Michael Carrick vừa được MU tạm thời giữ lại sau khi ban lãnh đạo cân nhắc thực hiện cuộc thay tướng thứ tư trong vòng 4 năm, bất chấp thất bại 0-3 trước Bournemouth.
Carrick là HLV chính thức thứ 8 của MU kể từ khi Sir Alex Ferguson nghỉ hưu năm 2013. Nhà cầm quân người Anh phải đối mặt với sự chỉ trích dữ dội khi đội bóng tiếp tục khởi đầu mùa giải tệ hại bằng trận thua 0-3 ngay tại Old Trafford.
Nhưng sẽ ra sao nếu MU không phải một đội bóng lớn đang chơi dưới sức, mà thực chất chỉ là một tập thể thuộc nhóm giữa bảng xếp hạng, được những kết quả thi đấu trong kỷ nguyên hậu Ferguson khiến người ta đánh giá cao hơn năng lực thực tế?
Và nếu đúng như vậy, liệu các HLV có thực sự là những người phải chịu trách nhiệm chính cho sự sa sút của đội bóng?
Các HLV MU đã làm tốt hơn những gì được kỳ vọng
Trong suốt một thập kỷ qua, các HLV MU liên tục phải trả giá cho những khó khăn của CLB. Tuy nhiên, nghiên cứu của Sky Sports trong chuyên mục "Between the Lines" cho thấy phần lớn những nhà cầm quân tại Old Trafford đã giành được số điểm cao hơn mức dự kiến tại Premier League, xét theo chất lượng màn trình diễn của đội bóng.
MU đã giành tổng cộng 669 điểm tại Premier League trong giai đoạn được thống kê, đứng thứ 5 trong số các CLB ở giải đấu. Nhưng theo mô hình điểm số kỳ vọng của Sky Sports, đội bóng này đáng lẽ chỉ có 613 điểm. Điều đó đồng nghĩa MU đã giành nhiều hơn 56 điểm so với những gì chất lượng thi đấu cho thấy họ có thể đạt được.
Mô hình điểm số kỳ vọng của Sky Sports dựa trên bàn thắng kỳ vọng (xG) và bàn thua kỳ vọng (xGA) của mỗi đội trong từng trận để xác định kết quả có khả năng xảy ra nhất.
Theo cách tính này, một đội được trao 3 điểm nếu chỉ số xG cao hơn đối thủ ít nhất 0,5; được 1 điểm nếu chênh lệch xG nằm trong khoảng từ -0,5 đến 0,5; và không có điểm nếu chỉ số xG thấp hơn đối thủ từ 0,5 trở lên.
Chẳng hạn, MU từng đánh bại Chelsea với tỷ số 1-0 tại Stamford Bridge hôm 18/4 mùa trước. Tuy nhiên, xét về chất lượng cơ hội, Chelsea vượt trội với xG đạt 1,57, trong khi MU chỉ đạt 0,29. Theo mô hình của Sky Sports, thất bại mới là kết quả được dự đoán cho đội khách ở trận đấu đó.
Kể từ năm 2016, chỉ Everton có mức điểm thực tế vượt điểm kỳ vọng nhiều hơn MU tại Premier League.
Việc giành kết quả tốt hơn những gì chất lượng cơ hội tạo ra có thể xuất phát từ nhiều yếu tố, chẳng hạn khả năng dứt điểm hiệu quả, phong độ xuất sắc của thủ môn, sự phung phí cơ hội từ đối thủ hoặc đơn giản là may mắn. Tuy nhiên, đây đã trở thành một đặc điểm xuyên suốt thập kỷ vừa qua của MU, đồng thời đặt ra câu hỏi về năng lực thực sự của đội bóng.
Nếu tính theo số điểm trung bình mỗi trận, Carrick là HLV có thành tích vượt kỳ vọng lớn nhất trong nhóm những nhà cầm quân gần đây của MU. Ông giành trung bình 1,85 điểm mỗi trận, trong khi mức điểm kỳ vọng chỉ là 1,37.
