Cũng như những cái tên vừa nêu, Neuer có những pha cứu thua xuất thần và khả năng làm chủ vòng cấm địa tuyệt vời. Nhưng anh còn có những phẩm chất độc nhất vô nhị khác để mang đến một định nghĩa khác cho vị trí thủ môn.
Có một thống kê mà bạn phải chú ý: Lionel Messi đã thực hiện tổng cộng 242 đường chuyền tại World Cup 2014 trong khi con số đó của Manuel Neuer là 244. Chỉ tính riêng trong trận đấu gặp Algeria, Neuer đã có 21 pha chạm bóng ngoài vòng cấm. Ngoài ra anh còn có 2 pha ném biên tại giải. Ba con số vừa nêu đều là những kỷ lục của World Cup 2014.
Neuer không chỉ khẳng định anh là thủ môn số 1 thế giới tại World Cup 2014. Anh đã tiến lên một đẳng cấp mới, hay hơn chính mình trước đó. Và anh mở ra cả một hướng đi mới mẻ, quan trọng về lối chơi đối với Bayern Munich cũng như đội tuyển Đức.
Nét mới đáng kể nhất của Neuer trong năm 2014 là lối chơi: anh thường xuyên dâng cao, thi đấu bên ngoài khu 16m50 như một hậu vệ. Trước đây, Neuer hiếm khi chơi như vậy. Do đó, Neuer mới có thống kê 21 pha bóng trên.
Nếu dùng logic thông thường để phân tích những con số ấy, Neuer dứt khoát không thể là một thủ môn mà phải là một tiền vệ trung tâm. Nhưng đấy lại là những thống kê có thật mà dựa vào đó, tờ Die Welt đã đưa ra thuật ngữ mới: thủ môn quét, sự kết hợp giữa "keeper" (thủ môn) và "sweeper" (trung vệ quét).
Cựu danh thủ Andreas Koepke, sau này là HLV thủ môn của đội tuyển Đức, bình luận về cách chơi kỳ lạ của Neuer: "Ngoài Franz Beckenbauer, tôi chưa thấy hậu vệ quét nào xuất sắc như vậy"! Có hơi nói quá, nhưng Neuer xứng đáng được gọi là "Beckenbauer của thế kỷ 21".
Một mặt, nhờ có Neuer mà các cầu thủ Bayern hoặc đội tuyển Đức yên tâm dâng cao đội hình, tăng sức tấn công. Mặt khác, khi Neuer luôn sẵn sàng lấy bóng trong vai trò libero thì đòn phản công của đối phương gần như trở nên vô nghĩa. Giới chuyên môn từng đúc kết một xu hướng mới khá hay về lối chơi trong năm 2014 của bóng đá đỉnh cao, tạm gọi là "phản phản công".
Trước đây, người ta thường thắng nhờ khả năng hoán chuyển thật nhanh từ thế thủ sang thế công ngay khi có bóng, hoặc thắng nhờ các đường phản công sắc bén. Bây giờ, thành công lại đến từ khả năng vô hiệu hóa con đường ấy. Làm sao đối phương phản công, khi Neuer thường xuyên ra khỏi khu cấm địa của mình và luôn sẵn sàng đón lấy các đường chuyển dài từ phía đối phương?
Có một Neuer vốn đã ở vào đẳng cấp hay nhất khi bắt bóng, lại có một Neuer chơi khá hay bên ngoài khu vực 16m50 trong hoàn cảnh toàn bộ đội hình dâng cao, đội bóng của Neuer giống như có thêm một trung vệ, hoặc có... 12 cầu thủ. Bayern trở thành vô đối ở Bundesliga và ĐT Đức trở lại ngôi vô địch World Cup sau 24 năm chờ đợi.
Trận đấu với Algeria là nơi Neuer thể hiện vai trò này rõ ràng nhất khi anh thường xuyên có những pha bọc lót và xoạc bóng tuyệt vời khi trước mặt không còn trung vệ nào hỗ trợ nữa. Nhìn màn trình diễn ấy, BLV của đài Sky Sports đã phải hô lên: "Vị trí trung vệ quét đã được tái sinh trong làng bóng đá Đức. Anh ta tên là Manuel Neuer".
Thật vậy. Neuer đã chơi trận Algeria với sự hiệu quả không thua gì Franz Beckenbauer hay Matthias Sammer thuở trước. Với những ai thường xuyên theo dõi các trận đấu của Bayern Munich mùa trước, thể hiện của Neuer không có gì quá ngạc nhiên.
Dưới thời Pep Guardiola, Neuer đã tiến đến gần ngưỡng của một player (cầu thủ trên sân) hơn là một keeper (người giữ khung thành). Pep từng yêu cầu Victor Valdes phải mạnh dạn chuyền bóng, là người đầu tiên khỏi phát tấn công và ông cũng yêu cầu Neuer thể hiện vai trò tương tự.
Nhưng Neuer rõ ràng là thoải mái với yêu cầu chuyên môn của Pep hơn cả Valdes. Anh không có những pha chuyền bóng thẳng vào chân đối phương như thủ thành người Tây Ban Nha thỉnh thoảng vẫn sai lầm mà chơi vô cùng đĩnh đạc. Khi một thủ môn lao ra vòng cấm để cản tiền đạo đối phương, khả năng rất cao là một pha phạm lỗi và một chiếc thẻ đỏ, nhưng Neuer thì rất thoải mái với việc rời xa khung gỗ.
Anh xoạc bóng điệu nghệ như một trung vệ thứ thiệt và chuyền bóng đi với ất cả sự tin cậy. Trận chung kết Neuer đã có một pha va chạm cực mạnh với Gonzalo Higuain ở rìa vòng cấm, nhưng trọng tài không phạt vì trước đó tay anh đã đấm trúng quả bóng và giải vây nó ra khỏi biên ngang.
