Mãi đến những giây phút nằm hấp hối trong cái đêm 25/11/2020 cô độc đó tại nhà riêng ở Dique Lujan, Argentina, Maradona vẫn nhớ đến một câu chuyện thuở nhỏ ông nhớ rất rõ và đã kể đi kể lại hàng nghìn lần, bởi nó là thứ đầu tiên ông nếm trải trong cuộc đời vinh nhục này, cũng là dư vị cuối cùng trong xác thân tàn tạ.
Câu chuyện ấy đã thành một biểu tượng điển hình khiến ta phải biết tự bảo vệ bản thân trong một thế giới liên tục xoay vần, đẩy mọi thứ nằm ngoài tầm kiểm soát. Nhưng ngay cả Maradona, vị thánh của Argentina và thành phố Napoli (Italia), cũng không thể tự bảo vệ bản thân giữa vòng xoáy đó.
Trong đôi mắt đã nhạt dần sinh khí của Cậu Bé Vàng, ông thấy mình xuất hiện vào ở Villa Fiorito, khu ổ chuột ngoại ô Buenos Aires, trong đêm khuya. Một cậu bé còn lẫm chẫm tập đi, chính là Diego Maradona sống trong ngôi nhà tạm cùng gia đình.
Cậu bước khỏi nhà, rồi nhanh chóng lạc lối giữa con đường tối om. Chẳng có điện đóm hay nước sạch ở nơi đây. Rồi cậu trượt chân, ngã xuống một nắp cống lộ thiên. Cái cống đó chứa toàn phân, và thế giới bóng đá suýt mất đi một thiên tài trong đống phân ấy.
Lúc sắp chết giữa đống phân ngập ngụa, ông chú Cirilo đã đến kéo Maradona lên, giúp cậu bé thoát chết. Cirilo cũng chính là người tặng Maradona món đồ chơi đầu tiên có hình quả bóng da, nuôi dưỡng đam mê chơi bóng cho đứa cháu. Cũng chính Cirilo đã vực Maradona dậy khi đứa cháu lạc lối.
Ông là nhân chứng sống cho thấy một người luôn có thể đứng dậy sau mỗi lần vấp ngã. Nhưng khi trở thành cầu thủ chuyên nghiệp, ông chú Cirilo chẳng còn ở đó nữa để vực dậy một Maradona thỏa mãn với thành công và sa đà quá nhiều vào bê bối.
Phần lớn cuộc đời cầu thủ của Maradona là con lắc dao động giữa hai phần sáng tối. Nhưng càng về những năm cuối sự nghiệp, ông lại càng tự nhấn mình chìm xuống. Hố phân tuổi thơ không thể nhấn chìm thân xác ông trong quá khứ, nhưng chính ông tự dìm bản thân xuống trong tư tưởng.
Ông thông báo mình đã nghiện ma túy rồi cai nghiện thành công… hàng chục lần. Nổi tiếng nhất là hình ảnh Maradona trong tình trạng phê ma túy và say túy lúy, bị mắc kẹt trong thang máy khách sạn cùng hai gái mại dâm. Ông liên tục đá vào cửa thang cho đến khi chân tứa máu, đập vỡ bàn ghế.
Rồi sau đó, một sự kiện đánh dấu chương cuối trong cuộc đời cầu thủ của Maradona xuất hiện. Với những người yêu mến hay ghét bỏ ông, họ cũng hiểu điều này đồng nghĩa với dấu chấm hết. Kết quả chiếu chụp não Maradona đăng trên một tạp chí y khoa Argentina cho thấy lượng neuron thần kinh thấp kỷ lục. Não của Cậu Bé Vàng đã tổn hại vô phương cứu chữa do dùng ma túy.
Maradona ngày nào đã chìm vào dĩ vãng từ lâu. Diego không còn là cậu bé Diego phát ngôn táo bạo "đưa Boca vô địch Argentina, đưa Argentina vô địch World Cup" nữa. Càng nhìn thấy Maradona tiều tụy và sa đọa, người hâm mộ càng nhớ nôn nao hình ảnh cậu bé chưa đầy 16 tuổi đá trận đấu chuyên nghiệp đầu đời.
Khi đó, ông là cầu thủ chuyên nghiệp trẻ nhất lịch sử bóng đá. Trong vòng 3 năm, ônng dẫn dắt Boca vô địch Argentina, và giúp đội trẻ Argentina vô địch thế giới. Quãng thời gian của Maradona ở Barca cũng chẳng hề suôn sẻ. Ông trở thành mục tiêu đánh hội đồng của các cầu thủ xứ Basque. BLĐ Barca cũng đối xử với ông chẳng khác nào đồ bỏ.
Phải tới khi đến Napoli chơi bóng, Maradona mới thể hiện hết phẩm chất tinh hoa của mình. Ông giúp đội bóng phía Nam Italia "rũ bùn đứng dậy sáng lòa" bằng chức vô địch Serie A lần đầu tiên trong lịch sử. Maradona được người hâm mộ tôn vinh như một vị Chúa.
