Vincent Kompany, HLV trưởng của Bayern Munich, vừa được hỏi về chuỗi sự kiện dẫn đến việc Vinicius Junior cáo buộc bị lăng mạ phân biệt chủng tộc trong trận play-off Champions League của Real Madrid với Benfica, và màn kịch phụ của Jose Mourinho – người đã thể hiện khía cạnh kích động tồi tệ nhất của mình khi dán nhãn tiền đạo này là kẻ gây rối và chuyên gia phàn nàn.
Những gì Kompany nói sau đó, mạch lạc và không bị ngắt quãng, là một lời nhắc nhở rằng ít nhất vẫn còn những người ở vị trí cao sẵn sàng đứng lên bảo vệ cái đúng trước cái sai, và trong trường hợp này, không bị khuất phục trước sự im lặng chỉ vì danh tiếng của Mourinho như một trong những bậc thầy trong nghề.
Một số HLV có lẽ đã không muốn vướng vào rắc rối khi công khai thách thức Mourinho. Một số có thể coi việc chiến đấu cho cuộc chiến của người khác là không đáng. May mắn thay, Kompany nằm trong số những người hiểu rằng đây thực tế phải là cuộc chiến của tất cả mọi người.
Trong suốt bài phát biểu, Kompany đã vạch trần sự đạo đức giả của Mourinho mà không bao giờ cần phải gọi ông ta là kẻ đạo đức giả. Đó chính là vẻ đẹp của bài độc thoại dài, đầy nhiệt huyết và gãy gọn này. Kompany không bao giờ cần dùng đến việc thóa mạ, mỉa mai hay xúc phạm, thậm chí đôi khi còn nói một cách đầy thiện chí về việc có biết bao học trò cũ của Mourinho vẫn luôn tôn sùng ông.
Nhưng thật ấn tượng khi thấy một người có tài hùng biện như Kompany tháo dỡ những cáo buộc của Mourinho, đồng thời đưa ra quan điểm rộng hơn rằng trong bóng đá, hay xã hội nói chung, không bao giờ người tố giác, nạn nhân hay người bị lăng mạ lại phải chịu trách nhiệm khi hành vi phân biệt chủng tộc được báo cáo.
"Đó là một chủ đề khó... trong thời đại này, có vẻ như những chủ đề này còn khó thảo luận hơn cả trong quá khứ", Kompany bắt đầu. "Thật khó để tôi nói về điều này vì thành thật mà nói, theo nhiều cách, tôi thực sự không thấy mình phù hợp với những gì đang diễn ra trên thế giới ngày nay. Cá nhân tôi không thấy vị trí của mình trong rất nhiều thứ đang xảy ra, thực sự là vậy".
Dù khó khăn hay không, cựu đội trưởng Man City vẫn đối mặt với nó. Kompany giải thích rằng mình đã xem trận đấu và thấy sự cố khi cầu thủ chạy cánh người Argentina của Benfica, Gianluca Prestianni, kéo áo che miệng để che giấu bất cứ điều gì anh ta đang nói sau bàn thắng ở phút 50 của Vinicius. Prestianni phủ nhận cáo buộc rằng anh ta đã gọi cầu thủ người Brazil là "đồ con khỉ" năm lần.
Nhưng đó, Kompany nói, chỉ là một phần lý do khiến ông quyết định lên tiếng. Kompany cũng muốn nói về Mourinho và cụ thể là hai điểm mà HLV Benfica nêu ra trực tiếp sau trận đấu. Một là, phân biệt chủng tộc không thể xảy ra trong SVĐ nơi Eusebio – tiền đạo da màu huyền thoại của Bồ Đào Nha những năm 60 và 70 – từng là người hùng. Và thứ hai, Vinicius đã kích động người hâm mộ và cầu thủ Benfica bằng màn nhảy múa ăn mừng bàn thắng bên cột cờ góc.
"Phản ứng của cậu ấy không thể là giả tạo", Kompany nói về Vinicius. "Bạn có thể thấy rõ - đó là một phản ứng đầy cảm xúc. Tôi không thấy bất kỳ lợi ích nào cho cậu ấy khi đi gặp trọng tài và tự chuốc lấy tất cả sự khổ sở này lên vai mình. Tuyệt đối không có lý do gì để Vinicius Jr làm điều này. Cậu ấy làm vậy vì trong tâm trí mình, đó là điều đúng đắn phải làm".
"Tiếp theo là Kylian Mbappe, người thường giữ thái độ rất ngoại giao. Mbappe rất rõ ràng về những gì anh ấy đã nghe và thấy. Anh ấy thậm chí còn nói rõ ràng hơn sau trận đấu".
