Một pha tăng tốc, cú ngoặt bóng hoặc nỗ lực rướn người có thể khiến cầu thủ phải nằm sân chỉ trong vài giây. Chấn thương gân kheo là một trong những vấn đề phổ biến nhất ở những môn thể thao đòi hỏi chạy nhanh và đổi hướng liên tục, đồng thời có thể khiến cầu thủ nghỉ thi đấu từ vài ngày đến vài tháng.
Trong bóng đá đỉnh cao, tốc độ thường là thứ tạo ra khác biệt. Một tiền đạo phải bứt qua hậu vệ, một cầu thủ chạy cánh cần tăng tốc ở hành lang biên hay hậu vệ phải xoay người để đuổi theo đối phương đều đặt gánh nặng rất lớn lên nhóm cơ phía sau đùi.
Đó cũng chính là lý do chấn thương gân kheo luôn là nỗi ám ảnh với cầu thủ bóng đá.
Gân kheo, hay hamstring, là nhóm ba cơ nằm ở phía sau đùi, gồm cơ nhị đầu đùi, cơ bán gân và cơ bán màng. Nhóm cơ này tham gia vào nhiều chuyển động của chân, đồng thời phải hấp thụ lực lớn khi con người chạy, nhảy hoặc thực hiện các động tác mạnh.
Chấn thương gân kheo xảy ra như thế nào?
Hiểu đơn giản, chấn thương gân kheo xảy ra khi nhóm cơ phía sau đùi phải chịu lực vượt quá khả năng chịu đựng, khiến các sợi cơ bị kéo giãn quá mức và có thể xuất hiện những vết rách.
Đây là lý do các cầu thủ thường gặp vấn đề ở gân kheo sau một pha nước rút hoặc tăng tốc đột ngột. Những chuyển động mạnh, nhanh và lặp đi lặp lại khiến nhóm cơ này phải hoạt động với cường độ rất cao.
Nguy cơ càng tăng nếu cầu thủ đột ngột nâng khối lượng hoặc cường độ tập luyện. Việc trở lại thi đấu quá sớm sau một thời gian nghỉ cũng có thể khiến cơ chưa kịp thích nghi với tải vận động.
Ngoài ra, tình trạng cơ thiếu linh hoạt, không khởi động kỹ, cơ gân kheo hoặc cơ tứ đầu đùi yếu, mệt mỏi cơ bắp và tiền sử từng chấn thương gân kheo cũng có thể làm tăng nguy cơ.
Đặc biệt, một cầu thủ từng bị chấn thương gân kheo sẽ phải rất thận trọng bởi nguy cơ tái phát là vấn đề đáng lưu ý trong quá trình trở lại sân cỏ.
Vì sao cầu thủ dễ dính chấn thương này?
Bóng đá không giống chạy bộ đường dài. Cầu thủ phải liên tục thay đổi tốc độ.
Họ có thể đi bộ, chạy nhẹ, bất ngờ tăng tốc tối đa, giảm tốc, đổi hướng rồi lại lao lên trong vài giây. Chính những chuyển động bùng nổ đó khiến gân kheo phải chịu tải lớn.
Một cầu thủ chạy cánh có thể thực hiện hàng loạt pha nước rút trong trận đấu. Một hậu vệ phải thường xuyên quay người và đuổi theo tiền đạo. Tiền đạo lại phải liên tục tìm cách thoát khỏi sự đeo bám bằng những cú bứt tốc.
Khi cơ bắp đã mệt mỏi, khả năng kiểm soát chuyển động cũng có thể giảm. Nếu cầu thủ tiếp tục phải thực hiện một pha tăng tốc mạnh trong trạng thái đó, nguy cơ chấn thương sẽ tăng lên.
Dấu hiệu nào cho thấy cầu thủ bị chấn thương gân kheo?
Không phải lúc nào chấn thương cũng biểu hiện giống nhau.
Triệu chứng phổ biến nhất là đau ở phía sau đùi, đặc biệt khi cầu thủ cố gắng di chuyển hoặc sử dụng chân bị thương. Một số trường hợp có thể xuất hiện sưng, đau khi chạm vào vùng tổn thương, cứng cơ hoặc khó vận động chân.
Cầu thủ cũng có thể cảm nhận:
- Đau nhói đột ngột ở phía sau đùi.
- Co thắt hoặc căng cứng cơ.
- Sưng hoặc bầm tím.
- Khó di chuyển chân.
- Yếu cơ ở chân bị thương.
- Một số người thậm chí có thể cảm thấy một cục u hoặc vùng lõm bất thường ở phía sau đùi.
