Có thể nói, Mancini và Zidane đều thành công nhờ khả năng kết nối các ngôi sao và xây dựng lối chơi 4-3-3. Tuy nhiên, họ đi trên 2 con đường đến đỉnh cao. Mancini nổi bật với những cuộc tái thiết, đưa Italia vô địch EURO 2020 (tổ chức vào năm 2021 vì đại dịch Covid-19 toàn cầu), cùng các danh hiệu tại Inter và Man City. Trong khi đó, Zidane lập kỳ tích giành 3 Champions League liên tiếp cùng Real Madrid. Ở trận cầu đỉnh cao tại San Siro rạng sáng ngày mai, cả hai đối mặt thử thách mới - xây dựng tập thể và chinh phục danh hiệu cùng ĐTQG quê nhà, mà trước mắt là 90 phút hứa hẹn kịch tính, hấp dẫn.
Hai số 10, hai cách trở thành HLV lớn
Mancini và Zidane đều trưởng thành từ vai trò số 10, nhưng dấu ấn họ tạo ra trên băng ghế huấn luyện không giống nhau. Mancini xây dựng uy tín bằng khả năng tổ chức đội bóng, phát hiện nhân sự phù hợp và nâng tầm những cầu thủ trong hệ thống. Zidane lại cho thấy năng lực điều hành một tập thể nhiều cá tính, nơi mỗi ngôi sao đều có vị thế và đòi hỏi riêng.
Sự nghiệp cầu thủ của Mancini gắn liền với Sampdoria và Lazio. Ông giành 2 chức vô địch Serie A, 2 Cúp C2 và 6 Coppa Italia, đồng thời có 36 lần khoác áo đội tuyển Italia. Khi chuyển sang nghiệp huấn luyện, Mancini tiếp tục chứng minh khả năng xây dựng đội bóng qua những giai đoạn thành công tại Inter và Man City. Ông giúp Inter giành 3 Scudetto, trước khi đưa Man xanh lên ngôi Premier League mùa 2011/12, danh hiệu vô địch quốc gia đầu tiên của đội bóng này sau 44 năm.
Zidane có nền tảng danh tiếng khác hẳn. Quả bóng Vàng 1998, chức vô địch World Cup cùng năm và EURO 2000 đưa ông vào nhóm những tiền vệ xuất sắc nhất thế hệ mình. Thậm chí, với nhiều NHM trên khắp thế giới, ông là số 10 đỉnh nhất trong lòng họ.
Nhưng thành công trên sân cỏ không không có nghĩa là sẽ đặt dấu ấn trong huấn luyện. Hơn nữa, Zizou cũng từng trăn trở về con đường sự nghiệp sau khi treo giầy, ông không hiểu mình có thực sự muốn trở thành một HLV hay không.
Nhưng rồi định mệnh như đã an bài. Zizou trở thành HLV của đội Castilla, trợ lý cho Carlo Ancelotti. Và, đến lúc Zidane phải chứng minh năng lực tại Real Madrid, nơi ông quản lý những cầu thủ hàng đầu thế giới và tạo nên kỳ tích giành 3 Champions League liên tiếp từ năm 2016 đến 2018. Thành tích ấy đưa ông vào lịch sử giải đấu với tư cách HLV đầu tiên làm được điều này trong kỷ nguyên Champions League.
Mancini phải xây dựng từ nền móng, Zidane phải quản lý sự dư thừa
Thử thách hiện tại của hai nhà cầm quân phản ánh rõ sự khác biệt trong cách họ tiếp cận công việc. Mancini trở lại dẫn dắt Italia trong bối cảnh bóng đá nước này cần một cuộc tái thiết nghiêm túc và có quy mô rộng rãi.
Việc Azzurri liên tiếp vắng mặt ở 3 kỳ World Cup gần nhất là dấu hiệu cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở một thế hệ cầu thủ hay một vài quyết định chiến thuật. Đội tuyển cần được bổ sung nhân sự, làm mới cách vận hành và tìm lại năng lực cạnh tranh ở cấp độ cao nhất.
Đây là công việc Mancini từng có kinh nghiệm xử lý. Trong nhiệm kỳ đầu tiên tại đội tuyển Italia, từ năm 2018 đến 2023, ông dẫn dắt đội bóng qua 58 trận và đưa Azzurri vô địch EURO 2020. Một trong những điểm đáng chú ý trong giai đoạn ấy là khả năng mở rộng nguồn lựa chọn, trao cơ hội cho cầu thủ trẻ và tạo ra một tập thể có bản sắc rõ ràng. Tuy nhiên, thành công tại Wembley không có nghĩa là ông cũng sẽ làm được điều tương tự ở lần trở lại này. Bóng đá Italia hiện cần nhiều hơn một cuộc hồi sinh ngắn hạn.
Zidane đối diện bài toán ngược lại. Les Bleus sở hữu nguồn cầu thủ chất lượng ở hầu hết vị trí, từ Kylian Mbappe, Michael Olise đến Ousmane Dembele, Desire Doue và Bradley Barcola. Vấn đề không phải tìm đủ người giỏi, mà là phân chia vai trò và tạo ra sự cân bằng trong lối chơi.
