Just Fontaine và kỷ lục thách thức cả nhân loại

Fontaine đã được trao giải thưởng nói trên vì là cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất tại một kỳ World Cup: 13 bàn. Chỉ có 1 trong 9 VCK World Cup gần đây nhất, có 1 cầu thủ ghi được số bàn thắng bằng một nửa con số đó, khi Ronaldo ghi 8 bàn tại World Cup 2002.

Năm 1958 là một năm trọng đại đối với Fontaine. Ông đã ghi 4 bàn thắng vào lưới Tây Đức, lập hat-trick vào lưới Paraguay, và lập cú đúp vào lưới cả Nam Tư và Bắc Ireland. 

Với khiếu hài hước đặc trưng, huyền thoại vĩ đại sinh năm 1933 này kể lại: “Năm đó, tôi ghi 34 bàn thắng trong 26 trận đấu ở Ligue 1, 10 bàn thắng ở Cúp Quốc gia, và chúng tôi đã giành cú đúp. Sau đó, tôi ghi 13 bàn thắng ở World Cup 1958 và kết thúc giải đấu với tư cách là Vua phá lưới, ha ha ha”. 

Đó là những gì Fontaine đã làm được vào năm 1958. Hãy nhớ rằng, ông chỉ mới bắt đầu chơi bóng trở lại vào ngày 15/2/1958 sau ca phẫu thuật đầu gối vào ngày 7/12/1957. Fontaine nói. “Tôi đã làm những gì cần thiết để trở lại và vì vậy, đến tháng Sáu, tôi như bước trên mặt nước. Giống như Chúa Jesus vậy.”

Fontaine là một tiền đạo bẩm sinh, kỹ thuật mượt mà và khả năng sút hai chân tốt một cách đáng kinh ngạc. Có những điểm tương đồng giữa ông với cầu thủ ghi bàn vĩ đại nhất mọi thời đại, Gerd Muller: cả hai đều thấp bé nhưng có sức mạnh đáng gờm, đặc biệt là ở đôi đùi vạm vỡ, và cả hai đều có sự nhạy bén và điềm tĩnh phi thường trong khu vực 16m50.

Giống như một vài cầu thủ vĩ đại nhất của ĐT Pháp, Fontaine không sinh ra ở Pháp. Ông sinh ra ở Marrakech, Morocco khi đó đang là thuộc địa của Pháp, với mẹ là người Tây Ban Nha, và bắt đầu sự nghiệp câu lạc bộ với USM Casablanca. Sau đó, Fontaine chuyển đến Nice rồi Reims, để thay thế cho thiên tài Raymond Kopa, người sắp chuyển đến Real Madrid. 

Chính cùng với Kopa, một trong những số 10 vĩ đại, ông đã tạo nên ảnh hưởng lớn tại Thụy Điển năm 1958. Fontaine bước vào giải đấu ở đỉnh cao phong độ: ông 24 tuổi, tương đối sung sức nhờ kỳ nghỉ đông bất ngờ để phẫu thuật đầu gối, và vừa ghi 34 bàn thắng trong 26 trận đấu ở Ligue 1, giúp Reims giành cú đúp.

Fontaine ghi bàn trong cả 6 trận đấu ở World Cup 1958, bắt đầu bằng cú hat-trick trong chiến thắng bất ngờ 7-3 trước một đội Paraguay khá mạnh, đội bóng đã dẫn trước Pháp 3-2. Hai bàn thắng nữa đến trong trận thua 3-2 trước Nam Tư trước khi ông ghi 1 bàn và kiến tạo 1 bàn cho Kopa trong chiến thắng 2-1 trước Scotland, đưa Pháp vào tứ kết.

Tại đó, họ gặp một Bắc Ireland mệt mỏi, và đại thắng 4-0. Fontaine ghi 2 bàn, bàn thứ hai được ca ngợi là tuyệt đẹp. Màn trình diễn của Pháp huy hoàng đến nỗi tờ báo Thụy Điển Svenska Dagbladet đã nhận xét: "Bạn phải quay ngược lại rất xa trong lịch sử để tìm thấy bất kỳ dấu vết nào của một đội bóng đã chơi đẹp mắt ở Thụy Điển như ĐT Pháp ở giải này".

Ở bán kết, họ gặp đội bóng được đánh giá cao hơn là Brazil, với những ngôi sao như Pele, Garrincha, Nilton Santos, Didi, Vava, Mario Zagallo.... Vava ghi bàn ở phút thứ hai, nhưng bảy phút sau Fontaine đã gỡ hòa một cách đẳng cấp sau một pha phối hợp đẹp mắt. 

