Xavi không phải lựa chọn ngẫu nhiên
Xavi xuất hiện trên băng ghế Hà Lan vào đúng thời điểm ĐT nước này cần xác định lại mình muốn chơi bóng như thế nào. Sau Koeman và Louis van Gaal, những tranh luận về cách tiếp cận của Cơn lốc màu cam ngày càng rõ. Cả hai từng bị chỉ trích vì rời xa các giá trị truyền thống của bóng đá Hà Lan, đặc biệt là kiểm soát bóng và bóng đá tấn công, để sử dụng phản công như vũ khí chủ đạo.
Thành tích không phải thảm họa. Van Gaal đưa Hà Lan vào tứ kết World Cup 2022, Koeman đưa đội nhà vào bán kết EURO 2024. Nhưng việc bị loại ngay vòng 1/16 World Cup gần nhất tạo ra cú hẫng đủ lớn để KNVB (LĐBĐ Hà Lan) phải tìm một hướng đi khác. Và họ không tìm một HLV chỉ để thay đổi con người trên băng ghế chỉ đạo.
Nigel de Jong, GĐKT của KNVB, nhấn mạnh rất rõ vấn đề nằm ở cách Hà Lan muốn chơi bóng. Họ phải chủ động, phải hấp dẫn, nhưng sự chủ động ấy không chỉ dành cho mặt trận tấn công. Hà Lan muốn kiểm soát cả trận đấu lẫn khả năng phòng ngự, bởi giảm số bàn thua cũng là một cách để giành chiến thắng.
Và đây là quan điểm khiến Xavi trở thành lựa chọn đáng chú ý trên băng ghế nóng.
Từ Johan Cruyff đến Barca, Xavi hiểu bóng đá Hà Lan
Xavi là người Tây Ban Nha, nhưng nền tảng bóng đá của ông lại chịu ảnh hưởng rất sâu từ Hà Lan. Ông trưởng thành tại học viện Barcelona, nơi tư tưởng của Johan Cruyff và Rinus Michels đã trở thành một phần quan trọng trong quá trình hình thành nên cầu thủ Xavi. Chính ông cũng thừa nhận mình có mối liên hệ đặc biệt với bóng đá Hà Lan và từng gọi bản thân là một “người con” của triết lý ấy.
Vì thế, việc KNVB trao ĐT Hà Lan cho Xavi có một logic khá rõ ràng. Hà Lan muốn tìm lại bản sắc thông qua một HLV đã hấp thụ chính bản sắc đó ở Barca và Tây Ban Nha.
Nhưng Xavi không được chọn chỉ vì ông từng là một tiền vệ kiểm soát bóng xuất sắc. Thời gian dẫn dắt Barca cho thấy ông cũng đã cố gắng biến những nguyên tắc ấy thành một hệ thống thực tế. Ngay mùa giải đầu tiên trọn vẹn tại Camp Nou, Xavi đưa Barcelona tới chức vô địch La Liga. KNVB đánh giá ông phù hợp với định hướng chơi chủ động, áp đặt, hấp dẫn nhưng vẫn phải có sự linh hoạt cần thiết của bóng đá đỉnh cao hiện đại.
Xavi tóm gọn phong cách của mình bằng 5 cụm từ: kiểm soát bóng, vị trí, pressing, nhận thức và đam mê. Nghe rất Hà Lan.
Nhưng điều quan trọng là Xavi không biến kiểm soát bóng thành mục tiêu tự thân. Xavi quan điểm rất rõ ràng, rằng phải có bóng để thắng, phải đứng đúng vị trí, mất bóng phải pressing và cầu thủ phải đọc được những gì đang diễn ra xung quanh. Cuối cùng, chiến thắng vẫn là đích đến.
Và, Hà Lan bây giờ không cần một HLV đến để tái hiện bóng đá của vài thập niên trước. Họ cần một người có thể lấy những nguyên tắc cũ rồi đưa chúng vào cấu trúc bóng đá hiện đại, với hiệu quả trên sân, trên bảng tỉ số.
Bản sắc phải được chứng minh trên sân
Xavi đã ký hợp đồng với KNVB tới World Cup 2030, nhưng nhiệm vụ trước mắt không nằm ở một kế hoạch dài hạn trên lý thuyết. Nó bắt đầu ngay tại Nations League 2026/27.
Trận ra mắt của Xavi là cuộc đối đầu với Đức tại Amsterdam. Sau đó, Hà Lan còn gặp Serbia và Hy Lạp trong cùng đợt FIFA Days này. UEFA xác định Hà Lan và Đức nằm cùng bảng A League B, bên cạnh Serbia và Hy Lạp.
Có lẽ, đây là một list đối thủ đủ để kiểm chứng những gì Xavi nói. Bởi khôi phục bản sắc không đồng nghĩa với việc Hà Lan lập tức chơi đẹp mắt hay kiểm soát bóng áp đảo mọi đối thủ.
Thứ cần được nhìn thấy là cách Hà Lan tổ chức trận đấu: họ có chủ động lấy bóng hay không, có giữ được cấu trúc khi mất bóng hay không, pressing có đồng bộ hay không và khả năng kiểm soát thế trận có chuyển hóa thành cơ hội cũng như kết quả hay không.
Việc Virgil van Dijk tiếp tục ở lại và giữ băng đội trưởng ĐT Hà Lan cũng là một tín hiệu đáng chú ý cho giai đoạn chuyển giao. Trung vệ Liverpool từng cân nhắc tương lai quốc tế sau World Cup 2026, nhưng cuộc trao đổi với Xavi đã thuyết phục anh tiếp tục sự nghiệp tại ĐTQG.
Chính vì vậy, Xavi có trong tay một thủ lĩnh giàu kinh nghiệm, một đội hình được đánh giá có tiềm năng và một định hướng đã được KNVB xác định khá rõ ràng.
Phần còn lại là khó nhất: biến triết lý thành bóng đá thực tế. Hà Lan không thiếu những ký ức đẹp về “bóng đá tổng lực”. Điều họ thiếu là một phiên bản hiện đại của chính mình. Xavi được trao nhiệm vụ tìm ra phiên bản ấy.
Và trận gặp Đức sẽ là phép thử đầu tiên cho câu hỏi lớn hơn: Cơn lốc màu cam có thể tìm lại bản sắc mà không mắc kẹt trong quá khứ hay không? Bởi suy cho cùng, bóng đá đẹp đến đâu mà thua trận, thì cũng chẳng để làm gì.
Đăng ký nhận tin tức từ Tạp chí Bóng đá
