Dennis Bergkamp, 'Người Hà Lan không bay' & nỗi ám ảnh Aviophobia

Nỗi ám ảnh mang tên máy bay

Bergkamp sinh năm 1969 tại Amsterdam và sớm bộc lộ năng khiếu bóng đá thiên bẩm. Năm 11 tuổi, ông gia nhập lò đào tạo Ajax và nhanh chóng thăng tiến qua các cấp độ trẻ. Tài năng của Bergkamp nở rộ, nhưng chính trong giai đoạn này, một biến cố kinh hoàng đã để lại vết sẹo tinh thần không thể xóa nhòa. 

Năm 1989, thảm họa rơi máy bay của hãng Surinam Airways tại Paramaribo đã cướp đi sinh mạng của 176 người, trong đó có nhiều cầu thủ và thành viên liên quan đến Ajax. Đáng chú ý, Lloyd Doesburg, đồng đội của Bergkamp, cùng Virgall Joemankhan, người tập luyện chung ở học viện, đã thiệt mạng trong chuyến bay định mệnh đó.

Bergkamp không có mặt trên chuyến bay ấy, nhưng cú sốc tinh thần quá lớn đã gieo mầm cho nỗi ám ảnh kéo dài suốt cuộc đời ông. Dù vẫn tiếp tục di chuyển bằng đường hàng không trong những năm sau đó, Bergkamp thừa nhận ông luôn “ghét việc bay” theo cách không hề bình thường. Mỗi khi ngồi trên máy bay, Bergkamp luôn thấy cơ thể run rẩy, mồ hôi lạnh và cảm giác hoảng loạn cực độ.

Bất chấp nỗi sợ, Bergkamp vẫn vươn lên trở thành ngôi sao lớn. Ông ra mắt đội một Ajax từ năm 1986, gây ấn tượng mạnh và sớm lọt vào mắt xanh của các CLB hàng đầu châu Âu. Năm 24 tuổi, Bergkamp chuyển sang khoác áo Inter Milan. Tuy nhiên, quãng thời gian tại Italia không mang lại nhiều niềm vui, một phần vì chấn thương, phần khác vì áp lực tâm lý ngày càng lớn liên quan đến việc di chuyển bằng máy bay, đặc biệt là trên những chiếc phi cơ nhỏ thường xuyên rung lắc.

Bước ngoặt lớn nhất khiến chứng sợ máy bay của Bergkamp trở nên trầm trọng xảy ra tại World Cup 1994. Trong chuyến bay dài sang Mỹ cùng đội tuyển Hà Lan, máy bay gặp sự cố hỏng động cơ giữa chừng, gây ra khoảnh khắc hoảng loạn cho toàn đội.

Chưa dừng lại ở đó, một chuyến bay khác trong khuôn khổ giải đấu bị hoãn vì một nhà báo đùa cợt rằng có bom trong hành lý, hành động khiến người này bị bắt giam. Chuỗi sự kiện liên tiếp ấy trở thành “giọt nước tràn ly”, phá hủy hoàn toàn mối quan hệ vốn đã mong manh của Bergkamp với việc bay.

Dù vậy, Bergkamp vẫn thi đấu xuất sắc tại World Cup 1994, trở thành chân sút hàng đầu của Hà Lan. Nhưng ngay sau giải đấu, Inter Milan yêu cầu ông trở lại CLB chỉ trong vòng 10 ngày sau khi đội tuyển bị loại ở tứ kết. Kiệt quệ cả thể chất lẫn tinh thần, Bergkamp trải qua mùa giải 1994/95 đáng quên, chỉ ghi 5 bàn sau 26 trận, trước khi bị bán cho Arsenal.

Aviophobia cản bước một thiên tài

Chính tại Arsenal, Bergkamp đạt đến đỉnh cao sự nghiệp. Ông cùng Pháo thủ giành 3 chức vô địch Premier League, 4 FA Cup và lọt vào chung kết Champions League 2006, trận đấu cuối cùng của ông với tư cách cầu thủ. Bergkamp cũng trở thành “số 10” mới của đội tuyển Hà Lan, kế thừa di sản sáng tạo từ Johan Cruyff. Nếu Cruyff được mệnh danh là “Người Hà Lan bay”, thì Bergkamp lại mang biệt danh đối lập: “Người Hà Lan không bay”.

Chứng aviophobia ảnh hưởng trực tiếp đến sự nghiệp của Bergkamp. Ông chấp nhận giảm lương khi gia nhập Arsenal vì không thể góp mặt ở phần lớn các trận sân khách xa nhà. Trong mọi trường hợp có thể, Bergkamp di chuyển bằng ô tô hoặc tàu hỏa, bất kể quãng đường dài đến đâu. Đáng nhớ nhất là chuyến đi gần 1.600 km từ London tới Florence bằng xe hơi, kéo dài khoảng 20 tiếng, để kịp thi đấu tại Champions League với Fiorentina.

Năm 1996, Bergkamp lần đầu công khai nói về nỗi sợ của mình: “Tôi có vấn đề này và phải sống chung với nó. Tôi không thể bay. Tôi bị đông cứng lại, hoảng loạn. Nó bắt đầu từ ngày hôm trước, khi tôi không thể ngủ”. Ông thậm chí cân nhắc tìm đến bác sĩ tâm lý để điều trị.

Trong cuốn tự truyện xuất bản năm 2013, Bergkamp tiết lộ thêm rằng những chuyến bay ngắn, chật chội và rung lắc dữ dội khi còn chơi cho Inter Milan khiến chứng sợ của ông trở nên nghiêm trọng hơn. Nỗi ám ảnh lớn đến mức trong các trận đấu sân khách, ông thường xuyên ngước nhìn bầu trời để lo lắng về chuyến bay trở về. “Nó là địa ngục”, Bergkamp mô tả.

Không nghi ngờ gì nữa, Dennis Bergkamp có thể đã đạt tới tầm vóc vĩ đại hơn nếu không bị aviophobia cản trở. Những trận đấu Arsenal phải thi đấu thiếu vắng ông ở châu Âu là minh chứng cho giá trị không thể thay thế của một thiên tài bị trói buộc bởi nỗi sợ vô hình. Dẫu vậy, di sản mà Bergkamp để lại – sự sáng tạo, thanh lịch và trí tưởng tượng phi thường – vẫn trường tồn trong lòng người hâm mộ, như một biểu tượng của vẻ đẹp thuần khiết nhất mà bóng đá từng sản sinh.