Sau khi bị các đội lớn hút mất nhiều trụ cột, đội chủ sân Villa Park quyết tâm giữ chân Unai Emery và xây dựng tham vọng dài hạn. Trong khi đó, MU sa sút đến mức khó có thể hấp dẫn nhà cầm quân người Tây Ban Nha. Câu hỏi lớn là liệu Aston Villa có thể phá vỡ trật tự phân cấp trong bóng đá hiện tại?
Chuỗi thức ăn ngày càng khắc nghiệt ở bóng đá châu Âu
Jamie Carragher có lý khi nói về một chuỗi thức ăn trong bóng đá Anh và châu Âu. Những CLB lớn nhất, giàu có nhất đang đứng ở một đẳng cấp riêng biệt. Họ không chỉ sở hữu tiềm lực tài chính vượt trội mà còn có khả năng thu hút những cầu thủ tốt nhất từ các đội bóng thấp hơn. Phần còn lại phải tìm cách tồn tại, phát triển và đôi khi thách thức trật tự ấy, dù luôn phải đối mặt với những rủi ro đi kèm.
Một số người cho rằng bóng đá vốn dĩ đã như vậy, cũng giống quy luật tự nhiên. Nhưng chưa bao giờ khoảng cách giữa các tầng lớp CLB lại lớn đến thế.
Trong kỷ nguyên Champions League, nhiều yếu tố đã góp phần tạo ra sự bất bình đẳng sâu sắc: cơ chế phân phối tài chính của UEFA, xu hướng thương mại toàn cầu ngày càng ưu ái những thương hiệu lớn và các quy định hạn chế nguồn đầu tư bên ngoài. Khoảng cách tài chính giữa các CLB, cả trong cùng một giải đấu lẫn trên bình diện châu Âu, ngày càng khó san lấp.
Hãy nhìn vào 10 mùa giải gần nhất tại 5 giải VĐQG hàng đầu châu Âu gồm Anh, Pháp, Đức, Italia và Tây Ban Nha. Có tổng cộng 50 chức vô địch được trao, nhưng chỉ 16 CLB khác nhau đăng quang: 4 ở Anh, 4 ở Italia, 3 ở Tây Ban Nha, 3 ở Pháp và 2 ở Đức. Có tới 46 trong tổng số 50 chức vô địch thuộc về những đội bóng nằm trong top 16 BXH doanh thu mới nhất của Deloitte. Những ngoại lệ là Napoli, đội hai lần vô địch Serie A trong 4 mùa gần đây, cùng Monaco và Lille, hai CLB từng tạm thời phá vỡ sự thống trị của PSG tại Ligue 1.
Sự thống trị của các CLB lớn không phải điều mới mẻ. Real Madrid và Barca đã chi phối La Liga từ giữa thập niên 1980, trong khi AC Milan, Inter Milan cùng Juventus tạo thành “tam thế lực” tại Italia. Ở Anh, Liverpool thống trị bóng đá trong thập niên 1970 và 1980 trước khi MU tiếp quản vị thế ấy trong hai thập niên tiếp theo.
Tuy nhiên, bóng đá châu Âu trước đây vẫn có chỗ cho những nhà vô địch nằm ngoài nhóm quyền lực truyền thống. Valencia (2 lần) và Deportivo từng đăng quang tại Tây Ban Nha. Lazio và Roma cũng vô địch Italia. Bremen, Stuttgart, Wolfsburg tại Đức hay Bordeaux, Lille, Marseille và Montpellier tại Pháp đều từng bước lên đỉnh cao trước khi Bayern và PSG thiết lập sự thống trị gần như tuyệt đối.
Sự phân hóa còn thể hiện rõ hơn tại Champions League. Trong 13 mùa giải đầu tiên của kỷ nguyên giải đấu, từ 1992/93 đến 2004/05, có 10 nhà vô địch đến từ 7 quốc gia khác nhau. Tổng cộng 23 CLB lọt vào bán kết, đại diện cho 9 giải vô địch quốc gia, trong đó có Dynamo Kyiv của Ukraine và Panathinaikos của Hy Lạp.