Dù vậy, Carrick đã không đáp ứng được kỳ vọng trong mùa giải hiện tại, khi MU giành ít hơn 3 điểm so với mức dự kiến. Trái lại, mùa trước, ông giúp đội bóng cán đích ở vị trí thứ ba với 71 điểm, trong khi mô hình của Sky Sports chỉ dự đoán MU đạt 61 điểm. Nếu căn cứ vào bảng xếp hạng kỳ vọng, đội chủ sân Old Trafford đáng lẽ phải kết thúc mùa giải thấp hơn 2 bậc.
Erik ten Hag, Ralf Rangnick, Jose Mourinho và Ole Gunnar Solskjaer cũng đều giành số điểm thực tế cao hơn mức kỳ vọng trong thời gian dẫn dắt MU. Ruben Amorim là trường hợp duy nhất kể từ năm 2016 không đạt thành tích tương tự.
Những gì Carrick làm được mùa trước đã nâng kỳ vọng của người hâm mộ. Nếu ông có thể đưa MU từ vị trí thứ 7 lên thứ 3 chỉ trong vài tháng, đội bóng sẽ tiến xa đến đâu nếu ông có cả một mùa giải để xây dựng?
Tuy nhiên, những kết quả tích cực ấy phần nào che lấp chất lượng màn trình diễn thực tế. Và đây không phải lần đầu tiên điều đó xảy ra tại Old Trafford.
Mùa trước là mùa giải thứ 8 trong tổng số 10 mùa gần nhất mà MU kết thúc ở vị trí cao hơn mức dự kiến, căn cứ vào chất lượng thi đấu. Người hâm mộ muốn đội bóng trở lại thời kỳ hoàng kim, nhưng những con số nền tảng lại cho thấy một tập thể có trình độ tương đương nhóm giữa bảng xếp hạng.
Trong giai đoạn từ mùa 2021/22 đến 2025/26, vị trí trung bình theo mô hình kỳ vọng của MU là thứ 9. Đáng chú ý, ở mùa giải 2023/24, khi kết thúc Premier League ở vị trí thứ tám dưới thời Ten Hag, đội bóng trên thực tế chỉ có chất lượng thi đấu tương ứng với vị trí thứ 14.
Nói cách khác, MU đã nhiều lần đạt được kết quả tốt hơn màn trình diễn của mình. Nhưng việc liên tục vượt kỳ vọng không đồng nghĩa đội bóng sở hữu nền tảng đủ vững chắc để cạnh tranh ở đẳng cấp cao nhất.
Chính sách chuyển nhượng mới là vấn đề lớn hơn
Chất lượng thi đấu thiếu ổn định của MU đặt ra câu hỏi về năng lực thực sự của đội hình. Điều đáng nói là đội bóng đã chi tiêu rất mạnh trên thị trường chuyển nhượng, với mức chi ròng lên tới 1,4 tỷ bảng kể từ năm 2016, cao hơn 40% so với bất kỳ CLB nào khác tại Premier League.
Thế nhưng, khoản đầu tư khổng lồ ấy không mang lại sự cải thiện tương xứng. Trong 8 trên 10 mùa giải gần nhất, thứ hạng của MU về mức chi ròng trên thị trường chuyển nhượng còn cao hơn thứ hạng của họ về điểm số kỳ vọng. Đáng chú ý hơn, không có mùa giải nào trong giai đoạn này mà thứ hạng điểm số kỳ vọng của MU tốt hơn thứ hạng chi tiêu ròng.
Những con số đó phơi bày vấn đề trong công tác tuyển mộ cầu thủ của MU suốt một thập kỷ qua. Tất nhiên, các HLV không thể hoàn toàn đứng ngoài trách nhiệm. Tuy nhiên, những khó khăn của đội bóng rõ ràng không chỉ xuất phát từ những người trực tiếp chỉ đạo trên băng ghế huấn luyện.