Một đội hình nhiều ngôi sao vẫn có thể mất sức mạnh nếu các cá nhân không phục vụ cùng một cấu trúc, không vì một tập thể. Zidane hiểu rõ áp lực ấy sau nhiều năm làm việc tại Real Madrid, nhưng môi trường đội tuyển có đặc thù riêng: thời gian tập luyện ngắn và không có nhiều cơ hội sửa chữa sai sót.
Hai nhà cầm quân cùng chọn 4-3-3
Mancini và Zidane có điểm chung về cấu trúc chiến thuật, khi đều từng sử dụng 4-3-3 làm nền tảng. Tuy nhiên, cách tổ chức tuyến giữa và khai thác hàng công của họ mang những sắc thái riêng.
Với Mancini, tiền vệ kiến thiết lùi sâu giữ vai trò quan trọng trong việc điều tiết nhịp độ, phân phối bóng và mở hướng triển khai. Phía trên, hai tiền vệ trung tâm có khả năng hoạt động rộng, tham gia cả phòng ngự lẫn tấn công. Cấu trúc này tạo điều kiện cho những cầu thủ tuyến hai xâm nhập vòng cấm, đồng thời giúp đội bóng duy trì sự liên kết giữa các tuyến. Điều Mancini cần ở đội bóng áo thiên thanh là tìm được những nhân sự đủ khả năng thực hiện các nhiệm vụ ấy, thay vì cố áp đặt một hệ thống vượt quá chất lượng đội hình.
Zidane cũng đề cao khả năng kiểm soát bóng, nhưng cách vận hành của ông chú trọng hơn đến pressing, chuyển trạng thái và khai thác tốc độ ở hai biên. Những tiền vệ kỹ thuật có nhiệm vụ đưa bóng đến vị trí thuận lợi cho các cầu thủ chạy cánh, trong khi đội hình phải giữ được cự ly hợp lý để phản ứng ngay khi mất bóng.
Tại Real Madrid, Zidane từng thành công nhờ biết kết hợp khả năng kiểm soát của tuyến giữa với sức công phá từ những ngôi sao tấn công. Ở đội tuyển Pháp, ông cần tái tạo sự cân bằng ấy mà không làm giảm vai trò của bất kỳ cá nhân quan trọng nào.
Di sản cầu thủ tạo nên uy tín trên băng ghế huấn luyện
Xuất thân từ những số 10 hàng đầu giúp Mancini và Zidane có lợi thế nhất định trong việc đọc trận đấu, cảm nhận không gian và hiểu yêu cầu của các cầu thủ tấn công. Nhưng điều quan trọng hơn là cách họ chuyển hóa trải nghiệm ấy thành quyền lực chuyên môn.
Mancini từng làm việc với nhiều cá tính lớn tại Inter và Man City. Ông hiểu rằng một đội bóng không thể chỉ dựa vào danh tiếng của từng cá nhân, mà cần có nguyên tắc vận hành và vai trò rõ ràng. Khả năng phát hiện, sử dụng nhân sự phù hợp là một phần quan trọng trong dấu ấn của ông.
Zidane lại tạo được sự tôn trọng nhờ cách quản trị phòng thay đồ Real Madrid. Cristiano Ronaldo, Sergio Ramos, Luka Modric, Karim Benzema hay Toni Kroos đều là những cầu thủ có cá tính và tầm ảnh hưởng lớn. Zidane không cần biến mình thành trung tâm của đội bóng; ông tập trung duy trì sự đồng thuận và khiến các ngôi sao chấp nhận những yêu cầu chung.
Vì thế, Mancini và Zidane không phải hai phiên bản của cùng một mẫu HLV. Một người nổi bật ở năng lực xây dựng và tái thiết, người còn lại thành công nhờ quản trị nhân sự đẳng cấp cao. Nhưng khi cùng trở lại với bóng đá đội tuyển, cả hai đều phải chứng minh rằng những phương pháp từng mang lại danh hiệu ở cấp CLB có thể thích nghi với một môi trường ít thời gian và nhiều áp lực hơn. EURO 2020 hay 3 chức vô địch Champions League liên tiếp là vốn liếng đáng kể, song nhiệm vụ phía trước không thể được giải quyết chỉ bằng hào quang quá khứ.
Rõ ràng, Mancini và Zidane cùng xuất phát từ vị trí số 10, cùng theo đuổi bóng đá tấn công và cùng sử dụng 4-3-3, nhưng một người nổi bật ở nghệ thuật xây dựng đội bóng, người kia gây ấn tượng bằng khả năng quản trị những tập thể toàn sao. Đây chính là sự tương phản thú vị nhất giữa hai chiến lược gia, mà giới mộ điệu sẽ được “chiêm nghiệm” vào rạng sáng ngày mai.
Đăng ký nhận tin tức từ Tạp chí Bóng đá