Aston Villa không muốn mãi làm kẻ bị săn đuổi
Nhưng trong 21 mùa giải kể từ 2005/06, chỉ có 22 CLB khác nhau góp mặt ở bán kết và đến từ 6 giải đấu. Đáng chú ý, chỉ một đội bóng ngoài 5 giải VĐQG hàng đầu làm được điều đó: Ajax năm 2019. Sau hành trình kỳ diệu ấy, đội hình xuất sắc của họ nhanh chóng bị các CLB giàu có hơn “xâu xé”. Monaco và Dortmund trước đó cũng từng trải qua hoàn cảnh tương tự.
Đó chính là điều Jamie Carragher muốn nói khi đề cập đến chuỗi thức ăn trong bóng đá châu Âu. Ông cho rằng Aston Villa sẽ rất khó vươn lên thành một thế lực đủ sức cạnh tranh thường xuyên ở những sân chơi lớn nhất. Cựu hậu vệ Liverpool thậm chí đặt câu hỏi liệu HLV Unai Emery có muốn tìm kiếm thử thách mới tại MU, một CLB có tầm vóc và tiềm lực lớn hơn hay không.
"Tôi nghĩ Emery là HLV giỏi nhất Premier League. Thành tích của ông ấy tại Europa League rất đáng kinh ngạc, nhưng chắc chắn một nhà cầm quân thành công như vậy muốn được ghi nhận ở Champions League. Emery muốn vô địch giải đấu này, nhưng ông ấy không thể làm điều đó tại Aston Villa. Ông ấy từng có hai trải nghiệm không thực sự thành công ở PSG và Arsenal. Tôi nghĩ Emery xứng đáng có cơ hội chứng minh bản thân tại một CLB khổng lồ", Carragher nhận xét trên Sky Sports.
Những phát biểu ấy khiến NHM Aston Villa tức giận, đặc biệt khi Carragher tiếp tục nhấn mạnh quan điểm trên chương trình The Overlap vài ngày sau đó, cho rằng Aston Villa sẽ không bao giờ trở thành một CLB khổng lồ. Ban lãnh đạo đội bóng cũng phản ứng gay gắt. Hôm thứ Sáu tuần trước, Chủ tịch Nassef Sawiris tuyên bố Aston Villa sẽ tiến hành các thủ tục pháp lý nhằm vào Carragher vì những lời lẽ xúc phạm không thể chấp nhận đối với CLB và NHM của họ.
"Aston Villa sẽ không cho phép bất kỳ ai cản trở hành trình vươn lên của chúng tôi trong bóng đá Anh và châu Âu", Sawiris khẳng định.
Tuyên bố ấy có phần nực cười, nhưng tham vọng đứng sau nó hoàn toàn nghiêm túc. Sawiris và Wes Edens, hai ông chủ của Aston Villa, muốn đưa đội bóng gia nhập nhóm tinh hoa của bóng đá châu Âu.
Họ không chỉ muốn Villa thỉnh thoảng gây khó khăn cho các ông lớn, như cách đội bóng và Newcastle đã làm trong những mùa gần đây bằng việc giành vé dự Champions League và chấm dứt cơn khát danh hiệu kéo dài nhiều thập kỷ. Mục tiêu lớn hơn là cạnh tranh thường xuyên ở những sân chơi danh giá nhất, đồng thời xây dựng một CLB đủ sức giữ chân các ngôi sao trước sự chèo kéo của những đối thủ giàu có.
Mùa hè năm ngoái, 5 cầu thủ thuộc đội hình xuất phát trong trận chung kết Europa League của Aston Villa đã bị những đội bóng có tiềm lực lớn hơn lôi kéo. Emi Martinez và Morgan Rogers chuyển tới Chelsea, Ezri Konsa gia nhập Arsenal, Youri Tielemans đến MU, còn Lucas Digne chuyển sang PSG. Ollie Watkins cũng nhận được lời đề nghị hấp dẫn từ Al Hilal của Saudi Arabia và cuối cùng không thể cưỡng lại sức hút tài chính.