"Sau đó, tất nhiên, có một cầu thủ đang che giấu những gì mình nói dưới lớp áo. Bạn có một cầu thủ đang phàn nàn, một cầu thủ nói mình không làm điều đó, và trừ khi chính cầu thủ đó (Prestianni) đứng ra thừa nhận, thì đây là một trường hợp khó khăn".
"Ở phía sau, bạn có thể thấy mọi người (trên khán đài) đang làm biểu tượng con khỉ. Nó đang xảy ra, bạn có thể thấy trong video. Vì vậy, một bên là cuộc cãi vã giữa các cầu thủ, và mặt khác là những gì đang diễn ra trong SVĐ. Thậm chí tệ hơn là những gì xảy ra sau trận đấu".
"Sau trận đấu, bạn thấy người lãnh đạo của một tổ chức, Jose Mourinho, tấn công vào nhân cách của Vinicius Jr bằng cách lôi kiểu ăn mừng của cậu ấy ra để hạ thấp giá trị những gì Vinicius đang làm (việc khiếu nại với trọng tài). Đối với tôi, xét về tư cách lãnh đạo, đó là một sai lầm lớn và là điều chúng ta không nên chấp nhận".
"Trên hết, ông ấy nhắc đến cái tên Eusebio để nói rằng Benfica không thể phân biệt chủng tộc vì cầu thủ vĩ đại nhất lịch sử Benfica là Eusebio".
"Ông có biết những cầu thủ da đen đã phải trải qua những gì trong những năm 1960 không? Ông (Mourinho) có ở đó để đi cùng Eusebio đến mọi trận sân khách không?".
"Cha tôi cũng là một người da đen từ những năm 1960 và vào thời điểm đó, lựa chọn duy nhất họ có là im lặng, không nói gì, đứng trên tất cả, phải giỏi gấp 10 lần để nhận được một chút công nhận. Đó có lẽ là cuộc đời của Eusebio, và ngày nay thật sai lầm khi dùng tên tuổi ông ấy để biện minh cho trường hợp của Vinicius Jr – người gần nhất cũng ở trong hoàn cảnh mà cậu ấy có thể lên tiếng về điều đó".
"Có rất nhiều cầu thủ ở các giải đấu khác nhau tại châu Âu không có tiếng nói. Có những cầu thủ ở Hungary, Bulgaria hay Serbia - nếu có chuyện gì xảy ra với họ và họ là người da đen, họ hoàn toàn không có cơ hội nhận được bất kỳ sự hỗ trợ nào. Vinicius Jr ít nhất đang ở trong vị thế có thể tận dụng thời điểm này để phản kháng".
Kompany đã bắt đầu bài độc thoại này bằng cách giải thích rằng ông muốn trả lời bằng tiếng Anh vì mặc dù biết nhiều thứ tiếng, nhưng đây là ngôn ngữ mà cựu tuyển thủ Bỉ – con trai của một chính trị gia người Congo (người đã trở thành thị trưởng da đen đầu tiên của Bỉ vào năm 2018) – cảm thấy tự tin nhất để diễn đạt chi tiết".
"Giấc mơ của tôi, nếu đúng là cầu thủ của Benfica đã nói điều gì đó tồi tệ như vậy, là tôi muốn thấy một tình huống mà vẫn còn cơ hội để ai đó xin lỗi. 'Tôi xin lỗi, tôi đã mắc sai lầm'. Điều này cũng nên có tác động đến hình phạt".
"Hình phạt nên là A hoặc B, nhưng nếu bạn thừa nhận sai lầm, nên có cơ hội để nói rằng: 'Này, không ai hoàn hảo cả'. Nhưng chúng ta đang tước đi tất cả những lựa chọn này vì chúng ta đang tạo ra sự phân cực trái hoặc phải, đen và trắng, và bạn phải đứng về phe này hoặc phe kia".
"Thực tế, điều duy nhất bạn không thể làm là trừng phạt ai đó một cách bất công. Và điều duy nhất bạn không thể làm là gạt bỏ một con người và tấn công vào nhân cách của họ khi họ đang phàn nàn về điều gì đó mà họ đã trải qua và chắc chắn là rất đau đớn đối với họ".
Tại đây, Kompany đã nhắc lại một số khoảnh khắc trong sự nghiệp của Mourinho khiến vị HLV từng hai lần vô địch Champions League này phải đối mặt với cáo buộc tiêu chuẩn kép. Ông hỏi: Còn màn ăn mừng trượt cỏ tại Old Trafford vào đêm năm 2004 khi Porto loại MU khỏi Champions League thì sao?
