Thể thao Việt Nam thất bại tại ASIAD 2026, chuyện không mới!

Đoàn thể thao Việt Nam tham dự ASIAD 2026 với 498 thành viên, trong đó có 348 tuyển thủ tranh tài ở 30 môn thể thao. Trước khi bước vào đại hội, ngành thể thao đặt mục tiêu giành từ 4 đến 6 HCV. Mục tiêu ấy sau được điều chỉnh xuống còn trên 4 HCV, nhưng ngay cả chỉ tiêu này cũng khiến không ít người nghi ngại.

Sự lo lắng ấy không phải không có cơ sở. Bởi nhìn một cách thẳng thắn, thể thao Việt Nam hiện chưa có nhiều môn mũi nhọn đủ sức cạnh tranh HCV ở sân chơi châu lục.

Mục tiêu tranh vàng của đoàn Việt Nam chủ yếu đặt vào 3 môn bắn súng, karate và cầu mây, bởi đây là những môn từng mang về HCV tại ASIAD 2022. Bên cạnh đó, điền kinh, canoeing, taekwondo, jiu jitsu… cũng được kỳ vọng, bởi từng đạt thành tích cao ở các giải đấu châu Á và thế giới.

Thế nhưng, ngoài cầu mây và karate vẫn bảo vệ được HCV, bắn súng cùng nhiều môn trọng điểm khác đều không đạt được kỳ vọng. Có những môn thậm chí còn ra về trắng tay.

Trưởng đoàn thể thao Việt Nam tại ASIAD 2026, ông Nguyễn Hồng Minh - Phó cục trưởng Cục Thể dục Thể thao Việt Nam - đã thẳng thắn thừa nhận: “Nhìn một cách trực diện, kết quả của đoàn Việt Nam vẫn còn khoảng cách khá xa so với mục tiêu đặt ra ban đầu, tức giành từ 4 HCV trở lên. Thể thao Việt Nam đang có phần hụt hơi và rơi vào thế bám đuổi so với các nước trong khu vực Đông Nam Á như Thái Lan, Malaysia hay Indonesia. Sự cạnh tranh tại đấu trường châu lục ngày càng khốc liệt. Nhiều bộ môn trọng điểm như điền kinh, bơi, rowing hay cử tạ của chúng ta gặp rất nhiều thử thách trước các đối thủ vượt trội và chưa thể tạo nên sự bứt phá. Đây là bài học rất lớn về công tác dự báo sức mạnh đối thủ, sự chuẩn bị điểm rơi phong độ, cũng như chiến lược đầu tư dài hơi cho các môn thể thao Olympic”.

Nhìn vào thành tích tại ASIAD 2026, có thể thấy rõ khoảng cách ấy. Nhiều đội tuyển thể thao Việt Nam đã phải ra về trắng tay ở những môn nằm trong hệ thống Olympic như bơi, thể dục dụng cụ, cử tạ, đấu kiếm, bắn cung, vật, cầu lông... Ngay cả những môn giành được huy chương như bắn súng, điền kinh cũng chưa thể xem là thành công nếu đặt cạnh chỉ tiêu và kỳ vọng ban đầu.

Về điều này, Trưởng đoàn Nguyễn Hồng Minh nhìn nhận: “ASIAD là sân chơi tiệm cận đẳng cấp Olympic. Khi các cường quốc như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Bahrain... đưa đến đây những tuyển thủ có đẳng cấp hàng đầu Olympic, khoảng cách về trình độ, khoa học, công nghệ và y học thể thao giữa họ và chúng ta càng lộ rõ. Đây là bài học rất đắt giá về việc định vị lại chiến lược đầu tư trọng điểm, thay vì dàn trải ở quá nhiều nhóm môn”.

Những chia sẻ ấy thực ra không mới.

Sau mỗi kỳ ASIAD hay Olympic, thể thao Việt Nam lại nói về khoảng cách trình độ, về đầu tư, về khoa học công nghệ, về công tác đào tạo và chuẩn bị lực lượng. Nhưng rồi khi trở lại SEA Games, chúng ta lại đứng đầu hoặc nằm trong nhóm đầu khu vực, để rồi khi bước ra sân chơi châu lục và thế giới, khoảng cách ấy tiếp tục được phơi bày.