Một số cuộc chia tay khiến Aston Villa thất vọng và tổn thất đáng kể, nhưng không phải thương vụ nào cũng mang ý nghĩa tiêu cực. Martinez, 34 tuổi, và Watkins, 30 tuổi, từng đóng góp lớn cho đội bóng, song việc thay thế họ bằng Zion Suzuki, 24 tuổi, và Nicolas Jackson, 25 tuổi, được xem là những quyết định hợp lý. Aston Villa cũng chiêu mộ thành công tiền vệ Johan Manzambi, 21 tuổi, từ Freiburg. Cầu thủ người Thụy Sĩ đã tạo được ấn tượng tích cực kể từ khi cập bến.
Digne, 33 tuổi, và Tielemans, 29 tuổi, đều là những nhân tố chất lượng, nhưng sự ra đi của họ cũng giúp Aston Villa có thêm dư địa để trẻ hóa đội hình và điều chỉnh quỹ lương.
Tuy nhiên, kỳ chuyển nhượng mùa hè vẫn củng cố cảm giác rằng Aston Villa đang ở thế yếu trước những CLB nằm cao hơn trong chuỗi thức ăn. Đây là thực tế mà Dortmund, Ajax, Monaco và nhiều đội bóng khác từng phải chấp nhận trong khoảng 15 năm qua. Tại Anh, Brighton cũng vận hành mô hình kinh doanh dựa trên việc phát hiện, chiêu mộ những tài năng trẻ rồi bán họ cho các đội bóng lớn hơn.
Nhưng đó không phải tương lai mà các ông chủ Aston Villa hướng tới.
Trong một tuyên bố hôm thứ Ba, CLB cho biết đã có những cuộc thảo luận tích cực với Emery, Chủ tịch bộ phận điều hành bóng đá Roberto Olabe và Giám đốc điều hành bóng đá Damian Vidagany về định hướng chiến lược dài hạn. Các bên cùng chia sẻ cam kết và mục tiêu đưa đội bóng tiếp tục phát triển trong những năm tới.
"Mục tiêu rất rõ ràng: xây dựng một Aston Villa đầy tham vọng, có tính cạnh tranh và đủ khả năng chinh phục những thử thách, thành tựu lớn nhất", thông báo của CLB nhấn mạnh.
Thời điểm đưa ra tuyên bố không phải ngẫu nhiên. The Athletic cho biết MU dành sự ngưỡng mộ đáng kể cho Emery, trong bối cảnh Michael Carrick tiếp tục gặp khó khăn trên cương vị HLV. Aston Villa trước đó đã mở các cuộc đàm phán gia hạn hợp đồng với chiến lược gia người Tây Ban Nha, người còn giao kèo đến mùa hè năm 2029. Hiện hai bên đang tiến gần tới một thỏa thuận mới, như chính Emery xác nhận hôm thứ Sáu.
MU và Aston Villa: Hai thái cực của quyền lực bóng đá
Lịch thi đấu cuối tuần càng khiến câu chuyện trở nên đáng chú ý. Aston Villa sẽ hành quân tới Old Trafford để đối đầu một MU đang rơi vào tình trạng hỗn loạn. Quỷ đỏ chỉ đứng trên nhóm xuống hạng nhờ hiệu số bàn thắng bại sau khi thắng vỏn vẹn 1 trong 9 vòng đầu tiên tại Premier League. Một thất bại nữa có thể trở thành giọt nước tràn ly đối với Carrick. Sau giai đoạn tạm quyền đầy ấn tượng, ông đang chứng kiến kết quả sa sút nghiêm trọng, kéo theo sự trở lại của những màn trình diễn thiếu sức sống và bầu không khí tiêu cực tại Old Trafford.
Viễn cảnh Emery đánh bại MU rồi ký hợp đồng mới với Aston Villa thực sự đáng chú ý. Một đội bóng từng chơi ở Championship cách đây 7 năm đang tìm cách phá vỡ trần kính của Premier League, trong khi CLB từng thống trị bóng đá Anh suốt thời gian dài lại đối diện nguy cơ sa sút xuống những mức khó tưởng tượng.
