Điền kinh Việt Nam, bao giờ mới thực sự vươn tầm châu lục?

Còn nhớ tại ASIAD 2010, điền kinh Việt Nam lần đầu tiên giành huy chương tại Á vận hội với 3 HCB của Vũ Thị Hương (200m), Trương Thanh Hằng (800m và 1.500m) và 2 HCĐ của Vũ Thị Hương (100m), Vũ Văn Huyện (10 môn phối hợp), qua đó xếp thứ 13 trên bảng xếp hạng điền kinh của Á vận hội.

Thành tích năm ấy khiến chúng tôi - những người có mặt tại ASIAD năm ấy - cảm thấy rất vui, bởi những tấm huy chương mà đội điền kinh Việt Nam giành được đều ở những nội dung hàng đầu của môn thể thao nữ hoàng.

Những Á vận hội sau đó, điền kinh Việt Nam đều có huy chương, nhưng đến ASIAD 2022, điền kinh Việt Nam đã trắng tay. Mãi đến kỳ đại hội lần này, chúng ta mới giành được một chiếc HCĐ. Với thành tích ấy, lẽ ra những người làm điền kinh có thể cảm thấy vui, nhưng phải nói thẳng, đây là một thất bại của điền kinh Việt Nam nếu nhìn vào thành tích của các nước Đông Nam Á tại Á vận hội lần này.

Tại ASIAD 2026, Thái Lan đứng thứ 4 ở môn điền kinh với 3 HCV, 2 HCB và 1 HCĐ. Singapore xếp thứ 10 với 1 HCV, 1 HCB, trong khi Philippines đứng thứ 12 với 1 HCV, 2 HCĐ. Còn Việt Nam xếp thứ 18 với 1 HCĐ.

Tuy nhiên, đừng quên tại SEA Games vừa diễn ra hồi tháng 12 năm ngoái, Thái Lan đứng đầu môn điền kinh với 13 HCV, 13 HCB và 11 HCĐ. Trong khi đó, Việt Nam xếp thứ nhì với 12 HCV, 12 HCB và 10 HCĐ.

Đứng nhì Đông Nam Á ở SEA Games 2025, nhưng lại thua các nước trong khu vực tại Á vận hội, liệu những người làm điền kinh Việt Nam sẽ trả lời sao trước những thắc mắc của người hâm mộ?

Tại ASIAD 2026, mục tiêu huy chương của điền kinh Việt Nam tập trung vào những nội dung tiếp sức như 4x100m nữ, 4x400m nữ, 4x400m nam, 4x400m hỗn hợp nam nữ, thậm chí còn tự tin đặt mục tiêu HCV. Tuy nhiên, với những người trong giới chuyên môn, đây là mục tiêu khó.

Vì như chính ông Dương Đức Thủy - cựu HLV trưởng đội tuyển điền kinh Việt Nam - đã bày tỏ: “Trước khi đến ASIAD 2026, ban huấn luyện đội tuyển điền kinh Việt Nam đã mạnh dạn đặt chỉ tiêu có HCV, nhưng trong thâm tâm tôi nghĩ là khó có khả năng, vì thực lực của chúng ta chưa đủ tầm. Điều khiến họ hy vọng là vì trong năm nay chúng ta đã từng vô địch châu Á ở nội dung 4x400m nữ và đã chạm mặt các VĐV hàng đầu châu Á ở rất nhiều giải trước rồi. Nhưng thực tế thi đấu đã trả lời rằng VĐV chúng ta chưa đủ khả năng”.

Tại ASIAD 2026, đội tuyển điền kinh Việt Nam đã khiến những người yêu thể thao Việt Nam cảm thấy phấn khích khi ngay ngày mở màn đã giành chiếc HCĐ ở nội dung 4x400m hỗn hợp. Nhưng sau đó, tất cả các nội dung khác đều tay trắng đến ngỡ ngàng.

Trong khi đó, các nước trong khu vực Đông Nam Á như Thái Lan, Singapore đều có HCV. Đặc biệt, Thái Lan gây ấn tượng mạnh với tuyển thủ trẻ Puripol Boonson khi anh chạy 100m với thành tích 9”90, phá kỷ lục ASIAD và vươn lên thứ hai trong lịch sử châu Á. Sau đó, Puripol Boonson hoàn tất cú đúp bằng thành tích 19”88 ở nội dung 200m, cân bằng kỷ lục châu Á.

Về điều này, ông Dương Đức Thủy đã bày tỏ: “Từ xưa đến nay, SEA Games vẫn được các nước trong khu vực coi trọng, vì họ vẫn cử VĐV giỏi để tham dự, bởi đó là cơ hội để họ tập dượt cho các đại hội lớn hơn. Họ có chương trình, kế hoạch đào tạo bài bản, có mục tiêu, mục đích khác mình, có thể cao hơn mình và cách thức họ thực hiện cũng khác mình. Đó là lý do khi ra châu Á, thành tích của họ khác chúng ta.

Trong lúc tại SEA Games, điền kinh Việt Nam giành HCV nhưng thành tích của chúng ta rất thấp. Chất lượng của tấm huy chương ấy thấp hơn nhiều so với chuẩn thi đấu ở ASIAD, vì thế chúng ta nên học hỏi đối thủ để cùng nhau tiến bộ”.

16 năm kể từ khi có huy chương ở đấu trường ASIAD vào năm 2010, cứ ngỡ đó sẽ là tiền đề để điền kinh Việt Nam có thể dần thăng hoa ở đấu trường châu lục, qua đó từng bước tiến gần đến thành tích Olympic.

Tuy nhiên, có vẻ như “phú quý giật lùi” khi thành tích của điền kinh Việt Nam đang ngày càng thụt lùi. Thế nên, câu nói của ông Dương Đức Thủy khiến chúng ta phải suy nghĩ: “Có vẻ như chúng ta ‘ngẩng cao đầu’ quá. Lúc nào cũng nghĩ mình hơn người khác, không chịu học hỏi các nước láng giềng, không cần đầu tư vào việc mời chuyên gia ngoại cho các nội dung cần độ khó cao. Chính tư duy ‘chúng ta làm được tất’ của những năm trước, giờ đang dần quay lại đã làm chúng ta trì trệ”.

Câu hỏi điền kinh Việt Nam bao giờ mới thật sự vươn tầm châu lục có lẽ vẫn đang chờ những người làm điền kinh Việt Nam trả lời.