Đơn cử như tại SEA Games 2025, Việt Nam đứng thứ 3 Đông Nam Á. Nhưng đến ASIAD 2026, Việt Nam lại xếp thứ 5 trong khu vực, sau Thái Lan, Malaysia, Indonesia và Philippines.

Khoảng cách ấy rõ ràng không chỉ nằm ở số lượng huy chương. Nó phản ánh cả một vấn đề lớn hơn về chất lượng và chiều sâu của nền thể thao.

Với 3 HCV tại ASIAD 2026, thể thao Việt Nam đã không hoàn thành chỉ tiêu đề ra. Và Trưởng đoàn Nguyễn Hồng Minh cũng không né tránh trách nhiệm: “Việc chúng ta chưa đạt được chỉ tiêu huy chương đề ra, rõ ràng là một kết quả không như kỳ vọng. Với tư cách là những người lãnh đạo đoàn, chúng tôi nhận trách nhiệm trước người hâm mộ thể thao nước nhà khi chưa thể giúp các VĐV thi đấu bứt phá để mang về những tấm HCV.

Tuy nhiên, nhìn nhận một cách thẳng thắn và sòng phẳng, kết quả này phản ánh sự khốc liệt của đại hội. Phải thừa nhận rằng, sân chơi ASIAD hiện có trình độ rất cao, nhiều môn như bơi, bắn súng hay cử tạ đều ngang ngửa với giải vô địch thế giới và Olympic. Các đối thủ lớn như Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản hay Hàn Quốc đem đến giải đấu những tuyển thủ xuất sắc với thông số kỹ thuật quá mạnh, khi họ liên tục chạm đến các kỷ lục thế giới ngay từ vòng loại, nên áp lực lên các xạ thủ hay VĐV của chúng ta là cực kỳ lớn”.

Nhưng nếu chỉ đổ lỗi cho sự khốc liệt của ASIAD hay sức mạnh của các đối thủ thì rõ ràng là chưa đủ. Lý giải về nguyên nhân thất bại, vị trưởng đoàn thể thao Việt Nam cũng thừa nhận: “Về chủ quan, chúng tôi chưa làm tốt việc giải tỏa áp lực cho các VĐV trọng điểm. Trường hợp sẩy chân đáng tiếc ở vòng loại của những nhà đương kim vô địch hay các niềm hy vọng lớn cho thấy tâm lý thi đấu chưa thực sự vững vàng. Sự căng cứng hiện rõ trong từng loạt bắn, từng nhịp chèo ở những thời khắc mang tính quyết định”.

Bên cạnh đó, ông Nguyễn Hồng Minh cũng chỉ ra một thực tế đáng suy nghĩ: “Chúng ta phải thẳng thắn nhìn nhận rằng các điều kiện bảo đảm như hồi phục, chế độ dinh dưỡng và ứng dụng khoa học công nghệ của Việt Nam vẫn còn khoảng cách xa so với các quốc gia hàng đầu. Sự chuẩn bị của chúng ta phần lớn vẫn dựa vào nỗ lực tự thân của HLV và VĐV, chứ chưa có được sự hỗ trợ mang tính khoa học, kỹ thuật toàn diện”.

Đây mới là điều đáng suy nghĩ.

Thất bại tại ASIAD 2026 không phải một cú sốc bất ngờ. Những hạn chế của thể thao Việt Nam đã được nhìn thấy từ nhiều năm qua. Điều đáng nói là sau mỗi thất bại, chúng ta đều nhận ra vấn đề, đều chỉ ra nguyên nhân, nhưng khoảng cách với những nền thể thao hàng đầu châu lục vẫn chưa được thu hẹp đáng kể.

Thể thao Việt Nam không thể mãi hài lòng với vị trí dẫn đầu SEA Games rồi chấp nhận cảnh bám đuổi khi bước ra châu lục. Muốn cạnh tranh ở ASIAD và xa hơn là Olympic, chúng ta cần một chiến lược đầu tư thực chất, có trọng điểm, dài hơi và quan trọng nhất là phải tạo ra được sự thay đổi từ gốc.

Thể thao Việt Nam đã biết mình đang ở đâu. Vấn đề bây giờ là có đủ quyết tâm và cách làm để thay đổi hay không. Đó mới là điều người hâm mộ chờ đợi và kỳ vọng.