Không khó hiểu vì sao MU quan tâm đến Emery. Nhưng trong bối cảnh hiện tại, thật khó để hình dung nhà cầm quân này cũng dành sự quan tâm tương tự cho Quỷ đỏ. Nếu điều Emery tìm kiếm là tham vọng, ông nên chọn Aston Villa, nơi các ông chủ tuyên bố sẽ làm mọi thứ để khai thác tối đa tiềm năng của CLB, hay MU, nơi giới chủ đội bóng từng nói với giới đầu tư tài chính rằng sức hấp dẫn thương mại của đội bóng sẽ không bị ảnh hưởng bởi thành tích yếu kém trên sân cỏ?
Quỷ đỏ Manchester đang trải qua một trong những giai đoạn tồi tệ nhất kể từ khi xuống hạng năm 1974. CLB mắc kẹt trong sự trì trệ và suy thoái dưới sự điều hành của gia đình Glazer cùng Sir Jim Ratcliffe. Ngược lại, Aston Villa đang trải qua thời kỳ phục hưng vượt xa những gì NHM từng mơ tới khi Sawiris và Edens mua lại đội bóng cách đây 8 năm.
Sự tương phản trong cách hai CLB được quản lý càng trở nên rõ ràng. Song, cũng cần nhìn nhận rằng MU từng về nhì Premier League năm 2021, đứng thứ ba các năm 2023 và 2026. Trong khi đó, hai lần Aston Villa cán đích ở vị trí thứ tư dưới thời Emery, vào các năm 2024 và 2026, cũng là thành tích tốt nhất của họ kể từ khi giành ngôi á quân ở mùa giải Premier League đầu tiên 1992/93, khi từng cạnh tranh quyết liệt với chính MU.
Những con số này không nhằm hạ thấp thành tựu của Aston Villa. Chúng cho thấy đội bóng đang phải đối mặt với thử thách lớn đến mức nào nếu muốn duy trì vị thế trong nhóm đầu.
Phá vỡ trật tự cũ: Tham vọng lớn, thách thức còn lớn hơn
Khái niệm "Big Six" tại Premier League không phải lời ca ngợi sự chênh lệch tài chính, mà là cách mô tả khoảng cách ngày càng lớn trong hai thập kỷ qua. Theo BXH doanh thu Deloitte mùa 2024/25, Aston Villa đứng thứ 14 thế giới với doanh thu 378,1 triệu bảng (504,8 triệu USD). Vấn đề của họ là Premier League có tới 6 CLB nằm trong top 10 thế giới về doanh thu. MU, ngay cả khi không có nguồn thu từ Champions League, vẫn đạt 666,5 triệu bảng. Liverpool, Man City và Arsenal còn thu về nhiều hơn con số đó.
Aston Villa vốn là một trong những CLB giàu truyền thống nhất nước Anh. Họ từng giành 5 chức VĐQG trước khi Liverpool hay MU có lần đầu đăng quang. Đầu thập niên 1980, họ vô địch nước Anh và châu Âu. Sau giai đoạn sa sút trong thập niên 2010, sự xuất hiện của Emery đã đưa đội bóng trở lại bản đồ bóng đá châu lục: vào bán kết Conference League năm 2024, tứ kết Champions League năm 2025 và vô địch Europa League năm 2026.
Tuy nhiên, ngay cả khi giành được danh hiệu lớn đầu tiên sau 30 năm, Villa vẫn phải đối mặt với nhiều trở ngại. Các quy định tài chính của Premier League và UEFA hạn chế khả năng đầu tư. Họ phải cân đối ngân sách với nguồn thu từ ngày thi đấu chỉ bằng khoảng một phần ba MU, còn doanh thu thương mại chưa bằng một phần tám đối thủ. Những cầu thủ quan trọng cũng dễ bị thu hút bởi mức lương cao hơn và lời hứa hẹn về cơ hội thành công lớn hơn ở các CLB giàu có.
NHM và ban lãnh đạo Villa có quyền phàn nàn về những quy định tài chính mà họ cho rằng đang bảo vệ lợi thế của các đội bóng giàu có nhất. Nếu được áp dụng vào thời điểm tài sản bóng đá còn phân bổ tương đối đồng đều, những giới hạn chi tiêu gắn với doanh thu có thể được xem là một biện pháp thúc đẩy công bằng. Nhưng đến đầu thập niên 2010, khi khoảng cách tài chính đã trở nên quá lớn, Luật Công bằng tài chính (FFP) lại không còn mang ý nghĩa công bằng như tên gọi của nó.
