Brighton đã đặt ra một câu hỏi mà ngày càng nhiều đội sẽ thử trả lời: Điều gì xảy ra khi Arsenal không được phép trở thành Arsenal?
Một Arsenal được thoải mái chuyền bóng, dồn ép, kiểm soát không gian và chờ đối thủ mắc sai lầm là một câu chuyện. Một Arsenal phải xử lý bóng trong thế bị truy đuổi, bị ép chơi nhanh và liên tục đối mặt với sức ép ngay từ phần sân nhà lại là một câu chuyện hoàn toàn khác.
Và đây có lẽ mới là điều Brighton thực sự để lại cho phần còn lại của Premier League.
Đăng ký nhận tin tức từ Tạp chí Bóng đá
