Bóng đá Argentina lâm vào khủng hoảng chưa từng có

Vòng 9 của giải vô địch quốc gia Argentina bị hoãn từ thứ Năm đến Chủ nhật, như một hành động phản đối việc chủ tịch Claudio “Chiqui” Tapia cùng thủ quỹ Pablo Toviggino và hai quan chức khác bị truy tố vì cáo buộc gian lận thuế.

Quyết định đình công được thông qua ngày 23/2 trong cuộc họp của lãnh đạo các CLB. Thay vì cầu thủ hay người hâm mộ, chính giới lãnh đạo bóng đá đã chọn cách “đóng băng” toàn bộ hệ thống thi đấu để thể hiện sự ủng hộ với ban điều hành. Đây là bước leo thang mới nhất trong cuộc đối đầu âm ỉ giữa AFA và chính phủ của Tổng thống Javier Milei.

Những cáo buộc tài chính chồng chất

Trong nhiều tháng qua, AFA là mục tiêu của hàng loạt cuộc điều tra tư pháp liên quan đến gian lận thuế, rửa tiền và biển thủ công quỹ. Ngày 12/12, ARCA (cơ quan tương đương Bộ Tài chính Argentina) đã khởi kiện Liên đoàn, cáo buộc tổ chức này giữ lại trái phép các khoản đóng góp an sinh xã hội và thuế với tổng giá trị hơn 19 tỷ peso (khoảng 11,5 triệu euro).

Dù AFA sau đó đã thanh toán khoản nợ, họ lập luận rằng luật cho phép các hiệp hội đang gặp khó khăn tài chính được trì hoãn nghĩa vụ thuế. Tuy nhiên, công tố viên Claudio Roberto Navas Rial cho rằng lập luận này không thuyết phục, bởi số tiền gửi của AFA tại các ngân hàng Argentina hoàn toàn đủ để thực hiện nghĩa vụ tài chính đúng hạn.

Song song với đó là một vụ điều tra khác nhắm vào TourProdEnter LLC, công ty có trụ sở tại Florida (Mỹ), được thành lập năm 2021 để quản lý các hợp đồng thương mại quốc tế của AFA, bao gồm nguồn thu béo bở từ đội tuyển quốc gia. 

Theo nhật báo La Nacion, công ty này đã quản lý các hợp đồng trị giá khoảng 260 triệu USD, trong đó một phần tiền được cho là đã chuyển sang các công ty “ma” tại Mỹ. Những nghi vấn này làm dấy lên câu hỏi về tính minh bạch trong quản lý tài chính của Liên đoàn.

Xung đột thể chế với chính phủ Milei

Tuy nhiên, phía sau các cuộc điều tra không chỉ là câu chuyện pháp lý. Đây còn là cuộc đối đầu mang tính thể chế giữa AFA và chính phủ Javier Milei. Chính quyền mới muốn mở đường cho các CLB, vốn thuộc sở hữu hội viên, được chuyển đổi thành công ty cổ phần, qua đó cho phép dòng vốn nước ngoài tham gia sâu hơn vào bóng đá Argentina.

Chủ tịch AFA Chiqui Tapia, một cựu lãnh đạo công đoàn, cùng phần lớn các CLB kiên quyết phản đối. Họ cho rằng mô hình truyền thống là nền tảng bản sắc bóng đá Argentina. 

Fabian Berlanga, chủ tịch CLB Vélez Sarsfield, khẳng định sau cuộc họp quyết định đình công: “Một cuộc chiến đã được tuyên bố chống lại bóng đá. Họ muốn áp đặt mô hình công ty thể thao, nhưng các CLB đã nói rõ là không muốn”.

Về phía chính phủ, những tuyên bố ban đầu mang tính đối đầu mạnh mẽ. Patricia Bullrich, cựu Bộ trưởng An ninh trong nội các Milei, hiện là thượng nghị sĩ, đã gọi AFA là “mafia” và yêu cầu điều tra đến cùng. 

Tuy nhiên, trong những ngày gần đây, giọng điệu từ phía chính quyền đã dịu lại. Điều 19 của quy định FIFA nghiêm cấm sự can thiệp chính trị vào liên đoàn bóng đá quốc gia. Trong bối cảnh World Cup sắp diễn ra (11/6-19/7), bất kỳ nguy cơ trừng phạt nào từ FIFA cũng có thể gây tổn hại nghiêm trọng cho Argentina.

Bóng đá xen vào chính trị

Trớ trêu thay, trong khi chính phủ bị cảnh báo không nên can thiệp vào bóng đá, AFA cũng không ngần ngại bước vào địa hạt chính trị. 

Chủ nhật vừa qua, LĐBĐ Argentina bất ngờ thông báo, chỉ vài phút trước Bộ Ngoại giao Argentina, về việc Nahuel Gallo được trả tự do sau 448 ngày bị giam giữ tại Venezuela. 

Theo tuyên bố của AFA, việc phóng thích này đạt được nhờ mối quan hệ giữa họ với Liên đoàn bóng đá Venezuela. Đây là điều mà chính phủ Milei, vốn đã cắt đứt quan hệ ngoại giao với Caracas từ tháng 8/2024, không làm được.

Hành động này cho thấy AFA không chỉ là một tổ chức thể thao đơn thuần, mà còn là một thực thể có ảnh hưởng chính trị và ngoại giao đáng kể. Điều đó càng khiến cuộc xung đột với chính phủ thêm phức tạp.

Tương lai bất định

Việc toàn bộ các giải đấu đình công là tín hiệu rõ ràng về mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng. Nó phản ánh sự chia rẽ sâu sắc giữa mô hình quản trị truyền thống của bóng đá Argentina và tầm nhìn cải cách kinh tế của chính phủ Milei.

Trong ngắn hạn, người hâm mộ là những người chịu thiệt thòi khi sân cỏ im lặng. Nhưng về dài hạn, câu hỏi lớn hơn là: Ai sẽ kiểm soát tương lai của bóng đá Argentina, nhà nước hay các CLB thành viên? 

Khi pháp lý, chính trị và thể thao đan xen, cuộc chiến này có thể còn kéo dài và để lại những hệ lụy vượt xa khuôn khổ một vòng đấu bị hoãn.