“Lý do những cầu thủ đó có mặt trong phòng thay đồ là bởi có người đã đề xuất đưa họ về”, cựu danh thủ Gary Neville nhận định trên podcast của mình sau thất bại trước Bournemouth.
“Michael Carrick không phải người lựa chọn tất cả những cầu thủ xuất hiện trên sân. Đó không phải công việc của ông ấy. Vậy ai là người đứng đầu bộ phận tuyển mộ? Ai là giám đốc thể thao? Đó mới là những người mà mọi sự chú ý cần hướng đến vào lúc này”.
Hiện tại, Christopher Vivell đảm nhiệm vai trò phụ trách tuyển mộ, còn Jason Wilcox là giám đốc bóng đá của MU. Wilcox từng trở thành tâm điểm chỉ trích công khai từ trung vệ Lisandro Martinez sau thất bại gần đây của đội bóng trước Atletico Madrid tại Champions League.
Kể từ khi Wilcox gia nhập MU vào tháng 4/2024, ban đầu với tư cách giám đốc kỹ thuật, số thương vụ thành công trên thị trường chuyển nhượng vẫn khá ít ỏi. Manuel Ugarte, Matthijs De Ligt, Leny Yoro, Joshua Zirkzee và Benjamin Sesko đều chưa chứng minh được rằng họ xứng đáng với mức phí mà CLB đã bỏ ra.
Vấn đề của MU cũng không chỉ bắt đầu từ thời điểm Wilcox và Vivell được bổ nhiệm. Trước đó, đội bóng đã chi những khoản tiền lớn để đưa về Rasmus Hojlund, Antony, Jadon Sancho, Raphael Varane và Romelu Lukaku. Những thương vụ này góp phần tạo nên một danh sách đầu tư tốn kém nhưng không đem lại hiệu quả tương xứng.
Hệ quả tích lũy qua nhiều năm là MU sở hữu một đội hình có chi phí xây dựng cao hơn đáng kể so với giá trị hiện tại. Theo dữ liệu về phí chuyển nhượng và định giá cầu thủ của Transfermarkt, trong số các CLB Premier League, chỉ Tottenham có mức chênh lệch âm giữa chi phí xây dựng đội hình và giá trị hiện tại lớn hơn MU, nếu xét theo tỷ lệ phần trăm.
Trong khi phần lớn các đội bóng tạo ra giá trị từ những khoản đầu tư trên thị trường chuyển nhượng, MU lại nằm trong nhóm chỉ có 6 CLB đi theo chiều hướng ngược lại.
Đây là vấn đề vượt xa một vài quyết định chiến thuật hay phong độ nhất thời của HLV. Khi đội bóng liên tục chi những khoản tiền khổng lồ nhưng không xây dựng được đội hình đủ chất lượng và cân bằng, bất kỳ nhà cầm quân nào cũng sẽ phải đối mặt với những giới hạn tương tự.
Carrick vẫn phải chịu trách nhiệm cho kết quả thi đấu của MU. Những thất bại liên tiếp, màn trình diễn thiếu thuyết phục và vị trí thấp trên bảng xếp hạng không thể được giải thích hoàn toàn bằng chính sách chuyển nhượng. Tuy nhiên, nếu chỉ thay HLV mà không giải quyết những bất cập trong khâu tuyển mộ, đội bóng có nguy cơ tiếp tục lặp lại vòng luẩn quẩn quen thuộc.
Chừng nào MU chưa khắc phục được những vấn đề trong công tác tuyển dụng cầu thủ, khiến đội hình thiếu chất lượng để cạnh tranh ở cấp độ mà CLB mong muốn, những HLV tại Old Trafford vẫn sẽ phải gánh chịu hậu quả.
Đăng ký nhận tin tức từ Tạp chí Bóng đá