Điều đáng lưu ý là mức độ đau không phải lúc nào cũng phản ánh chính xác mức độ tổn thương. Nếu cầu thủ vẫn có thể đi lại sau một cơn đau, điều đó không đồng nghĩa chấn thương chắc chắn nhẹ.
Chấn thương gân kheo có 3 mức độ
Các bác sĩ thường chia chấn thương gân kheo thành ba cấp độ dựa trên mức độ tổn thương cơ.
Độ 1: Đây là mức nhẹ, khi chỉ có một lượng rất nhỏ sợi cơ bị tổn thương. Cầu thủ có thể cảm thấy đau hoặc căng ở phía sau đùi nhưng khả năng sử dụng chân thường chưa bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Độ 2: Chấn thương ở mức trung bình, với một phần cơ bị rách. Đau và sưng thường rõ hơn, đồng thời sức mạnh của cơ bị ảnh hưởng.
Độ 3: Đây là mức nghiêm trọng nhất, khi cơ bị rách hoàn toàn. Cầu thủ có thể đau dữ dội, mất đáng kể khả năng sử dụng chân và khó đi lại. Một số trường hợp nặng có thể cần phẫu thuật.
Việc xác định chính xác mức độ chấn thương cần được thực hiện bởi nhân viên y tế, thay vì chỉ dựa vào cảm giác của cầu thủ.
Điều trị chấn thương gân kheo như thế nào?
Với những chấn thương nhẹ, cầu thủ có thể được điều trị bảo tồn. Nghỉ ngơi, chườm lạnh, băng ép và kê cao chân là những biện pháp thường được sử dụng để kiểm soát đau và sưng trong giai đoạn đầu. Các chuyên gia cũng đề cập đến các phương pháp phục hồi dựa trên vận động, tập luyện, giảm đau và trị liệu, tùy từng trường hợp.
Khi chấn thương nghiêm trọng hơn, vật lý trị liệu có thể trở thành một phần quan trọng của quá trình hồi phục. Mục tiêu không chỉ là giảm đau mà còn giúp cầu thủ lấy lại sức mạnh, độ linh hoạt và khả năng vận động của gân kheo.
Với những trường hợp rách hoàn toàn hoặc tổn thương nghiêm trọng, bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật. Tuy nhiên, không phải mọi chấn thương gân kheo đều cần đến phương án này.
Bao lâu cầu thủ mới có thể trở lại sân?
Đây là câu hỏi không có một đáp án chung.
Một chấn thương độ 1 có thể cải thiện trong vòng chưa đầy một tuần, trong khi chấn thương độ 2 và độ 3 có thể cần nhiều thời gian hơn, thậm chí kéo dài tới vài tháng. Nếu phải phẫu thuật, quá trình hồi phục thường còn lâu hơn.
Quan trọng nhất là cầu thủ không được tự ý tăng cường độ tập luyện chỉ vì cảm thấy hết đau.
Việc trở lại sân khi gân kheo chưa hồi phục hoàn toàn có thể khiến cơ bị tái chấn thương hoặc làm tổn thương ban đầu nghiêm trọng hơn. Các chuyên gia khuyến nghị quá trình trở lại các hoạt động như đi bộ, chạy, tập luyện và thi đấu cần được tiến hành từng bước, theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia vật lý trị liệu.
Vì sao tái phát là điều đáng sợ?
Với cầu thủ bóng đá, chấn thương lần đầu đã gây khó khăn, nhưng tái phát mới là vấn đề đặc biệt đáng lo.
Sau khi lành, cơ gân kheo có thể trở nên căng hơn. Nếu cầu thủ vội vàng trở lại với những pha nước rút cường độ cao mà chưa lấy lại đầy đủ sức mạnh và độ linh hoạt, nguy cơ tổn thương lần nữa có thể xuất hiện.
Đó là lý do quá trình hồi phục không nên kết thúc chỉ vì cầu thủ đã có thể đi lại bình thường.
Khởi động kỹ trước khi tập luyện và thi đấu là một trong những nguyên tắc cơ bản để tránh dính chấn thương. Một nguyên tắc khác rất quan trọng là không tăng khối lượng tập luyện quá nhanh. Đặc biệt, không nên cố "đá tiếp" khi xuất hiện cơn đau bất thường ở phía sau đùi. Việc bỏ qua tín hiệu cảnh báo của cơ thể có thể khiến một vấn đề nhỏ trở thành chấn thương nghiêm trọng hơn.
Đăng ký nhận tin tức từ Tạp chí Bóng đá