Việc Maradona chuyển đến Ý dường như hơi kỳ lạ dù vẫn biết Serie A là một giải đấu hàng đầu châu Âu thập niên 1980. Nhưng tại sao là Napoli? Sau khoảng thời gian không hạnh phúc tại Barcelona, Maradona đứng trước cơ hội trốn thoát như lời Juventus hay Napoli hứa hẹn.
Ngày 5/7/1984, Maradona bay đến sân San Paolo của Napoli để bắt đầu hành trình lên đỉnh cao sự nghiệp và cũng tự dấn thân vào con đường hủy hoại bản thân. Ở miền Nam, đặc biệt ở thành phố Napoli, khái niệm “gia đình trên hết” vốn là xương sống ở xã hội Ý từ giữa thế kỷ 15.
Đây là điều mà Maradona (một người xem trọng gia đình) đồng cảm. Chưa kể, vùng đất phía Nam còn có mối quan hệ lịch sử lâu đời với La Boca (Argentina) thông qua dòng người di cư ổn định. Mẹ của Maradona cũng là hậu duệ của nhóm công nhân Ý di cư đến Argentina nhiều năm trước đó và ngay cả CLB Boca Juniors cũng được những người di cư từ Genoa lập nên.
Năm 1986, GDP của Ý là 599.8 tỉ USD/năm (so với nước Anh là 547 tỉ USD). Kinh tế bùng nổ nhưng sự thịnh vượng chỉ ở phía Bắc với thu nhập người dân ngày càng tăng. Sự bất bình đẳng giữa hai miền Nam - Bắc còn thể hiện rõ trong bóng đá với chỉ duy nhất một CLB phía Nam là Cagliari vô địch Serie A năm 1970 (tính đến năm 1986 của thế kỷ trước).
Dễ hiểu, khi Maradona đem về Scudetto năm 1987 cho Napoli, ông được người dân ở đây tôn sùng như một vị Thánh. Vào thời điểm đó, ai ở Naples cũng biết Maradona có mối quan hệ mật thiết với tổ chức mafia lâu đời vùng này. Cánh báo chí biết nhưng không đả động gì.
Maradona lợi dụng mafia để thỏa mãn cơn nghiền ma túy hay mafia dựa hơi Maradona để thực hiện các hành động phi pháp? Không ai biết được. Nhưng có một điều chắc chắn, Maradona bị thu hút bởi phong cách hành xử giang hồ nhưng trọng tình cảm huynh đệ, gia đình của tổ chức này.
Thậm chí, có nhiều bức ảnh thân thiết giữa Maradona và gia đình mafia Giuliano: họ xem nhau như là anh em trong gia đình vậy. Nhưng rồi con đường hủy hoại bản thân bắt đầu từ đây. Maradona mang về tiếp một Scudetto nữa vào năm 1990 nhưng dao đã được mài sẵn chờ.
Các nhà báo và vài người dân Napoli chờ đợi một cái cớ để hạ bệ Maradona: World Cup 1990 trên đất Ý. Italia 1990 được nhớ đến như là một kỳ World Cup đầy kịch tính và bi kịch với thẻ đỏ, penalty rồi luân lưu. Vào thời điểm trước trận bán kết giữa Ý và Argentina ở Napoli, người dân nơi đây tự mâu thuẫn với chính bản thân họ.
Họ sẽ ủng hộ ĐT Ý, biểu tượng của một xã hội đã áp bức ho nhiều năm qua, hay ủng hộ Maradona - biểu tượng đại diện cho sự nổi loạn và niềm tự hào của miền Nam? Họ chọn… không cổ vũ bên nào cả.
Trận chung kết giữa Argentina và Tây Đức được tổ chức ở Rome và báo chí phía Bắc quyết tâm khiêu khích thù hận với Argentina trong trận đấu quan trọng này. Những tiếng la ó vang lên khi cử quốc ca Argentina và người ta thấy được cảnh Maradona lầm bầm chửi thề “Bọn chó đẻ”.
Sau tất cả những gì ông làm cho bóng đá Ý thì đây quả là một sự phản bội không thể chấp nhận. Argentina thua trận và tình yêu giữa Maradona và nước Ý, chính xác hơn là miền Nam, đã kết thúc. Gia đình mafia Giuliano cũng không mặn mà bảo vệ Cậu bé Vàng nữa rồi.
Sau trận đấu với Bari ngày 17/3/1991, các bác sĩ Napoli kiểm tra Maradona 2 lần và không ngạc nhiên khi ông dương tính với cocaine. Nhưng điều ngạc nhiên là CLB đã cung cấp mọi chi tiết vụ việc cho báo chí. Maradona nhận án phạt 14 tháng và không chơi bóng cho Napoli lần nào nữa.
Thế rồi đến đoạn kết sự nghiệp của Maradona tại Word Cup 1994. Trước giải đấu bắt đầu, có 2 điểm cần nhắc đến. Đầu tiên, Maradona quyết định rút lui khỏi ĐTQG vào tháng 2/1994 bởi vì ông cho rằng bản thân phải chịu quá nhiều áp lực và không thể đáp ứng kỳ vọng khổng lồ của người dân Argentina.