"Tôi không biết mình sẽ ăn mừng danh hiệu này trong bao lâu", Neuer nói sau khi trận chung kết khép lại: "Chúng tôi đã vượt qua rất nhiều khó khăn và mất mát (anh em nhà Bender và Marco Reus dính chấn thương trước giải), nhưng họ cũng là những nhà vô địch như chúng tôi vậy. Mọi người Đức đều là nhà vô địch thế giới".
Như đã nói, dù đã thể hiện tài nghệ ở vai trò tương tự như một trung vệ thòng (hoặc trung vệ quét, chỉ là cách gọi), Neuer vẫn giữ được những phẩm chất tuyệt vời mà một thủ môn cần có là phản xạ và làm chủ vòng cấm địa. Những phản xạ của anh khi cản phá cú sút của Karim Benzema vào cuối trận tứ kết và cú sút chéo góc của Mathieu Valbuena khiến những thủ thành xuất sắc nhất phải ngã mũ thán phục.
Trận bán kết với Brazil, Neuer gần như không phải làm việc, tương tự như sự rảnh rỗi của Jasper Cillessen ở trận tranh hạng Ba, nhưng anh cũng hết sức tức giận với các hậu vệ (cụ thể là Per Mertesaker) khi để cho Oscar vượt qua và ghi bàn danh dự cho Brazil. Đấy là phẩm chất đáng quý của Neuer, anh luôn thi đấu như khi tỷ số vẫn đang là 0-0.
Chính điều đó đã giúp Neuer vượt qua những Navas, Sergio Romero, Howard hay Ochoa cũng đều rất xuất sắc để giành danh hiệu thủ môn hay nhất giải. Trong suốt 420 phút của vòng knock-out, Neuer cũng chỉ để lọt lưới 2 bàn.
Cuối cùng, tuy có thể hơi võ đoán nhưng chính khả năng xử lý bóng bên ngoài vòng cấm của Neuer - người vẫn thỉnh thoảng đá tiền vệ trên sân tập - đã ảnh hưởng đến những suy nghĩ chiến thuật của HLV Joachim Loew. Vì có Neuer ở chốt chặn cuối cùng mà Loew đã mạnh dạn cho các trung vệ dâng cao, hỗ trợ hàng tiền vệ và tăng thêm quân số ở khu vực giữa sân.
Lịch sử không thiếu những thủ môn rời xa khung gỗ như Jose Luis Chilavert hay Rene Higuita, nhưng đấy đều là những phút ngẫu hứng điên rồ đúng chất thủ môn Nam Mỹ. Neuer thì khác, anh ra rất thường xuyên và nó là một phần trong lối chơi chung của đội bóng. Chí ít, Neuer chưa từng khiến mình trở nên ngu ngốc, bị đối phương lừa qua hay bấm bóng qua đầu. Đấy là sự khác biệt!
Thủ môn Rene Higuita với biệt danh "El Loco" (gã điên), cũng hay ra khỏi khu 16m50 để chơi bóng. Nhưng không phải là "hậu vệ cuối cùng". Anh chỉ muốn làm... tiền vệ. Có nghĩa, việc xuất tướng của Higuita đến từ như cầu "trình diễn" hơn là chơi bóng một cách có ý thức như Neuer.
Máu trình diễn của Higuita thể hiện rất rõ qua "cú bò cạp" nổi tiếng. Vấn đề là ở chỗ: đội bóng được gì khi Higuita thay vì bắt bóng thì lại tung "cú bò cạp"? Hoàn toàn không được gì cả! Tại World Cup 1990, Higuita bị lão tướng Roger Milla của Cameroon trừng phạt vì thói ham lừa bóng.
Neuer thì luôn ra ngoài khu 16m50 một cách hợp lý. Anh đã thấy rõ toàn bộ tình huống và đã phân tích diễn tiến tiếp theo sẽ như thế nào mỗi khi lao ra ngoài vùng cấm địa để lấy bóng như một hậu vệ. Higuita ngày xưa luôn mạo hiểm và phải chấp nhận xác suất rủi ro cao.
Còn cách chơi của Neuer là chủ động chứ không mạo hiểm, xác suất rủi ro gần như không có. Cần lưu ý: Neuer có tốc độ tuyệt vời và kỹ thuật cơ bản khá tốt nên anh mới thành công trong vai trò hậu vệ cuối cùng. Chính vì không "ẩu" nên Neuer luôn tự tin trong các tình huống chơi bóng ngoài vùng cấm địa, và sự tự tin lại dẫn đến hệ quả tốt đẹp tiếp theo là anh thường xử lý bóng một cách thành công.
Giả sử bóng đá đỉnh cao có thêm "vài Neuer" nữa? Giả sử thành công của Neuer trở thành cảm hứng cho các thủ môn xuất sắc khác? Đấy sẽ là một cuộc cách mạng thật sự, làm thay đổi suy nghĩ chung về vai trò thủ môn trong môn bóng đá, và sẽ ảnh hưởng mạnh mẽ đến các chiến thuật.
Không hề viển vông. Từng có thời kỳ hậu vệ chỉ lo cản phá. Vậy mà bây giờ, hậu vệ cánh không giỏi tấn công thì coi như... vứt! Hai chục năm trước, HLV Brazil Carlos Alberto Parreira đã gọi Giovanne Elber của Bayern là "tiền đạo phòng ngự". Vậy thì, chưa chắc là lạ nếu trong tương lai, các thủ môn đều phải biết chơi bóng như một trung vệ. Đấy mới là chỗ vĩ đại nhất của Manuel Neuer!
