Ngày trước, một học viện được đánh giá bằng số cầu thủ mà nó đưa lên đội một. Bây giờ, với nhiều CLB Premier League, giá trị của học viện còn nằm ở khả năng phát hiện, thu hút và giữ chân những tài năng từ khi họ mới 13, 14 hay 15 tuổi. Cuộc cạnh tranh không còn dừng ở chuyện đào tạo, mà đã trở thành một thị trường mua bán cầu thủ trẻ với những khoản đầu tư ngày càng lớn.
Bước ngoặt đến từ năm 2024, khi Liverpool lấy Rio Ngumoha còn Man City chiêu mộ Ryan McAidoo từ Chelsea. Chelsea sau đó đáp trả bằng việc lấy Isaac McGillvary, mới 14 tuổi, từ City. Thỏa thuận ngầm giữa những CLB lớn về việc không săn cầu thủ của nhau gần như biến mất. Từ đó, thị trường tài năng trẻ trở nên tự do hơn và cũng khốc liệt hơn.
Sự thay đổi nằm ở chỗ các CLB không còn chỉ chờ tài năng trưởng thành trong hệ thống của mình. Họ sẵn sàng bỏ tiền mua một cầu thủ 15 hoặc 16 tuổi từ học viện khác, chấp nhận chi phí lớn ngay cả khi cầu thủ ấy còn chưa được thi đấu chuyên nghiệp. Tottenham từng khá dè dặt với những thương vụ như vậy, nhưng mùa hè vừa qua đã chiêu mộ cầu thủ từ West Ham, Watford, Charlton và Luton, trong đó có cả những cậu bé mới 13 tuổi. Nottingham Forest, Aston Villa và Wolves cũng bước vào cuộc đua.
Lý do rất rõ: cầu thủ trẻ đã trở thành tài sản đặc biệt quý giá trong bối cảnh các quy định kiểm soát chi tiêu của Premier League và UEFA ngày càng ảnh hưởng đến hoạt động chuyển nhượng. Một tài năng được đào tạo tốt không chỉ giúp đội bóng có thêm phương án chuyên môn mà còn có thể trở thành một khoản đầu tư sinh lời khổng lồ.
Rio Ngumoha là ví dụ tiêu biểu. Liverpool chỉ phải trả khoản phí đảm bảo 2,6 triệu bảng khi cầu thủ này mới chưa đầy 16 tuổi, và tính hết các chi phí thì tổng giá trị thương vụ được cho là cũng chỉ khoảng 6,8 triệu bảng. Nhưng hiện tại, Ngumoha đã được đánh giá là có khả năng phát triển thành cầu thủ trị giá 100 triệu bảng. Nếu anh đi đúng hướng, khoản đầu tư ban đầu sẽ trở thành một thương vụ quá hời. Đó chính là biên lợi nhuận mà các CLB đang săn đuổi.
Nhưng để sở hữu một tài năng trẻ hàng đầu, số tiền bỏ ra không còn nhỏ. Một cầu thủ thuộc nhóm triển vọng nhất của hệ thống học viện Premier League có thể có giá khoảng 2 triệu bảng, trong khi phí đại diện ban đầu vào khoảng 1 triệu bảng và sau đó là hợp đồng chuyên nghiệp. Tính tổng chi phí, một lần đặt cược vào cầu thủ tuổi teen có thể lên tới khoảng 15 triệu bảng.
Và đó mới là phần nổi của cuộc chiến.
Các CLB bắt đầu tìm cách tạo ra mối quan hệ với cầu thủ và gia đình từ rất sớm. Những tài năng 8 hoặc 9 tuổi được mời đến học viện, gặp cầu thủ đội một, tham dự các buổi ký hợp đồng được tổ chức như một sự kiện lớn. Man City thậm chí tổ chức lễ ký hợp đồng cho lứa cầu thủ mới trên sân Etihad với pháo hoa, linh vật và đội hình cờ. Một số CLB khác đưa cả gia đình cầu thủ lên xe buýt đội một trong ngày ký hợp đồng.
Đến khi một cầu thủ 15 hoặc 16 tuổi đủ sức gây chú ý, CLB lại có thêm một công cụ: đội một.
Khái niệm “tactical debut” (ra mắt chiến thuật) xuất hiện từ đó. Một cầu thủ trẻ được trao cơ hội ra mắt không chỉ vì nhu cầu chuyên môn tức thời, mà còn để củng cố mối quan hệ với cầu thủ và gia đình, cho họ thấy con đường lên đội một thực sự tồn tại. Max Dowman, Rio Ngumoha hay Mahdi Nicoll-Jazuli đều được đưa vào đội một ở độ tuổi rất trẻ. Khi cuộc cạnh tranh khốc liệt đến mức ấy, ngay cả HLV đang chịu áp lực thành tích cũng phải trở thành một phần trong chiến lược giữ người.
Hệ lụy nằm ở chính chỗ đó.
Các cầu thủ trẻ được đối xử như những tài sản có giá trị trước khi họ thực sự trở thành cầu thủ chuyên nghiệp. Cha mẹ của họ có nhiều quyền mặc cả hơn, còn bản thân cầu thủ cũng sớm nhận thức rằng luôn có một CLB khác sẵn sàng đưa ra đề nghị hấp dẫn hơn. Bài toán giữ chân vì thế trở nên khó khăn ngay cả với những học viện danh tiếng nhất.
Man United đang cảm nhận điều đó qua trường hợp JJ Gabriel. Cầu thủ mới 15 tuổi được cho là đã đề nghị United hủy đăng ký để được ra đi ngay lập tức. Tệ hơn với Quỷ đỏ, JJ Gabriel còn có khả năng sở hữu hộ chiếu EU. Với một cầu thủ 16 tuổi có hộ chiếu EU, việc chuyển sang một CLB thuộc EU có thể khiến đội bóng Anh mất một tài năng với khoản bồi thường thấp hơn rất nhiều so với giá trị tiềm năng thực sự.
Những CLB nhỏ hơn cũng bị đẩy vào thế khó. Họ đang phải chi khoảng 7,5 triệu bảng mỗi năm để vận hành học viện nhưng lại luôn phải đối mặt với nguy cơ bị cướp mất những cầu thủ giỏi nhất khi họ chưa đủ tuổi để tạo ra giá trị chuyển nhượng tương xứng.
Bóng đá Anh vì thế đang đứng trước một nghịch lý: đầu tư vào đào tạo trẻ chưa bao giờ hấp dẫn hơn, nhưng giữ được thành quả của quá trình ấy cũng chưa bao giờ khó khăn hơn. Khi một cậu bé 14 tuổi đã được nhìn nhận như một khoản đầu tư trị giá hàng triệu bảng, ranh giới giữa đào tạo cầu thủ và kinh doanh tài sản đã bị xóa nhòa.
Đăng ký nhận tin tức từ Tạp chí Bóng đá