Trong bối cảnh hiện tại, vị trí thứ tư và tấm vé dự Champions League đã được xem là thành tựu lớn đối với Aston Villa hay Newcastle, hai CLB giàu truyền thống và có lượng NHM đông đảo. Ở cấp độ châu Âu, việc Inter Milan (đứng thứ 11 về doanh thu) hay Dortmund (thứ 12) lọt vào chung kết Champions League cũng trở thành điều hiếm hoi. Đáng lo ngại hơn, Ajax năm 2019 vẫn là đại diện duy nhất ngoài 5 giải vô địch quốc gia hàng đầu lọt vào bán kết sân chơi số 1 châu Âu.
Khi nói về tham vọng chinh phục những danh hiệu lớn nhất, Emery đã nhắc đến lịch sử của Aston Villa. Ông cho rằng đội bóng từng vô địch Cúp C1 năm 1982 dù không được đánh giá là ứng viên hàng đầu. Leicester cũng từng vô địch Premier League năm 2016. Trong bóng đá, mọi chuyện đều có thể xảy ra.
Emery cũng nhắc tới việc ông từng đưa Villarreal vào bán kết Champions League năm 2022, hay Dortmund lọt vào chung kết giải đấu này 4 năm trước. Ông cho rằng Aston Villa từng kết thúc mùa giải với khoảng cách chỉ 2-3 điểm so với Man City và Arsenal trong 2 mùa giải đứng thứ tư.
Thực tế thế nào?
Tuy nhiên, dữ liệu thực tế không hoàn toàn ủng hộ nhận định cuối cùng ấy. Năm 2024, Aston Villa kém Liverpool 14 điểm, Arsenal 21 điểm và nhà vô địch Man City 23 điểm. Mùa giải gần nhất, họ cũng kém đội xếp thứ ba MU 6 điểm, á quân Man City 13 điểm và nhà vô địch Arsenal 20 điểm. Đó đều là những thành tích đáng khen, nhưng đồng thời cho thấy khoảng cách đáng kể giữa họ và nhóm cạnh tranh chức vô địch.
Aston Villa có nhiều nền tảng để tiếp tục phát triển: lịch sử hào hùng, lượng CĐV cuồng nhiệt, SVĐ giàu bản sắc đang được nâng cấp, đội hình chất lượng và một trong những HLV xuất sắc nhất thế giới hiện nay.
Nhưng liệu từng ấy có đủ để họ cạnh tranh với những siêu CLB trong kỷ nguyên bóng đá hiện đại? Làm thế nào một đội bóng thường thắng khoảng một nửa số trận Premier League và kết thúc mùa giải với hơn 60 điểm có thể vươn lên ngưỡng tối thiểu 84 điểm, mức cần thiết để vô địch giải đấu trong 10 năm qua? Nếu được hỏi câu này vào cuối mùa trước, chắc chắn Emery sẽ không trả lời bằng việc bán đi 6 cầu thủ thường xuyên đá chính.
Lịch sử Aston Villa và sự nghiệp của Emery mang đến niềm tin cho ban lãnh đạo, HLV cũng như người hâm mộ. Nhưng thực tế trong hai thập kỷ qua cho thấy cấu trúc bóng đá châu Âu đã thay đổi sâu sắc, khiến cuộc cạnh tranh về tài chính và thành tích ngày càng khắc nghiệt.
Việc Aston Villa không tỏ ra nao núng, thậm chí còn quyết tâm hơn sau một mùa hè đầy khó khăn trên thị trường chuyển nhượng, cho thấy họ sẵn sàng bước vào cuộc chiến dài hơi. Những đội bóng khác có thể đã mất hy vọng sau khi bị các ông lớn lấy đi những cầu thủ tốt nhất. Còn Aston Villa thì không.
Đăng ký nhận tin tức từ Tạp chí Bóng đá
