Bản thân chúng ta cũng chưa phải một nền bóng đá bất khả chiến bại (mà lấy đâu ra một nền bóng đá như thế trên tinh cầu này) nên những “vết gợn” cũng là chuyện thường tình. Điều đáng nói nhất trong hành trình vừa qua của các cầu thủ U23 Việt Nam chính là khả năng đứng dậy sau thất bại. Cách họ gượng dậy để chơi một trận tranh HCĐ cho ra trò thực sự đáng tưởng thưởng vô cùng. Và hãy nhớ, sự nghiệp của họ đâu chỉ có mỗi một giải U23 ở Jeddah, Arab Saudi vừa qua.
Với những chiến thắng đáng kinh ngạc và số bàn thắng ghi được đứng thứ 2 toàn giải, thực sự U23 Việt Nam đã tạo ra một cơn địa chấn ở Jeddah. Và nhiều người sẽ liên tưởng về tuyết trắng Thường Châu của 8 năm trước khi địa chấn ấy diễn ra. Liên tưởng để thêm phần phấn khích cũng có; liên tưởng để so sánh cũng có. Mà đã so sánh, ắt có tính chuyện kém-hơn. Lứa U23 này và lứa U23 Thường Châu, kém-hơn thế nào là cảm nhận riêng của mỗi người.
Chỉ có một điều mà chúng ta nên ghi nhận: Bóng đá Việt Nam hệ đội tuyển là một dòng chảy đang tiến bộ và trong dòng chảy ấy, chính các cầu thủ như Đình Bắc, Thái Sơn, Khuất Văn Khang… đã từng ngưỡng mộ, thán phục những Quang Hải, Văn Hậu, Duy Mạnh… của Thường Châu 8 năm trước, khi họ còn là những cậu bé 13, 15 tuổi. Ngưỡng mộ, thán phục để bây giờ kế tục.
Nhắc lại Thường Châu, chúng ta hãy thử nhìn lại một mạch chảy của bóng đá Việt Nam hệ đội tuyển suốt 8 năm qua, đặc biệt là hệ đội tuyển trẻ. Sau Thường Châu, Việt Nam lần đầu tiên giành HCV bóng đá nam SEA Games và mới lặp lại thành tích đó ở đất Thái cuối năm vừa rồi. Cũng trong mạch chảy ấy, U23 Việt Nam 3 lần liên tiếp vô địch U23 ASEAN (2022, 2023, 2025). Chừng đó liệu có đủ để nhận thấy các ĐT trẻ Việt Nam hiện nay đang có đà tiến bộ rất tốt hay chưa?
Một vài trong số những cái tên mà chúng ta cần nhắc đến trong chặng đường của bóng đá trẻ Việt Nam khoảng 5 năm gần đây phải là Đình Bắc, Khuất Văn Khang, Xuân Bắc. Họ thực tế khoác áo U23 từ rất sớm, rất trẻ, có người thậm chí còn tham gia U23 từ khi mới 19 tuổi. Có phải là ở thời điểm họ xuất hiện trong màu áo U23, bóng đá Việt thiếu những cầu thủ U23 có chất lượng hay không? Chắc chắn là không. Sự xuất hiện sớm của họ là có lý do, và lý do này đến từ một kế hoạch được đánh giá là khá bài bản của VFF.
Gần đây, trước khi U23 Việt Nam chơi trận tranh HCĐ với U23 Hàn Quốc, có một thông tin được đưa ra và tạo nên tranh luận tương đối sôi nổi. Đó chính là việc VFF sẽ sử dụng đội U21 Việt Nam tham gia Asiad 2026, thay vì dùng 23+3 theo như điều lệ giải cho phép. Mục tiêu của việc sử dụng đội U21 là rất cụ thể: để chuẩn bị cho đội hình U23 kế cận với cái đích lớn đặt ra là VCK châu Á U23 kỳ tới cũng như vòng loại Olympic.
Chính thế hệ Thái Sơn, Đình Bắc, Khuất Văn Khang… cũng đã từng được sử dụng sớm ở Asiad để chuẩn bị cho VCK U23 vừa rồi và kết quả như thế nào, tất cả chúng ta đã rõ. Những đợt tập trung tập huấn, những lần tham gia các giải giao hữu với các đội mạnh hơn để tích luỹ kinh nghiệm và bản lĩnh… đã giúp tạo ra một đội bóng như ngày hôm nay. Đó là một tập thể trưởng thành, tự tin nhưng cũng tự biết mình còn cần hoàn thiện gì khi ngoài trời còn có trời, bên kia vô biên vẫn còn vô biên…
Bóng đá là thế, là một quá trình chứ không chỉ là một vài khoảnh khắc thăng hoa xuất thần. Chúng ta nhìn thấy thăng hoa của hôm nay, nhiều khi chúng ta quên những đổ vỡ, thất vọng của những ngày cũ. Giống như câu chuyện của HLV Troussier mà thôi. Có thể chúng ta không thích cách ông dẫn dắt các ĐTQG Việt Nam với thành tích bết bát, lối chơi chưa thuyết phục nhưng chúng ta không thể phủ nhận trong quá trình tiến bộ hôm nay đã có gương mặt của ông, khá rõ nét, với những phát hiện như Thái Sơn, Đình Bắc…
Với mục tiêu và kế hoạch như đã và đang thực hiện cùng U23 địa chấn Jeddah hôm nay, chúng ta có thể khẳng định VFF đang có những lựa chọn đúng, phù hợp hoàn cảnh. Nhưng chúng ta cũng phải thừa nhận rằng, chỉ một mình việc đầu tư vào hệ đội tuyển trẻ không thể đủ để duy trì và phát triển cả một nền bóng đá. Các cấp ĐTQG như con thuyền, nền bóng đá như con nước. Thuyền được đóng càng đồ sộ và vững chãi, càng cần con nước lớn để nâng thuyền lên. Con nước ấy chính là hệ thống giải đấu hiện nay, là chính các CLB, là lực lượng hâm mộ bóng đá cấp CLB, là cả thể thao bán nghiệp dư lẫn thể thao phong trào…
Điều mà cầu thủ cần nhất vẫn là được thường xuyên cạnh tranh, thực chiến ở trình độ cao nhằm cải thiện chính bản thân mình. Cơ hội của các cầu thủ trẻ ở V.League thực tế không nhiều khi số lượng CLB thì ít ỏi, lực lượng đàn anh trưởng thành vẫn còn đông đảo và số lượng ngoại binh nhập tịch lớn vẫn đang chiếm vai trò trụ cột. Các cấp ĐTQG cần bệ đỡ từ một nền bóng đá thực sự phát triển hoàn thiện, tạo sinh quyển cho cầu thủ và mở ra một đời sống bóng đá sôi động thực thụ.
Đó là còn chưa kể tới vai trò của những nhà môi giới, đại diện. Chính họ cũng là một phần của con nước đang cần phải chuyển mình. Làm thế nào để tạo điều kiện cho cầu thủ trẻ Việt Nam có cơ hội chơi bóng ở nước ngoài, với từng bước chuẩn bị lớp lang phù hợp với tố chất cầu thủ Việt vẫn luôn là câu hỏi lớn.
Bài học từ câu chuyện xuất ngoại bất thành của thế hệ U23 Thường Châu vẫn còn chưa cũ. Cải thiện mình trong thể thao là câu chuyện của chơi bóng đúng nghĩa chứ không phải chỉ là những toan tính “mượn bóng” để “chơi” những lá bài riêng ngoài phạm vi cầu trường…