Cánh truyền thông đã cắm trại bên ngoài ngôi nhà của Maradona suốt 2 ngày để đòi hỏi một lời giải thích từ ông. Tuy nhiên, Maradona đã dùng hành động thay cho lời nói. Ông rút súng ra và bắn chỉ thiên về phía nhóm phóng viên trước cảnh sát. Cảnh sát xuất hiện và các thủ tục pháp lý được thực hiện.
Các tin đồn xung quanh quyết định của Maradona tiếp tục phát triển với tốc độ chóng mặt. Trong đó có tin FIFA chấp thuận cho tiền đạo này góp mặt ở World Cup 1994 bất chấp việc ông dương tính với ma túy. Họ ngó lơ vì lo ngại giải đấu sẽ mất sức hút khi thiếu vắng một siêu sao lớn.
Vì thế, World Cup 1994 cuối cùng cũng đến với một người từng bị kết án hút ma túy, người từng là cầu thủ xuất sắc nhất thế giới. Trận đấu đầu tiên của Argentina tại vòng bảng là gặp Hy Lạp. Không giống Italia 1990, Argentina có một đội hình đồng đều, mạnh mẽ và không còn phụ thuộc hoàn toàn vào Maradona.
Argentina hoàn toàn vượt trội một Hy Lạp nghèo nàn. Họ dẫn trước 2-0 ngay trong hiệp 1 nhờ công của Batistuta. Họ trông có vẻ rất ổn cho dù Maradona không còn linh hoạt như trước. Số 10 đứng trên sân giống như một điểm tựa tinh thần cho các đồng đội hơn là một người có thể tự mình làm tất cả như trước.
Phút 60 đánh dấu sự trở lại của Maradona. Sau 6 đường chuyền một chạm bên ngoài vòng cấm địa của Hy Lạp, bóng tìm đến cái chân trái của Maradona và ông cũng chỉ cần vài chạm đơn giản trước khi tung ra đòn kết liễu. Thủ môn của Hy Lạp chỉ biết đứng nhìn bóng găm thẳng vào góc lưới.
Mặc dù bị 4 hậu vệ đối phương bịt kín không gian phía trước, Maradona vẫn có pha xử lý ma thuật quen thuộc. Những góc quay chậm mới lạ khiến bàn thắng càng đẹp hơn và có cảm giác gì đó rất khó tả khi ông lao đến hét lớn vào ống kính camera.
Cậu bé Vàng rời sân ở phút 83 trong tràng vỗ tay không ngớt của 5 vạn khán giả trên sân. Argentina cuối cùng giành chiến thắng 4-0 với hat-trick của Batistuta. Đối thủ tiếp theo của Argentina là Nigeria, một đội tuyển đáng gờm với rất nhiều ngôi sao đang chơi ở các CLB lớn ở châu Âu.
Nigeria bất ngờ vượt lên dẫn trước chỉ sau 8 phút nhưng Argentina nhanh chóng gỡ hòa và dẫn lại nhờ cú đúp của Claudio Caniggia. Trong đó, bàn thắng thứ 2 của họ đến từ một pha đá phạt nhanh của Maradona.Argentina bảo toàn chiến thắng 2-1, nhưng Maradona phải rời sân với một nhân viên thử doping.
Đó rõ ràng không phải hình ảnh quen thuộc trong bóng đá, đặc biệt tại một giải đấu lớn như World Cup, khi một cầu thủ “được” cơ quan chống doping hộ tống rời sân. Tuy nhiên, Maradona vẫn cười tươi như thường lệ và vẫy tay chào đám đông trong khi tay còn lại ôm lấy nhân viên y tế.
4 ngày sau, ngày 29/6 năm 1994, hình mẫu của đức hạnh Sepp Blatter tuyên bố: “Cả 2 mẫu thử nước tiểu đều dương tính. Cầu thủ Diego Maradona của đội tuyển Argentina đã vi phạm các quy tắc kiểm soát doping trong trận đấu giữa Argentina và Nigeria”. Maradona thử nghiệm dương tính với chất ephedrine, bị loại ngay lập tức khỏi World Cup 1994 và cấm tham gia bóng đá thêm 15 tháng khác.
Chấm hết. Bộ phim về Maradona đã tắt, chỉ để lại 2 mảng sáng tối, mà bóng tối lại nhiều hơn ánh sáng. Ma túy, tình ái, bê bối, cáo buộc trốn thuế, những pha cấp cứu cận tử đã che mờ đi ánh tươi hồng của thời gianlàm HLV tại World Cup 2010 hay hình ảnh khỏe mạnh tại Cuba.
Nhưng Cậu Bé Vàng vẫn vĩ đại theo đúng nghĩa của từ này. Đã gần 6 năm, kể từ khi ông qua đời, Maradona vẫn bất tử, vẫn khiến các bác sĩ liên quan đến cái chết của mình phải đối mặt với truyền thông và tòa án ngày hôm qua.
