Vì sao nghiệp cầm quân của John Terry không thể cất cánh?

Từ một HLV được đánh giá đầy tiềm năng…

John Terry từng là biểu tượng của CLB Chelsea. Đội trưởng, thủ lĩnh, huyền thoại – những danh xưng ấy gắn liền với sự nghiệp lẫy lừng của cựu trung vệ người Anh. Tuy nhiên, từ khi bước sang nghiệp cầm quân, con đường của Terry không còn trải toàn hoa hồng. Tính cách gàn dở đến mức quái đản đang trở thành rào cản lớn nhất khiến sự nghiệp HLV của ông không ngóc lên nổi.

Thực tế, sự chuẩn bị cho con đường huấn luyện của Terry đã bắt đầu từ rất sớm. Ngay từ thời còn thi đấu, ông đã lưu giữ cẩn thận các ghi chép chiến thuật, đặc biệt từ giai đoạn HLV Jose Mourinho dẫn dắt Chelsea. Những tài liệu đó được đóng thành tập, chứa đầy sơ đồ, ghi chú và phân tích. Khi làm nghề, Terry luôn mang theo sổ tay, bút chì, ghi chép tỉ mỉ. 

Với 78 lần khoác áo đội tuyển Anh và vô số danh hiệu lớn nhỏ, ông không hề tỏ ra tự mãn. Ngược lại, Terry bước vào nghề mới với tâm thế học hỏi từ đầu. Điều này cho thấy Terry rất nghiêm túc và nuôi tham vọng trở thành một HLV hàng đầu. Nhưng đến hiện tại, mọi thứ không diễn ra như dự tính. Ở tuổi 45, Terry chỉ đảm nhiệm vai trò bán thời gian tại học viện Chelsea, làm việc chính thức 2 ngày mỗi tháng. 

Không thể phủ nhận rằng, sự nổi tiếng khi còn thi đấu giúp ông được trao không ít cơ hội. Nhiều đội bóng từng tiếp cận hoặc đưa ông vào danh sách rút gọn cho vị trí HLV trưởng. Tuy nhiên, Terry lại tự đặt ra những giới hạn riêng cho bản thân. Ông không muốn bắt đầu từ các đội bóng hạng thấp, như cách một số cựu cầu thủ khác đã làm. Tham vọng của cựu trung vệ này luôn hướng đến những đội bóng lớn. Dần dần, ông trở thành kẻ “cao không tới, thấp không thông”.  

Tại Aston Villa, Terry từng được xem xét cất nhắc vào vị trí HLV trưởng. Dù cuối cùng ông Dean Smith mới là người được chọn để chèo lái đội chủ sân Villa Park, Terry vẫn được tin tưởng cho vai trò trợ lý và được đánh giá cao trong công việc hàng ngày. Ông giúp cải thiện khả năng phòng ngự cho Tyrone Mings, hỗ trợ Tammy Abraham trong kỹ năng không chiến, và tạo ảnh hưởng tích cực đến các cầu thủ trẻ… Những người từng làm việc cùng Terry thường nhắc đến sự chuyên nghiệp và tiêu chuẩn cao của ông. Nhưng điều đó, dù đáng khen, vẫn chưa đủ để biến ông thành một nhà lãnh đạo toàn diện.

… Đến sự lẹt đẹt trên băng ghế chỉ đạo

Vấn đề lớn hơn nằm ở những tranh cãi xoay quanh cách hành xử xã hội của Terry, điều đã bám suốt nhiều năm khiến ông mãi lẹt đẹt. Gần đây nhất là vụ việc liên quan đến mạng xã hội, khi Terry bấm “nút like” bày tỏ sự ủng hộ với một bài đăng mang nội dung chống Hồi giáo - đề xuất cấm Burqa (khăn trùm đầu dành cho phụ nữ Hồi giáo truyền thống) tại Anh. Hành động này nhanh chóng gây phản ứng, đặc biệt trong bối cảnh môi trường bóng đá ngày càng nhấn mạnh tính đa dạng và hòa nhập.

Điều khiến sự việc trở nên nhạy cảm hơn là Terry đang giữ một vai trò “làm thầy” tại Chelsea, khi đội bóng thủ đô London cách đây không lâu còn tổ chức riêng một bữa tiệc dành cho các cầu thủ và người hâm mộ Hồi giáo để kỷ niệm tháng Ramadan. Đây là một CLB đang xây dựng hình ảnh cởi mở, đa văn hóa. Khi một nhân vật có ảnh hưởng lớn tới học trò, đặc biệt là các cầu thủ trẻ, như ông thể hiện quan điểm gây tranh cãi, nó không chỉ là vấn đề cá nhân mà còn tác động đến cả tập thể đội bóng.

Đây không phải lần đầu Terry vướng vào những rắc rối. Vụ phân biệt chủng tộc năm 2011 nhắm vào trung vệ Anton Ferdinand - bằng cách hét vào mặt nạn nhân “đồ da đen khốn kiếp” - vẫn là vết đen lớn trong sự nghiệp của ông. Dù được tòa án tuyên trắng án (do lời nói gió bay, không bằng không chứng), Terry vẫn bị Liên đoàn bóng đá Anh (FA) kết luận có hành vi không phù hợp và phải nhận án phạt nặng. Đó được xem là cách để FA xoa dịu cộng đồng người da màu, những người sẵn sàng từ chối bắt tay với Terry sau khi ông buông những lời lẽ phân biệt chủng tộc với Ferdinand.

Những scandal như vậy tạo nên một bối cảnh khiến nhiều người nghi ngờ về sự phù hợp của Terry trong vai trò huấn luyện, đặc biệt là khi làm việc với các cầu thủ trẻ đến từ nhiều châu lục khác nhau, với nhiều màu da, sắc tộc khác nhau.

Trong bóng đá hiện đại, một HLV không chỉ cần kiến thức chiến thuật mà còn phải là người đại diện cho giá trị của CLB. Họ phải xử lý truyền thông, xây dựng môi trường tích cực và đảm bảo mọi cầu thủ đều cảm thấy được tôn trọng. Đây là những yêu cầu mà Terry chưa thực sự chứng minh được. Một số ý kiến trong nội bộ những người liên quan đến môn thể thao cho rằng, nếu ở ngành nghề khác, những hành vi phân biệt chủng tộc kiểu đó có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng hơn. 

Cuộc sống hiện tại của Terry lại khá thoải mái. Ông giàu có, có nhiều hoạt động kinh doanh và làm từ thiện. Ông thường xuyên tham gia các sự kiện lớn ở nước Anh và tận hưởng cuộc sống xa hoa. Công việc hỗ trợ huấn luyện tại Chelsea chỉ chiếm một phần nhỏ trong lịch trình hàng tuần của ông. Có lẽ vì vậy mà Terry, dù có đủ năng lực chuyên môn, nhưng lại không thể phát triển thành một HLV toàn diện bởi sự bất cần đến mức cực đoan, bất chấp.