"Hay trận bán kết năm 2010, Inter Milan đối đầu Barcelona, khi ông ấy chạy đến trước mặt các CĐV Barcelona và ăn mừng. Hoặc khi ông ấy dẫn dắt AS Roma đấu với Sevilla (chung kết Europa League 2023) và tranh cãi với các trọng tài, đến mức các trọng tài phải được bảo vệ để rời khỏi đất nước".
"Trong những khoảnh khắc đó, nếu ai đó phân biệt chủng tộc với Mourinho, tôi hy vọng rằng tất cả chúng ta sẽ nói: 'Dừng lại, màn ăn mừng của ông ấy không quan trọng - hãy lắng nghe những gì ông ấy nói và hãy bảo vệ những giá trị cốt lõi, đơn giản nhất'".
Từ phía Mourinho, không có dấu hiệu nào cho thấy ông hối hận về lựa chọn từ ngữ của mình, khi vừa dạy bảo Vinicius Jr trên sân, vừa công khai gắn mác anh là người tự tạo ra vấn đề cho chính mình.
"Tôi đã nói với cậu ấy rằng khi ghi một bàn thắng như vậy, cậu chỉ cần ăn mừng và đi về", Mourinho phàn nàn. "Khi cậu ấy tranh cãi về phân biệt chủng tộc, tôi đã nói với cậu ấy rằng nhân vật vĩ đại nhất lịch sử CLB này là người da đen. CLB này, điều cuối cùng có thể xảy ra là phân biệt chủng tộc. Nếu trong đầu cậu ấy có gì đó về phân biệt chủng tộc - thì đây là Benfica. Có điều gì đó sai trái vì nó xảy ra ở mọi SVĐ. Mọi SVĐ mà Vinicius Jr thi đấu, đều có chuyện xảy ra. Luôn luôn là thế".
Mới đây, Mourinho đã trả lời phỏng vấn kéo dài bốn phút cho đội ngũ truyền thông nội bộ của Benfica trước trận đấu với AVS. Ông không trực tiếp đề cập đến sự cố với Vinicius Jr hay nói về những bình luận sau đó. Không có lời xin lỗi nào cho những gì ông đã nói.
"Cho đến phút thứ 50, đó là một trận đấu tuyệt vời với cường độ cao nhất, từ góc độ thể lực, chiến thuật và sự tập trung cần thiết để chơi một trận đấu ở cấp độ đó", ông nói. "Nhưng sau đó, chúng ta không thể không thừa nhận rằng sau phút 51, cho đến tận bây giờ - và nó sẽ không kết thúc bằng cuộc trò chuyện này - thật không dễ dàng để quản lý cảm xúc của chúng tôi về những gì đã xảy ra và những gì đang tiếp tục diễn ra".
Phản ứng của Kompany đến từ tư cách một người da đen đã từng trải qua sự phân biệt chủng tộc trong sự nghiệp bóng đá của mình, với cả tư cách cầu thủ lẫn HLV, mà không có bất kỳ hành động nào được thực hiện. Ông cũng nhắc lại những sự cố đó để giải thích nó gây khó chịu như thế nào. Nhưng trên hết, ông đang nói với tư cách một người quan tâm sâu sắc đến con người và bóng đá nói chung.
"Nó đã xảy ra với Samuel Eto’o. Nó đã xảy ra với Mario Balotelli, rất nhiều lần", Kompany chỉ ra. "Vậy thì, đó cũng là do màn ăn mừng của họ sao?"
Trải nghiệm của riêng Kompany bao gồm một trận đấu tại Champions League cho Anderlecht vào năm 2005 khi ông và tuyển thủ Bờ Biển Ngà, Cheick Tiote bị một nhóm CĐV Real Betis nhắm tới bên trong SVĐ Estadio Benito Villamarin. Khi đó họ mới 19 tuổi.
"Chúng tôi đến trận đấu đó và thấy các CĐV Betis trên hàng rào hát về Ku Klux Klan, làm tiếng khỉ và bắt chước khỉ", Kompany kể. "Chúng tôi đã chơi trận đấu đó, và tôi rất hạnh phúc khi ghi được một bàn thắng (Anderlecht thắng 1-0) vì điều này. Vậy thì, lúc đó là do màn ăn mừng của tôi sao? Tôi đã làm gì cơ chứ?"