"Chưa từng có bàn thắng nào đẹp hơn thế," nhà báo của tờ Guardian viết. Tỷ số vẫn là 1-1 cho đến phút thứ 36, khi Vava phạm lỗi với đội trưởng Robert Jonquet, khiến cầu thủ này bị gãy chân. Thời đó không có cầu thủ dự bị, nên Jonquet phải ngồi ngoài sân trong phần còn lại của trận đấu với vẻ mặt đau đớn, và Brazil đã đánh bại đội bóng chỉ còn 10 người với tỷ số 5-2.

Điều đó có nghĩa là, để phá kỷ lục 11 bàn thắng tại World Cup của Sandor Kocsis, được thiết lập cùng ĐT Hungary năm 1954, Fontaine cần ghi 3 bàn trong trận tranh hạng Ba với Tây Đức. Và ông đã ghi 4 bàn trong chiến thắng 6-3 ở trận đấu chỉ mang tính cạnh tranh trên danh nghĩa.

"Fontaine chỉ cần đứng vững trên sân là có thể ghi bàn", cây bút thể thao Cris Freddi viết trong cuốn Lịch sử World Cup của mình - nhưng ngay cả khi đó, Fontaine đã ghi 9 bàn trong 5 trận đầu tiên, trong một giải đấu mà không có cầu thủ nào khác ghi được nhiều hơn 6 bàn. 

Tổng số bàn thắng của Fontaine lẽ ra có thể nhiều hơn 13. Ông đã sút trúng xà ngang 2 lần trong trận đấu với Scotland và nhường Kopa thực hiện quả phạt đền trong trận đấu với Tây Đức, mặc dù ở thời điểm đó ông mới chỉ có 10 bàn thắng trong giải đấu.

Thành tích ghi bàn của Fontaine càng khó tin hơn khi xét đến việc ông thậm chí không đi giày của riêng mình mà phải mượn một đôi giày từ người đồng đội Stephane Bruey. 

Ông cũng không nhận được Chiếc giày vàng vào cuối giải đấu: thời đó không có lễ trao giải chính thức, và ông phải hài lòng với một khẩu súng hơi từ một tờ báo địa phương trao tặng. 40 năm sau, ông mới nhận được Chiếc giày vàng từ Gary Lineker trong một chương trình truyền hình.

Fontaine bị gãy chân hai lần vào năm 1960, và do đó đã khoác áo ĐT Pháp cuối cùng ở tuổi 27, kết thúc với kỷ lục ghi bàn như trong trò chơi điện tử là 30 bàn thắng trong 21 lần ra sân. Tỷ lệ ghi bàn của ông là 1,43 bàn mỗi trận, cao nhất trong số những cầu thủ ghi ít nhất 30 bàn cho ĐTQG. Trong 10 trận đấu quốc tế chính thức, ông ghi 21 bàn thắng.

Năm 2014, khi Fontaine được hỏi liệu ông có nghĩ rằng kỷ lục ghi bàn ở 1 VCK World Cup của mình sẽ bao giờ bị vượt qua hay không. Như thường lệ, ông trả lời bằng một câu truyện cười như sau.

“Một ngày nọ, một số nhà Ai Cập học tình cờ tìm thấy một xác ướp còn nguyên vẹn. Họ quan sát và nhận thấy rằng xác ướp đang cử động dưới lớp băng vải. Họ vội vàng mở tháo băng và thả xác ướp ra, và khi cuối cùng có thể nói, xác ướp liền hỏi: "Xin lỗi, nhưng Just Fontaine vẫn giữ kỷ lục ghi bàn chứ?"

Fontaine thường xuyên bác bỏ ý kiến cho rằng ghi bàn dễ dàng hơn nhiều vào thời của ông. “Không, ghi bàn không dễ hơn vào năm 1958. Chất lượng của quả bóng, quãng đường di chuyển và sự nghiệp dư của đội ngũ trợ lý khiến mọi thứ phức tạp hơn nhiều so với ngày nay. 

Ở giải đấu 1958, tôi phải dùng giày của người khác. Trên hết, ngày nay, trọng tài bảo vệ tiền đạo tốt hơn rất nhiều so với thời của tôi. Vì vậy, tôi xin nhắc lại: 13 bàn thắng là một con số không tưởng. Phá kỷ lục của tôi ư? Tôi không nghĩ điều đó có thể xảy ra”.

Sau khi giải nghệ cầu thủ, Fontaine tiếp tục làm việc trong lĩnh vực bóng đá, lần lượt dẫn dắt CLB Toulouse, ĐT Morocco và CLB PSG, giúp đội bóng thủ đô thăng hạng Ligue 1. Ông mất ngày 1/3/2023, hơn 1 năm sau khi một cầu thủ Pháp khác trở thành Vua phá lưới của World Cup 2022. Đó là Kylian Mbappe với chỉ… 8 bàn.