Liverpool lẽ ra đã 7 lần vô địch châu Âu

Tháng 5/1965, Liverpool hành quân sang Italia đá lượt về bán kết Cúp C1 châu Âu (nay là Champions League) gặp Inter. Đó là mùa giải đầu tiên của The Reds tại đấu trường này, dưới sự dẫn dắt của HLV Bill Shankly. 

8 ngày trước đó, họ đã thắng đối thủ 3-1 ở lượt đi tại Anfield trong bầu không khí cuồng nhiệt, khi chiếc cúp FA Cup - danh hiệu đầu tiên trong lịch sử CLB vừa đem về cách đó một tuần - được diễu hành quanh sân trước trận đấu.

Dù vậy, mọi thứ ở trận lượt về thì hoàn toàn khác. Rất khác.

Trong lần đầu tiên nếm trải đầy đủ những chiêu gây áp lực đặc trưng của các chuyến làm khách tại châu Âu, các cầu thủ và fan Liverpool bị báo chí Italia cũng như người hâm mộ chủ nhà "demon hóa". Tại sân bay, họ bị chào đón bằng những tiếng hô "những kẻ sát nhân" cùng các tấm biểu ngữ như "Liverpool - bọn man rợ hoang dã" hay "Liverpool dùng doping".

Cáo buộc sau cùng ám chỉ những bài báo Italia cho rằng, đoàn quân của Shankly đã dùng thuốc kích thích để áp đảo Inter tại Anfield trong trận lượt đi.

"Tôi không bận tâm họ nói hay làm gì", vị thuyền trưởng của Liverpool khi đó đáp lại. "Chúng tôi đến đây để đá một trận bóng đá, và đó là điều chúng tôi sẽ làm".

Trước gần 76.601 khán giả tại San Siro, Liverpool bước ra sân lúc 9h15 tối trong một bức tường âm thanh khủng khiếp. Và chỉ đến 9h30, họ đã bị kéo về thế cân bằng tổng tỷ số, khi Inter ghi hai bàn chỉ trong vòng chưa đầy một phút. Cả hai đều đầy rẫy tranh cãi.

Bàn đầu tiên, phút thứ 9, Ron Yeats bị thổi phạt vì một tình huống rất đáng ngờ, và cú sút trực tiếp từ rìa vòng cấm của Mario Corso được công nhận, bất chấp việc Liverpool khẳng định trọng tài người Tây Ban Nha, Jose Maria Ortiz de Mendibil, đã ra hiệu đó là một quả phạt gián tiếp.

Chưa dừng lại ở đó. Chỉ khoảng 60 giây sau, Joaquin Peiro lao vào thủ thành Tommy Lawrence khi ông đang tung bóng lên chuẩn bị phá, rồi nhẹ nhàng đệm bóng vào lưới trống.

"Ở châu Âu, đặc biệt là tại Italia, các trọng tài thường bảo vệ thủ môn", Shankly nói sau trận. "Nhưng vị trọng tài người Tây Ban Nha này thì không. Ông ta để Peiro đá từ phía sau, rồi sút bóng vào lưới khi Lawrence còn đang loạng choạng".

Luật bàn thắng sân khách khi đó chưa tồn tại (chỉ được áp dụng từ mùa kế tiếp), và Liverpool lần đầu tiên bị dẫn tổng tỷ số ở phút hơn 60, khi Giacinto Facchetti từ hàng thủ băng lên sút tung lưới.

Tuy nhiên, Liverpool hoàn toàn có thể gỡ hòa. "Tôi chỉ nhớ mình băng xuống và đưa bóng vào lưới", Ian St John kể lại. "Tôi không hiểu lỗi vi phạm ở đâu".

Bàn thắng ấy bị từ chối, được cho là vì việt vị, và Liverpool bị loại tại bán kết Cúp C1 với tổng tỷ số 3-4 chung cuộc.

Mọi chuyện có thể được giải thích như một trận đấu mà trọng tài bắt tệ và đội bóng phải chịu những bất lợi không may. Nhưng bối cảnh mới là điều quan trọng.

Italo Allodi, khi đó là thư ký của Inter, từng nhiều lần bị cáo buộc liên quan đến các vụ dàn xếp tỷ số trong suốt sự nghiệp, bao gồm cả một trận bán kết Cúp C1 khác, lần này là với Derby County khi ông làm việc tại Juventus năm 1973 nhưng chưa bao giờ bị kết tội.

Thất bại của Liverpool nằm giữa chuỗi ba lần liên tiếp Inter vào bán kết Cúp C1, và cả ba lần đều bao phủ bởi tranh cãi. Nhân vật then chốt là "tay môi giới" người Hungary, Dezso Solti, người làm việc chặt chẽ với Allodi.

Năm 1964, Dortmund bị đuổi một cầu thủ trong khi một cầu thủ Inter thoát án dù đã đá thẳng vào bụng đối phương. Năm 1966, trọng tài Gyorgy Vadas nói rằng ông đã từ chối một đề nghị từ Solti. Khi ấy, Inter bị Real Madrid loại.

Dàn xếp tỷ số không phải điều gì mới mẻ. Thực tế, chính Liverpool từng bị kết tội năm 1915 khi đồng ý thua trước MU để tránh xuống hạng.

Song hiện tượng đó dường như phổ biến hơn nhiều ở Italia - điều sau này được phơi bày qua vụ Calciopoli giữa những năm 2000, nơi Juventus hưởng lợi - so với nhiều quốc gia khác. Đó là một "văn hóa" cho phép nó tồn tại, và Inter của thập niên 1960 có đủ những mối quan hệ phù hợp.

"Những gì xảy ra ở trận lượt về bán kết Cúp C1 tại San Siro khiến tôi cảm thấy bị cướp mất công bằng", cố trung vệ Tommy Smith viết trên chuyên mục Echo năm 2007.

"Người Italia không thắng trận đó, trọng tài đã thắng nó cho họ, và điều ngạc nhiên duy nhất là họ không khiêng ông ta trên vai sau trận".

Liverpool đã rút ra bài học từ đêm định mệnh ấy, dù phải chờ đến năm 1977 mới lần đầu vô địch châu Âu. Inter Milan sau đó đánh bại Benfica 1-0 trong trận chung kết diễn ra ngay tại San Siro để giành Cúp C1 thứ hai liên tiếp, nhưng kể từ đó chỉ thêm một lần nữa lên ngôi (2009/10).

Ortiz de Mendibil, qua đời năm 2015 ở tuổi 89, chưa bao giờ thừa nhận bất kỳ hành vi sai trái nào và vẫn tiếp tục cầm còi tại các giải đấu châu Âu thêm gần một thập kỷ nữa.

Có lẽ Liverpool sẽ không bao giờ biết chắc liệu đêm ấy có điều gì thực sự khuất tất hay không. Nhưng hơn 6 thập kỷ trôi qua, cảm giác về việc mọi thứ "không ổn" vẫn còn nguyên vẹn.