Kompany nói thêm, đó cũng là "một trong những khoảnh khắc đẹp nhất trong sự nghiệp của tôi, vì các CĐV Betis quanh SVĐ bắt đầu la ó những kẻ cực đoan (ultras) đó. Vì vậy, bạn thấy một cuộc chiến ngay trong SVĐ giữa những người hâm mộ không hài lòng với việc các ultras làm những điều đó. Và tôi thấy điều này thật đẹp vì bạn biết thế giới không hoàn hảo, nhưng ít nhất bạn có những người cùng CLB đấu tranh vì họ không chấp nhận điều này".
"Nhưng rồi hãy tua nhanh đến khi tôi là HLV (tại Anderlecht) và tôi đến Club Brugge (năm 2021)", Kompany tiếp tục. "Tôi đã chơi cho ĐTQG, tôi là đội trưởng ĐTQG. Vậy mà tôi và các cộng sự của mình vẫn bị gọi là 'lũ khỉ nâu' và những từ ngữ tương tự. Sau khi tôi phàn nàn, tôi thấy tất cả các chiêu trò chính trị để dập tắt câu chuyện - không có hậu quả nào, không có gì cả. Và tôi là người có tiếng nói. Bạn nghĩ chuyện gì sẽ xảy ra với những người không có tiếng nói?".
Vào thời điểm đó, HLV của Brugge là Philippe Clement đã thay mặt CLB xin lỗi Kompany: "Club Brugge và cá nhân tôi sẽ luôn lên án hành vi của những cá nhân đó".
Mười phút sau bài phát biểu đanh thép của mình, điểm mấu chốt mà Kompany cố gắng truyền đạt là ông hiểu từ kinh nghiệm cá nhân cảm giác khi ở trong hoàn cảnh của Vinicius Jr. Và Mourinho đã khiến việc một người ở vị trí đó được lắng nghe trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.
"Những gì bạn thấy, và những gì bạn cảm nhận khi lớn lên với những vấn đề này, là nó chuyển hóa thành sự thiếu hụt cơ hội. Bạn bị đẩy ra xa hơn. Bạn bị dán nhãn ngày càng nhiều".
"Thực tế, những gì cần làm để xích lại gần nhau hơn đòi hỏi rất nhiều thời gian và nỗ lực. Nhưng những gì đang xảy ra thì ngược lại: bạn bị xếp vào nhóm này, những người khác bị xếp vào nhóm kia, và khoảng cách giữa các bạn ngày càng lớn".
"Suy nghĩ của tôi về điều này - và tôi sẽ kết thúc ở đây, vì các bạn đã gợi mở điều gì đó trong tôi - là cuối cùng, tôi không bảo các bạn hãy đi về bên trái và tiêu diệt, hay đi về bên phải và tiêu diệt".
"Tôi đã gặp 100 người từng làm việc với Jose Mourinho. Tôi chưa bao giờ nghe bất kỳ ai nói điều gì xấu về Jose. Tất cả các cầu thủ từng chơi dưới quyền ông ấy đều yêu quý ông ấy".
"Tôi hiểu con người của ông ấy, và tôi hiểu ông ấy đang chiến đấu vì đội bóng của mình. Ông ấy đang chiến đấu vì CLB của mình, và ông ấy đã đưa ra quyết định đó. Bạn không thể là một người xấu mà lại có tất cả các cầu thủ cũ nói tốt về mình như vậy. Tôi biết ông ấy là một người tốt; tôi không cần phán xét ông ấy với tư cách một con người".
"Nhưng tôi biết những gì tôi đã nghe (từ ông ấy). Tôi hiểu những gì ông ấy đã làm, nhưng ông ấy đã mắc sai lầm và đó là điều hy vọng trong tương lai sẽ không lặp lại, để chúng ta có thể tiến về phía trước và trưởng thành, và hy vọng nhìn vào những điều chúng ta có thể làm cùng nhau, thay vì những thứ liên tục chia rẽ chúng ta. Cảm ơn".
Khi Kompany đứng dậy khỏi ghế, người ta tự hỏi liệu Mourinho có trân trọng việc một thành viên trẻ hơn trong nghề lên lớp mình như vậy hay không. Hiểu tính ông ta, chắc chắn là không. Và Mourinho, với bản tính của mình, có lẽ sẽ có màn "trả đũa" nào đó dành cho Kompany trong tương lai. Những lời lẽ được chuẩn bị kỹ lưỡng, những ám chỉ đầy ẩn ý rằng hồ sơ huấn luyện của Kompany chẳng đáng một xu so với những thành tựu của ông.
Đăng ký nhận tin tức từ Tạp chí Bóng đá
