Câu hỏi lớn đặt ra sau khi ĐT Morocco làm nên lịch sử cách đây 4 năm là liệu có đội nào của Lục địa Đen có thể tiến xa hơn nữa hay không. Viễn cảnh một đội bóng châu Phi trở thành nhà vô địch thế giới dường như sắp trở thành hiện thực đã xuất hiện từ rất lâu.
Đó là khi Những chú sư tử bất khuất Cameroon đánh bại nhà ĐKVĐ Argentina của Diego Maradona, trong trận mở màn của World Cup 1990 và bắt đầu một hành trình kỳ diệu kết thúc bằng thất bại 2-3 trước ĐT Anh ở tứ kết. Nhưng khái niệm “sắp” đã trở thành khái niệm “suýt”.
Bởi vì, trong 8 kỳ World Cup tiếp theo, các đội bóng châu Phi đã hứa hẹn rất nhiều nhưng lại không thực hiện được. Vua bóng đá Pele, huyền thoại vĩ đại nhất mọi thời đại của môn thể thao này, đã dự đoán: “Một quốc gia châu Phi sẽ vô địch World Cup trước năm 2000”. Giờ đã là năm 2026.
Việc chúng ta vẫn đang chờ đợi một nhà vô địch thế giới đến từ châu Phi không phải do nền bóng đá này thiếu tài năng mà là hậu quả của những sai lầm trong quản trị. Joseph-Antoine Bell, thủ môn trong ĐT Cameroon tham dự World Cup 1982, 1990 và 1994, đã thẳng thắn nhận định như thế.
“Bóng đá của châu Phi thực sự không tiến bộ. Chúng ta không tự vượt qua chính mình để trở nên xuất sắc”, Bell, một trong những bộ óc bóng đá sắc sảo nhất châu Phi và là người chỉ trích gay gắt sự yếu kém của bóng đá châu Phi, nói.
“Trước những năm 1960, châu Phi đã có những cầu thủ giỏi thi đấu ở châu Âu, điều đó có nghĩa là chúng ta không thiếu cầu thủ. Chúng ta đã giành được gì ở World Cup? Giờ đây khi giải đấu đã tăng lên 48 đội, chúng ta lại ngây thơ đến mức nghĩ rằng mình có nhiều cơ hội chiến thắng hơn sao?
Khi World Cup được tổ chức tại châu Phi vào năm 2010, một số người nói rằng vì VCK được tổ chức ở châu Phi nên một đội bóng châu Phi sẽ giành chiến thắng. Thật vô lý. Xét về việc giành chiến thắng ở World Cup, chúng ta không có thêm cơ hội nào cả”.
Algeria, Cape Verde, Bờ Biển Ngà, CHDC Congo, Ai Cập, Ghana, Morocco, Senegal, Nam Phi và Tunisia sẽ đại diện cho bóng đá châu Phi tại World Cup mùa hè 2026, trong khi Cameroon và Nigeria là những ĐTQG vắng mặt rất đáng tiếc.
“Nhiều người coi Cameroon là đội bóng dẫn đầu bóng đá châu Phi nhưng Morocco mới là những người dẫn đầu thực sự, vì họ là đội đầu tiên lọt vào knock-out World Cup (năm 1986) và là đội đầu tiên vào bán kết World Cup (năm 2022)
Tôi nghĩ họ sẽ là niềm hy vọng tốt nhất cho châu Phi tại World Cup lần này cùng với Senegal, Bờ Biển Ngà và có lẽ là Ai Cập, đội dường như luôn có phong độ ổn định ở vòng loại. Nếu chúng ta luôn tham dự và tiến bộ mỗi lần, chúng ta có thể hy vọng tiến xa hơn.
Nhưng chúng ta cần nhắc nhở tất cả các đội rằng việc vượt qua vòng đầu tiên không còn là mục tiêu nữa, bởi vì vòng đầu tiên, khi có 48 đội, không giống như khi chỉ có 32 đội. Mục tiêu là giành chiến thắng World Cup, và khoảng cách đến chiếc cúp vàng không còn giống như trước nữa”, Bell nói.
Điểm yếu mà bóng đá châu Phi không thể thay đổi là những lùm xùm ngoài sân cỏ, những bi hài kịch của những sai lầm, và mâu thuẫn giữa một số quốc gia châu Phi tham dự giải đấu. Điều này là bằng chứng rõ ràng cho sự bất tài của các LĐBĐ, khi lẽ ra phải đưa hình ảnh tốt nhất của lục địa ra ánh sáng.
Pape Thiaw, HLV trưởng của ĐT Senegal, ban đầu từ chối lên máy bay ở Dakar đưa đội tuyển đến World Cup, để phản đối việc LĐBĐ Senegal không trả lương cho ông nhiều tháng, và ông phải làm việc không có hợp đồng kể từ khi hợp đồng hết hạn sau khi ông dẫn dắt ĐTQG vào chung kết AFCON 2026.
Phải nhờ đến sự can thiệp vào phút cuối của chính phủ Senegal mới giải quyết được bế tắc. Rõ ràng, để trở thành ĐTQG hay nhất thế giới, phải có những cầu thủ giỏi nhất, một HLV giỏi nhất, đội ngũ nhân viên giỏi nhất, nhưng điều đó cũng có nghĩa là phải có sự quản trị tốt nhất để hỗ trợ.
Nhưng khi một đội bóng đến từ một quốc gia quên trả lương cho HLV, và lại nói rằng họ muốn vô địch World Cup, thì đó là một sự xúc phạm đối với phần còn lại của thế giới, nơi mọi người thực sự làm việc chăm chỉ để mọi thứ được đúng đắn.
Bên cạnh vận mệnh không chắc chắn của các ĐTQG châu Phi, việc hàng ngàn NHM từ các quốc gia đủ điều kiện không thể xin được thị thực du lịch tại Mỹ đã để lại dư vị cay đắng của sự loại trừ khỏi một sự kiện lẽ ra phải mang tính toàn diện.
“Sự vắng mặt của những khán giả châu Phi đầy màu sắc, sôi nổi, do khó khăn trong việc đi lại, chi phí mọi thứ và khó khăn trong việc xin thị thực đến Mỹ đang gây ra vấn đề,” Segun Odegbami, cựu đội trưởng ĐT Nigeria và nhà vô địch AFCON 1980, cho biết.
Với việc Odegbami từng ở Mỹ trong World Cup 1994 với tư cách là quản lý hành chính của đội tuyển Nigeria, tình cảnh của ông càng trở nên đáng chú ý. Nhưng ông từ chối tỏ ra bi quan về những gì 5 tuần tới có thể mang lại cho thành tích của bóng đá châu Phi tại World Cup.
“Chúng ta đã vượt qua giai đoạn chỉ là những người tham gia, để trở thành những đối thủ cạnh tranh và ứng cử viên trong Top 4. Chúng ta đang gõ cửa thiên đàng”, Odegbami nói.
Mở cánh cửa đến trận chung kết - và chiếc cúp - khi các trận đấu được quyết định bởi những tỷ số sít sao nhất, và thể hiện trình độ chuyên nghiệp cao, là một thách thức lớn. Nhưng không gì có thể làm cho 1,5 tỷ người dân Lục địa Đen hạnh phúc hơn là được chứng kiến trận đấu tại SVĐ MetLife vào ngày 20/7.
